Volledig scherm
© BELGA

Parlement moediger dan EU-leiders: elke lidstaat zijn asielzoekers

Alle EU-lidstaten moeten verplicht een nader te bepalen aantal asielzoekers opnemen. Wie dat weigert, moet worden gekort op zijn Europese steun. Afrikaanse landen krijgen daarentegen geld als ze de vluchtelingen stoppen.

Met dat ferme standpunt nemen de asielspecialisten uit het Europese Parlement een flink voorschot op de asieldiscussie onder de EU-lidstaten. Op een tweedaagse top in Brussel beperken de 28 staats- en regeringsleiders zich vandaag tot de ‘externe’ aspecten van hun vluchtelingenbeleid: een bak geld voor landen in Afrika en het Midden-Oosten zodat ze hun vluchtelingen daar houden. De ‘interne’ aspecten van het vluchtelingenbeleid schuiven ze door naar volgend jaar.

Brussel wil al een tijd af van ‘Dublin’, het geldende asielbeleid dat voorschrijft dat vluchtelingen asiel aanvragen in het land van aankomst. De afgelopen paar jaar hield dat in dat Italië en Griekenland met de gebakken peren zaten, en moeilijk bereikbare landen in het noorden geen fluit hoefden te doen. 

Fiasco

Pogingen van Brussel om een kleine 100.000 asielzoekers uit Griekenland en Italië over de rest van Europa te spreiden draaiden uit op een fiasco. Polen en Hongarije namen nul asielzoekers op, Tsjechië en Slowakije een handjevol. Brussel moest naar de rechter lopen om de lidstaten te dwingen hun eigen spreidingsafspraken na te komen. 

Voorstellen van de Commissie om tot een permanente spreiding te komen, een systeem dat ‘Dublin’ zou moeten vervangen, zijn veel voorzichtiger. Er is geen sprake van dwang, landen die meedoen mogen wel rekenen op een zak geld. Maar voorlopig lopen de Europese leiders dus met een grote boog om die voorstellen heen.

Bewaken

Volledig scherm
Kati Piri. © ANP

Volgens de Zweedse liberale Cecilia Wikström, groot voorvechtster van de nieuwe regels, is het wel heel belangrijk dat landen van aankomst twee dingen doen om de asielstroom te beperken: ze moeten veel beter dan tot nu toe hun buitengrenzen bewaken, en ze moeten zorgen voor een veel betere registratie van wie aankomt. Daaraan ontbrak het de afgelopen jaren zowel in Griekenland als in Italië.

Overigens stemde het Parlement vanmorgen ook in met maatregelen om het binnenreizen van het Schengengebied, de Europese landen zonder binnengrenzen, te verstrengen. Wie dat nog zonder visum wil doen zal zich vooraf online moeten registreren.

De Europese Groenen, de sociaal-democraten en Amnesty International zijn blij met het Parlementsstandpunt. ,,Dit kan een doorbraak zijn in het Europese asielbeleid. Landen als Griekenland en Italië zijn de afgelopen jaren in de steek gelaten door de rest van Europa, met alle gevolgen van dien. Het is hoog tijd dat andere Europese landen solidariteit tonen, niet alleen met al die mensen die op de vlucht zijn en recht hebben op bescherming, maar ook met de landen die jarenlang hebben moeten opdraaien voor de vluchtelingencrisis”, aldus PvdA-Europarlementariër Kati Piri.

Breuk

Quote

Het is bizar dat we mensen die oorlog ontvlucht zijn en gemoti­veerd zijn een nieuw leven op te bouwen zo lang in kampen laten zitten

Judith Sargentini

Ook AI-directeur Iverna McGowan spreekt van ‘een belangrijke breuk met oud beleid’. De nieuwe regels kunnen een einde maken aan ‘onnodig lijden’ van asielzoekers die maanden of langer zaten opgesloten in zeer gebrekkig uitgeruste opvangkampen. Ongeveer zo reageert ook GroenLinks-asielspecialiste Judith Sargentini: ,,Door het afschuiven van de verantwoordelijkheid op Zuid-Europa is het huidige systeem onwerkbaar en inhumaan. Het is bizar dat we mensen die oorlog ontvlucht zijn en gemotiveerd zijn een nieuw leven op te bouwen zo lang in kampen laten zitten.”

Goed vindt ze ook dat de spreiding, in het Parlementsbesluit, niet enkel een kwestie is van eerlijk delen over de lidstaten. ,,Door te kijken naar factoren zoals taalvaardigheden, expertise of familiebanden kan de integratie veel sneller verlopen en wordt geen geld en energie meer gestoken in het heen en weer sturen van vluchtelingen omdat hun mensensmokkelaar toevallig in Griekenland de boot liet stranden. Het asielsysteem moet beter werken voor zowel de vluchteling als voor het ontvangende land.”