Volledig scherm
© anp

Rusland móet aan boord blijven in MH17-onderzoek

Het bezoek van minister Koenders aan Moskou afgelopen vrijdag geeft aan dat het onderzoek naar de toedracht van ramp MH17 vordert. De timing was zeker geen toeval. Voordat er een rapport ligt, wil de regering dat elk betrokken land zich opnieuw committeert aan vervolging van de daders. Juist ook Rusland.

Volledig scherm
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. © epa

Daar zitten ze dan tegenover elkaar: minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov. De sfeer is allesbehalve gemoedelijk. Na aandringen van Koenders heeft Lavrov eindelijk een gaatje gevonden in zijn agenda. Koenders wil hoe dan ook één ding van Lavrov horen: dat de Russen nog steeds achter resolutie 2166 van de VN-Veiligheidsraad staan. Daarin staat dat de daders van de MH17-ramp moeten worden opgespoord en berecht.

,,Natuurlijk,'' laat Lavrov weten. Maar meteen geeft hij Koenders ook de nodige steken onder water: zijn de onderzoekers niet vooringenomen over de veronderstelde Russische betrokkenheid bij het neerschieten van het passagierstoestel? Hij klaagt over het gebrek aan 'transparantie' bij het onderzoek. Koenders bijt op zijn tong. De tijd gaat dringen. Hoewel het strafrechtelijke onderzoek naar de daders van de ramp vermoedelijk nog maanden op zich laat wachten, maakt de Onderzoeksraad met haar eigen rapport flinke stappen. Eind deze maand wordt een concept verwacht.

Alle betrokken landen, waaronder Rusland, krijgen dan 2 maanden tijd om te reageren. Het eindrapport komt vervolgens in oktober naar buiten. De Onderzoeksraad kijkt alleen naar de toedracht van de ramp, en niet naar schuldigen, maar de verwachting is dat de uitkomst glashelder zal zijn: het was een BUK-raket. Mogelijk geeft het onderzoek ook aan waar de raket vandaan kwam. ,,En vermoedelijk wijst de vinger dan heel hard één kant op,'' voorspelt een betrokkene.

Quote

De wereld mag MH17 niet uit het oog verliezen

Een betrokkene

Vertrouwen 
En dus zit Koenders in Moskou. Nog voordat het conceptrapport ook daar straks op tafel ligt, wil hij dat alle landen beloven te helpen bij het vinden en vervolgen van de daders. ,,Ook bij de andere permanente leden van de Veiligheidsraad, de Verenigde Staten, China, Frankrijk en Engeland, hamert Koenders erop dat resolutie 2166 moet worden uitgevoerd,'' zegt een andere betrokkene. ,,De wereld mag MH17 niet uit het oog verliezen.'' 

Hoeveel de herbevestiging van Lavrov precies waard is, weet ook Koenders niet. Veelzeggend is dat Lavrov ook vrijdag in het gesprek laat doorschemeren niet veel vertrouwen te hebben in de kwaliteit van het onderzoek. De Russen leggen sinds juli 2014 de schuld voor de ramp bij de regering van Oekraïne en niet bij de door Rusland gesteunde separatisten. Met eigen onderzoeken probeert Rusland de 'vooringekomen westerse conclusies' bij voorbaat te weerleggen. Die opstelling baart Nederland grote zorgen. Want als de Russen straks de eindconclusie van het onderzoek verwerpen, zullen ze zich ook niet gebonden voelen de resolutie over opsporing en vervolging te steunen. 

Het bezoek is dan ook vooral bedoeld als investering: zo veel mogelijk internationale steun vergaren om ooit de daders inderdaad voor de rechter te kunnen brengen. Met veel internationale druk is het voor Rusland niet goed mogelijk om dwars te blijven liggen. Dat het moeilijk wordt, weet iedereen. Niet voor niets wordt al maanden gebroed op een 'vervolgingsstrategie': hoe gaan de daders berecht worden? Met name het CDA hamert daar al maanden op. 

Maar de regering wil de onderzoekers niet voor de voeten lopen met allerlei mogelijke scenario's. ,,Het strafrechtelijk onderzoek is in volle gang en het is van het grootste belang dat dit in alle rust kan blijven plaatsvinden,'' schreven Koenders en minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) in april nog aan de Tweede Kamer. Uitleveren 

Met het conceptrapport van de Onderzoeksraad in aantocht, is de vervolgingsstrategie ineens een stuk urgenter geworden. Koenders had dus echt iets te bespreken in Moskou. Een van de grote obstakels is dat zowel Oekraïne als Rusland geen onderdanen uitlevert. De kans is levensgroot dat als er al daders bekend worden, deze nooit voor een Nederlandse of internationale rechtbank terecht zullen komen. 

Dit bezoek was bovendien een signaal naar Nederlandse betrokkenen: we doen er alles aan om de daders straks te kunnen berechten. Dat heeft premier Rutte sinds vorig jaar meermalen plechtig beloofd, maar minister Van der Steur temperde vorig maand al de hoge verwachtingen. ,,Het is zonder twijfel zo dat het veel moeilijker zal zijn dan wij allemaal hopen.''

  1. Eerste besmetting met nieuw coronavirus in Zuid-Korea

    Eerste besmetting met nieuw coronavi­rus in Zuid-Ko­rea

    De 35-jarige vrouw bleek zondag op het vliegveld van Incheon koorts en ademhalingsproblemen te hebben en is onder quarantaine geplaatst, meldt persbureau Yonhap. Uit onderzoek bleek dat ze is besmet met het nieuwe virus, dat ook al is opgedoken in China, Thailand en Japan en in verband is gebracht met drie sterfgevallen. De gezondheidsdienst meldt dat medepassagiers van de vrouw en bemanningsleden van het vliegtuig worden gecontroleerd. Premier Chung Sye-kyun heeft opdracht gegeven alle mogelijke maatregelen te nemen om de verspreiding van het virus te voorkomen.