Volledig scherm
Een reddingsactie van de particuliere organisatie MOAS op de Middellandse Zee, eind 2016. Rechts kijkt de Libische Kustwacht toe. © ANP

'Oorlog' op zee tegen redders vluchtelingen

Europese nationalisten willen met een eigen boot voorkomen dat hulporganisaties migranten uit de de Middellandse Zee halen. En de Libische kustwacht is begonnen met schieten. Wordt het oorlog op zee?

Zijn organisaties als Artsen zonder Grenzen, Save the Children en SOS Méditerranée humanitaire hulporganisaties die verdrinkende migranten redden uit de Middellandse Zee? Nee, vinden ze bij Generation Identity, het zijn ‘criminele smokkelorganisaties die honderdduizenden illegale immigranten naar Europa brengen en daarmee de veiligheid en toekomst van het continent in gevaar brengen’.

Om daar een eind aan te maken, wil de nationalistische, anti-immigratie-organisatie van Europese jongeren zelf met een boot de zee op: project Defend Europe. Eerder deze maand was er een eerste actie: in de haven van Catania (Sicilië) probeerde de organisatie met een motorbootje het uitvaren van het grote reddingsschip Aqarius te belemmeren. Dat mislukte en enkele actievoerders werden gearresteerd. ,,Net zoals de non-gouvermentele organisaties zelf doen, zamelen wij nu ook geld in om echt de zee op te gaan en hen dáár te confronteren”, schrijft de organisatie op haar website. Ze stellen er al bijna de benodigde 50.000 euro voor binnen te hebben.

Nederlandse tak

Defend Europe wilde gisteren geen antwoord geven op de vragen wanneer ze willen uitvaren en hoe ze actie willen gaan voeren. Maar ook vanuit Nederland zullen mensen meedoen aan hun initiatieven, stelt een woordvoerster van Identitair Verzet. Die Nederlandse ‘tak’ van Generation Identity bestaat deels uit ervaren extreem-rechtse actievoerders. De groep betoogde in Nederland de afgelopen jaren onder meer tegen de komst van moskeeën en azc’s.

Als de organisatie slaagt in haar opzet, wordt de chaos op de Middellandse Zee nog groter dan deze nu al is. Vanuit Libië wagen dagelijks boten met honderden migranten de oversteek naar Europa. Smokkelaars zetten hen vaak in gammele, overvolle boten die op eigen kracht Italië of Malta nooit zullen halen. Voor de Libische kust varen (marine)schepen van hulporganisaties en EU-landen die drenkelingen uit het water (of van de boten) halen om te voorkomen dat ze verdrinken. Het waren er dit jaar al zo’n 50.000. De migranten worden in Europa aan land gezet, maar de meesten van hen (uit Nigeria en Bangladesh) maken nauwelijks kans op asiel.

Waarschuwingsschoten

Europa wil dat de migranten in Afrika blijven en traint de Libische kustwacht op het tegenhouden van de boten. Die kustwacht sneed twee weken geleden een onder Nederlandse vlag varend schip van Sea Watch af om eerder bij een migrantenboot te zijn. Deze week vuurde de Libische kustwacht zelfs waarschuwingsschoten af, stelt een woordvoerder van Artsen zonder Grenzen. ,,We waren op dat moment met een reddingsactie bezig. In de paniek die ontstond belandden veel opvarenden van de rubberboot in het water. Het gedrag van de kustwacht was roekeloos en gevaarlijk.” Het incident had volgens Artsen zonder Grenzen plaats op 14 mijl uit de kust, dus buiten de territoriale wateren van Libië (12 mijl).

Het reddingsschip in kwestie was de Aquarius, dezelfde boot die bij het uitvaren in Catania al werd belaagd door Defend Europe. ,,Wij krijgen van hen de zwartepiet, maar Defend Europe richt haar pijlen op de verkeerde. De oplossing moet van de politiek komen, die zal voor veilige en legale migratieroutes moeten zorgen”, zegt de AzG-woordvoerder.

,,Er is zeker wat voor te zeggen dat de politiek het moet oplossen”, zegt de woordvoerster van het Nederlandse Identitair Verzet. ,,Maar wij voeren actie voor onze idealen.” Of de actie gevolgen gaat hebben voor de veiligheid van hulpverleners op zee? ,,Dat is koffiedik kijken", zegt de woordvoerder van Artsen zonder Grenzen.