Volledig scherm
Mert Altintas maakte op 19 december 2016 met negen kogels een einde aan het leven van de Russische ambassadeur Andrej Karlov. © REUTERS

Ook moord op Rus is volgens Turkse justitie 'Gülens werk’

Vandaag begint in Ankara de rechtszaak over de spectaculaire moord op de Russische ambassadeur Andrej Karlov. Een Turkse agent schoot hem twee jaar geleden voor het oog van de wereld koelbloedig dood. Een reconstructie.

Volledig scherm
© EPA

Keurig in een strak pak staat politieman Mert Altintas als 'beveiliger' achter de Russische ambassadeur Andrej Karlov in een kunstgalerie niet ver van het Turkse parlement. Het is maandag 19 december 2016. De diplomaat spreekt de genodigden toe bij de opening van een Turkse fototentoonstelling over Rusland. Terwijl de camera's draaien, trekt de Turkse 'lijfwacht' plots zijn pistool en schiet Karlov negen kogels in de rug. Die valt achterover en blijft met gespreide armen en benen levenloos liggen.

Schuimbekkend begint de jonge schutter te schreeuwen, terwijl huilende en in doodsangst verkerende bezoekers wegrennen en wegduiken in de hoop zijn kogels te ontlopen. 'Allahu akbar' (God is de grootste) en 'We moeten de Jihad uitvoeren' klinkt het hol in de verder doodstille galerieruimte. Hij blijft dreigend met zijn pistool zwaaien en schiet nog twee kogels in het lichaam van Karlov.

Drie van de aanwezigen lopen schotwonden op. De dader weigert zich over te geven. ,,Alleen de dood kan me hier vandaan halen'', schreeuwt hij. Er volgt een vuurgevecht met agenten op de tweede verdieping van het gebouw dat eigendom is van de deelgemeente Çankaya. Dit is het bestuurlijke hart van Turkije, met ambassades, ministeries en andere regeringsgebouwen, en het zwaarst bewaakte deel van de hoofdstad. De schutter kan niet ontsnappen. Agenten schieten hem dood.

Nieuwe crisis

Volledig scherm
© AP

Turkije zet meteen alles in het werk om te voorkomen dat de schokkende moord uitloopt op een nieuwe crisis met Moskou. President Erdogan belt zijn Russische ambtgenoot Poetin via de hotline om hem op de hoogte te stellen van de details en hem te condoleren. Poetin spreekt van een 'verachtelijke moord' en een 'provocatie', bedoeld om de normalisering van de betrekkingen tussen Rusland en Turkije alsmede het vredesproces in Syrië te saboteren.

In de weken voor de moord protesteerden Turken op straat en in de media tegen de Russische steun aan het Assad-regime en de Russische bombardementen op de stad Aleppo. De relatie tussen Turkije en Rusland was in het jaar voorafgaand aan het drama hoogst onaangenaam. Poetin en Erdogan scholden elkaar uit. Het Kremlin kondigde een economische boycot af als vergelding voor het neerschieten door een Turkse F-16 van een Russische Sukhoi Su-24M straaljager. Rebellen in Syrië, die steun krijgen van Turkije, schoten de Russische piloot dood.

Complot

Volgens de Turkse justitie was de executie-achtige moord onderdeel van de complotten van het geheimzinnige Gülen-netwerk binnen de overheid om de regering van president Erdogan ten val te brengen en de macht over te nemen. De in Amerika wonende geestelijke Fethullah Gülen wordt door de Turkse autoriteiten verantwoordelijk gehouden voor de couppoging in de zomer van 2016.

Niet alleen staat vandaag Gülen, in absentia, terecht. Ook 28 anderen. Allen Gülenisten die de dader direct of indirect zouden hebben geholpen om binnen de politie te infiltreren of de moord voor te bereiden. De aanklachten variëren van 'lidmaatschap van een gewapende, terroristische organisatie' en 'poging om de constitutionele orde omver te werpen' tot directe of indirecte betrokkenheid bij de samenzwering om de Russische ambassadeur te vermoorden. De eisen lopen op tot levenslange gevangenisstraf.