Volledig scherm
De tien ongelukkige skiërs, alleen Joeri Joedin (rechtsonder) overleefde omdat hij de dag voordat de expeditie vertrok toevallig ziek werd. © archief

Russen weer helemaal in de ban van horror op 'dode berg’

Russische televisie en aanklager heropenen het misschien wel grootste mysterie van Rusland: het Djatlovpas-incident, waarbij negen skiërs onder bizarre omstandigheden overleden. Ofwel een horrorverhaal uit de Oeral vol complottheorieën.

Quote

Mensen maken er geen geheim van dat ze denken dat de waarheid wordt achterge­hou­den

Andrej Koöerjanov, Russische openbare aanklager

Destijds, in 1959, deden al de bizarste geruchten de ronde. Waren de ongelukkige slachtoffers aangevallen en verminkt door buitenaardse wezens? Had de verschrikkelijke sneeuwman of een familielid daarvan ze te grazen genomen of waren ze per ongeluk in een nucleaire testgebied verzeild geraakt en betaalden ze dat met hun dood? Hoe dan ook, de Russische televisie heeft aangekondigd binnenkort met een nieuwe serie te komen over het nog altijd mysterieuze Djatlovpas-incident.

Voor veel Russen zijn de complotverhalen rondom het incident over mogelijk buitenaards ingrijpen enigszins vergelijkbaar met wat 'Roswell’ is voor Amerikanen aan het einde van de jaren veertig. Omdat er geen overlevenden waren, geen getuigen en het drama ook nog eens speelde in extreme weersomstandigheden ten tijde van een streng regiem dat grossierde in geheimzinnigheid wordt er al decennia gespeculeerd over wat er echt gebeurde met de negen skiërs. Een tiende lid van de groep ontsnapte aan het lot omdat hij voor de laatste etappe van hun tocht ziek afhaakte.

Eén van de grootste raadsels

Het maakt het Djatlovpasincident tot een van de grootste raadsels van de Sovjet-Unie (toen) en Rusland (nu), aldus het Russische televisiestation TV-3 dat de nieuwe serie aankondigde onder de titel: ‘De pas van Djatlov’. Bijna tegelijkertijd meldde een Russische openbare aanklager, Andrej Koerjanov, dat het onderzoek naar de gebeurtenissen is heropend.

Er worden liefst 75 verschillende theorieën bestudeerd in de hoop de zaak nu eindelijk, na zestig jaar, definitief te sluiten. ,,De meest fantastische theorieën met ontvoeringen door buitenaardse wezens en paranormale verschijningen hebben we uitgesloten. Wel zullen er nieuwe autopsies plaatsvinden”, aldus Koerjanov.

De rechercheur die destijds het onderzoek leidde is overleden. De hoop is dat ongeopende documenten nu ingekeken mogen worden. Over de mysterieuze gebeurtenissen on de Oeral zijn uiteraard diverse boeken verschenen en ook films en documentaires. De Nederlandse schrijver Olivier Willemsen liet zich er onlangs nog door inspireren en publiceerde vorig jaar een roman over het mysterie getiteld: ‘Roza’. 

De tekst gaat verder onder de video.

Verschrikkelijk

Volledig scherm
Voor het vertrek leek er niets aan de hand. © archief

Het Djatlovpasincident, het speelt op een berpas aan de oostkant van ’Dode Berg’ in het noordelijke del van het Oeralgebergte, was in 1959 geruchtmakend. Van een groep van tien skiërs (acht mannen en twee vrouwen en bijna allemaal studenten of afgestudeerden van van het toenmalige Polytechnisch instituut van de Oeral (UPI), nu de Staats-Technische Universiteit van de Oeral) kwam er maar eentje terug. Door lawines en plotselinge, extreme, weeromslag waren er wel vaker ongelukken voorgekomen in het onherbergzame gebied. Maar wat de groep overkwam waarover de 23-jarige student Igor Djatlov de leiding had, was toch bijzonder.

Want een aantal leden van de geteisterde expeditie werd honderden meters van het tentenkamp dood en bevroren gevonden aan de rand van een bos, alleen gekleed in hun ondergoed. Bij een ander die weer wat verder lag ontbrak de tong. Twee maanden later werden de resterende vier laatste lichamen gevonden onder een dikke sneeuwlaag. Deze lijken droegen gek genoeg de kleren van de andere expeditieleden die eerder waren gevonden. Op die kleding zou straling zijn gesignaleerd en de lichamen vertoonden zwaar letsel aan het hoofd en in de borst. Volgens de Sovjet-autoriteiten van toen zouden de slachtoffers na een lawine door onderkoeling zijn gestorven. De zaak werd daarom na drie maanden gesloten. 

Vliegende lichten

Niet lang daarna begonnen de eerste complottheorieën de ronde te doen, lang voordat er sociale media waren. Omdat de toegang tot het gebied drie maanden lang werd verboden dachten steeds meer mensen dat er iets niet klopte. Vooral omdat een andere groep studenten die in de buurt was beweerde vliegende lichten te hebben gezien. Er werden net als in Roswell verbanden werden gelegd met UFO’s en doofpotten.

,,Nog altijd vragen familieleden, de media en het publiek onze onderzoekers de waarheid te vinden”, aldus aanklager Andrej Koerjanov. ,,Mensen maken er geen geheim van dat ze denken dat de waarheid wordt achtergehouden. De aanklager onthulde dat een aantal van de zware verwondingen toch heus post-mortem was ontstaan. Mogelijk als gevolg van de extreme kou (min 30 graden) in het gebied. 

Oranje

Maar de mythevorming is sterk. Nabestaanden verklaarden destijds dat de haren en de huid van hun dierbaren bizar oranje en grijs gekleurd waren. Dat zou met nucleaire besmetting te maken hebben gehad, volgens complotdenkers. Het drama speelde midden in de Koude Oorlog waarin Russen en Amerikanen allerlei wapens testten. Misschien had de groep van Djatlov wel domme pech in een geheim militair testgebied te zijn beland. Maar de meest logische verklaring zou volgens experts toch zijn dat de expeditie in een lawine terecht en dat geschrokken overlevenden totaal verward hulp gingen zoeken. Een bekend fenomeen daarbij is onderkoeling (‘hypothermie’), wanneer de geshockte slachtoffers zich zelfs uitkleden in ijskoude omstandigheden omdat ze in hun verwarring denken dat ze het te warm hebben. Daarna is het dan snel afgelopen.

Volledig scherm
Filmposter © archief
  1. Moeder bevalt van gezonde zoon nadat ze samen chemotherapie ondergingen

    Moeder bevalt van gezonde zoon nadat ze samen chemothera­pie ondergin­gen

    Jade Devis (36) was nog niet halverwege haar zwangerschap toen ze een knobbeltje op een van haar borsten voelde. Ze had een zeldzame vorm van borstkanker. Een arts vertelde Jade dat het voor haar een kwestie van leven en dood was en dat de embryo mogelijk te jong was om de noodzakelijke behandeling te overleven. De Amerikaanse besloot voor zichzelf én het leven van haar kind te vechten. ‘Ik wilde niet toestaan dat een vreemdeling het lot van mijn kind zou bepalen'.