Volledig scherm
Wrakstukken van de neergestorte vlucht MH17 © anp

Oekraïense leger stopte zelf wél met vliegen

Het Oekraïense leger heeft op 14 juli 2014, 3 dagen voor de MH17-ramp, besloten voorlopig niet meer met militaire toestellen over Oost-Oekraïne te vliegen. Het leger vond dat te riskant na het neerhalen van een Antonov-toestel op 6,5 kilometer hoogte.

Dat blijkt uit een openbare verklaring van het leger op 15 juli 2014. De Oekraïners denken op dat moment dat Rusland achter het neerhalen van de Antonov zit. ,,Het is nodig om te weten door wie en hoe het Oekraïense toestel is neergehaald, aangezien de terroristen niet in het bezit zijn van wapens die in staat zijn om een toestel op de hoogte van de Antonov-26 gisteren te raken,'' gaf woordvoerder Vladislav Selezniov toen als uitleg voor het opschorten van alle militaire vliegbewegingen. Met terroristen doelt de woordvoerder op de pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne.  

Oekraïne sloot tevens het luchtruim tot 9,7 kilometer, maar liet het daarboven open. 3 dagen na dit besluit werd MH17 neergeschoten. Dat gebeurde naar alle waarschijnlijkheid met een Buk-raketinstallatie.   Tijdens een diplomatenbijeenkomst op 14 juli is dergelijk luchtafweergeschut genoemd. Op die bijeenkomst, zo meldde het AD deze week, werd zwaar afweergeschut of een ander vliegtuig genoemd als enige mogelijke oorzaken van het neerhalen van de Antonov. Bij de meeting was ook de Nederlandse viceambassadeur aanwezig.  

Niet openbaar
Het kabinet stelde 2 weken geleden dat het neerhalen van toestellen in het gebied publiekelijk bekend was, maar vertelde er niet bij dat dit op 14 juli voor het eerst gebeurde met zwaardere wapens. Dat is de reden dat CDA, D66 en PVV willen weten of deze toevoeging wel staat in het verslag van de bijeenkomst van de Nederlandse ambassade in Kiev. Het kabinet laat in het midden of de Antonov überhaupt in het verslag is opgenomen.  

Het kabinet heeft gisteren opnieuw geweigerd dit verslag openbaar te maken. ,,Er worden vaker van dergelijke briefings over de veiligheidssituatie in een land gegeven,'' zegt premier Mark Rutte. ,,Als je dat openbaart, maak je het onmogelijk om in de toekomst nog dergelijke vertrouwelijke briefings te geven.'' Rutte vindt dat de essentie van wat er in de briefing is gezegd, wel bekend is gemaakt.  

Diplomatiek
Volgens minister Opstelten zou het stuk vrijgeven 'het diplomatieke handwerk schaden'. ,,Dit is geen kwestie van geheimzinnigheid, maar van diplomatieke effectiviteit." Volgens Opstelten is het neerhalen van de Antonov op de bijeenkomst genoemd als voorbeeld van de agressieve verhouding tussen Oekraïne en Rusland. ,,Niet meer, niet minder."  

De Oekraïense regering schrijft in een persbericht over de briefing echter dat 'in het bijzonder' is gesproken over de Antonov, omdat voor het eerst zwaardere wapens waren gebruikt. Daarom besloot Oekraïne om niet meer met militaire vliegtuigen het gebied in te gaan. 5 februari praat de Kamer over de MH17-ramp.