Volledig scherm
In York worden maandag mensen uit hun huis geëvacueerd © getty

Overstroming Engeland niet met simpele dijk op te lossen

Bij overstromingen in Engeland, duiken in de Britse media direct Nederlandse experts op. Want in ons land - bekend van dijken, waterkeringen, gemalen en Hansje Brinker - hebben wij klaarblijkelijk alle kennis in pacht. Maar alleen met het bouwen van dijken zijn de Britten niet geholpen. Jaap Flikweert, van Royal Haskoning: ,,De problemen zijn heel complex. Simpelweg de Nederlandse aanpak overnemen, lukt niet. Het is subtieler dan dat.''

'Britse waterdefensie op de schop'
De Britse verdediging tegen overstromingen moet helemaal op de schop. Dat heeft de Britse overheidsorganisatie voor milieubeheer maandag gezegd. Volgens het bureau moeten huizen beter waterdicht gemaakt worden en heeft het land een beter waarschuwingssysteem nodig. Delen van Yorkshire, Lancashire en de regio rond Manchester staan onder water sinds rivieren door hevige regenval buiten hun oevers zijn getreden. Voor dinsdag en woensdag zijn opnieuw zware regenbuien voorspeld. In het noorden van Engeland gelden negen ernstige waarschuwingen voor overstromingen die levensgevaarlijk kunnen zijn. Mildere waarschuwingen zijn gegeven voor honderd andere mogelijke overstromingen in Engeland en Wales, meldt de BBC. De schade bedraagt naar schatting al 1,5 miljard pond (2 miljard euro).

Daar was hij weer. Jaap Flikweert woont en werkt al elf jaar in Groot-Brittannië en is het boegbeeld geworden van de Nederlandse expertise op het gebied van overstromingen. Toevallig is hij deze week op vakantie in Lancashire, een van de noordelijke graafschappen in Engeland waar veel overstromingen zijn.

Flikweert ziet daar weer hoe complex het Britse rivierenlandschap in elkaar steekt. Waar we in Nederland maar een paar grote rivieren in een overwegend vlak landschap hebben, is Groot-Brittannië bedekt met een honderdtal middelgrote rivieren, zeg maar het formaat van een Nederlandse beek, in een glooiend gebied en een kustlijn van 17.820 km. ,,Door die complexiteit is het onbetaalbaar om alles te beschermen met dijken, zoals de Nederlanders het doen'', legt Flikweert uit.  

Ei van Columbus
De Nederlander, die 'Flood and coastal management advisor' op zijn visitiekaartje heeft staan, moet er wel om lachen. ,,Veel Engelsen denken ook dat in Nederland het ei van Columbus ligt, maar er zijn fundamentele verschillen tussen de landen.'' Het grootste verschil is de noodzaak voor Nederland om het land te beschermen tegen water. ,,Tweederde van de Nederlanders woont in een risicogebied en de andere dertig procent begrijpt heel goed dat er jaarlijks veel geld in watermanagement gestoken moet worden'', weet Flikweert.

In het Verenigd Koninkrijk ligt dat toch anders. Daar woont maar 15 procent van de bevolking op plekken waar water voor overlast kan zorgen. ,,Daardoor is er veel minder draagkracht om het belastinggeld uit te geven aan waterveiligheid. Geld wordt liever uitgegeven aan onderwijs of het zorgstelsel dat bijna failliet is. Een overstroming in Cumbria of Somerset is dan maar een incident.''

Risicogebieden
Henk van Klaveren, lobbyist voor de politieke partij de Liberal Democrats, merkt in zijn woonplaats Londen nauwelijks iets van de overstromingen in zijn nieuwe thuisland. Toch wordt hij er, dankzij zijn Nederlandse nationaliteit, veel door Britse vrienden over aangesproken. ,,De frustratie onder de Britten is groot,'' weet Van Klaveren. ,,De bewoners van de risicogebieden voelen zich terecht achtergesteld door de politici in de hoofdsteden. Die hebben nauwelijks oog voor de problemen van die mensen.''

Nee, neem dan de houding van de Nederlandse politici, schreef Van Klaveren in een opiniestuk afgelopen zondag in The Guardian, die hebben een principe van 'samen de schouders eronder'. ,,Er moet een omslag komen in het denken van de Britten. Anders blijven ze elk jaar verrast worden door grote overstromingen.''

Waterwerken
Flikweert vindt het te gemakkelijk om te zeggen dat de Britten het allemaal niet goed doen. Hij heeft een ander beeld gekregen. ,,Ze investeren wel degelijk veel geld, 600 miljoen pond per jaar - niet veel minder dan in Nederland. Maar daar zijn ze pas vrij recent mee begonnen, terwijl Nederlanders al pakweg duizend jaar met de waterwerken bezig zijn. Dat is natuurlijk een groot verschil.''

Goed, als de Britten het dan niet van de Nederlandse dijken moeten hebben, waarvan dan? Flikweert denkt dan eerder aan Nederlandse innovaties. Hijzelf probeert onder meer de zandmotor die voor de kust van Den Haag ligt naar Engeland te krijgen. ,,Als je in een land woont dat altijd vecht tegen het water, dan ontstaat er ook een cultuur om geld te steken in nieuwe ideeën om met het water te leven. En die innovaties kunnen we weer toepassen in andere landen.''