Volledig scherm
Sergei Skripal op een foto uit 2006 waarop hij achter de tralies zit in een rechtszaal in Moskou. © AP

Russische ex-spion vergiftigd in Brits winkelcentrum

De man die gisteren doodziek werd nadat hem in een winkelcentrum in het zuidwesten van Engeland een nog onbekende stof was toegediend, is een voormalige Russische spion. Dat heeft de BBC vandaag te horen gekregen. De zaak roept herinneringen op aan de vergiftiging van de overgelopen Russische spion Aleksandr Litvinenko (43) in 2006.

De 66-jarige Sergei Skripal kreeg in 2010 onderdak in het Verenigd Koninkrijk na een uitwisseling van spionnen tussen Rusland en de VS. Hij was in 2006 in Rusland veroordeeld wegens hoogverraad en kreeg een gevangenisstraf van 13 jaar voor spionage voor de Britten. Skripal speelde in Europa informatie door aan MI6, de Britse geheime dienst. Volgens Rusland zou hij er 100.000 dollar voor hebben gekregen. Skripal zou in de jaren 90 in contact zijn gekomen met MI6. Hij was een van vier Russische spionnen die werden geruild tegen tien 'slapende geheim agenten' van Moskou in de Verenigde Staten.  

Medewerkers van een winkelcentrum Maltings in Salisbury sloegen gistermiddag alarm toen twee mensen, Skripal en een vrouw van in de dertig, plotseling ernstig ziek werden. Zij waren in aanraking gekomen met een onbekend goedje.

Een ooggetuige vertelde de tv-zender BBC dat de man en de vrouw ‘het goed met elkaar konden vinden’. ,,Op een bankje zaten een oudere man en een jonge vrouw. Zij leunde wat tegen hem aan, het leek erop alsof ze misschien wel was flauwgevallen. Hij maakte rare bewegingen met zijn handen en staarde omhoog. Voor zich uit’’, aldus de ooggetuige.

Beide slachtoffers worden verzorgd in het Salisbury District Hospital. Ze liggen op de intensive care. Enkele gebieden in de stad zijn sinds het alarm van gistermiddag afgesloten. Ook een vestiging van A&E moest zijn deuren sluiten. Ploegen in speciale pakken verrichten er ‘schoonmaakwerk’.

Geen zichtbare verwondingen

Volgens de politie heeft het paar geen zichtbare verwondingen. Ze zouden het bewustzijn hebben verloren. ,,Omdat we aan het begin van het onderzoek staan en nog zo weinig weten kunnen we niet met zekerheid zeggen of er sprake is van een misdrijf. Dat er echter veel bijzondere vragen openstaan is duidelijk. Gisteren meldde Public Health England dat het specialisten naar Salisbury heeft gestuurd om daar in een team samen te werken met andere ingehuurde deskundigen.

De politie doet ook sinds zondagmiddag onderzoek in het huis van Sergie Skripal in Salisbury. Buren noemen hen een ‘vriendelijke man’. Enkele jaren geleden zou zijn vrouw om het leven zijn gekomen.

Litvinenko

In Groot-Brittannië wordt inmiddels druk gespeculeerd over de vraag of Skripal net als Aleksandr Litvinenko (43) werd ‘bewerkt met polonium’, een radioactieve stof die kan leiden tot stralingsziekte en de dood. Mocht dat het geval zijn dan rijst onmiddellijk de vraag of Rusland opnieuw wraak heeft genomen op een overgelopen spion. 

Volledig scherm
Litvinenko stierf in 2006 na een vreselijke doodstrijd van drie weken. © Brunopress

Litvinenko was een ex-officier van de Russische veiligheidsdienst FSB en voorganger KGB die ontsnapte aan vervolging in zijn vaderland door naar het Verenigd Koninkrijk te vluchten. Litvinenko spioneerde voor MI6 (de Britse geheime dienst) en had als taak de Spaanse inlichtingendiensten te helpen bij een onderzoek naar de Russische maffia. Hij was dus eigenlijk een 'triple agent'. 

Volgens Litvinenko zelf en Brits onderzoek naar zijn dood in 2006 heeft hoogstwaarschijnlijk de Russische president Vladimir Poetin goedkeuring gegeven voor de moord. Moskou deed de uitkomst van het onderzoek meteen af als onzin, ‘politiek gemotiveerd, vooringenomen en op een ondoorzichtige manier tot stand gekomen'’.

Litvinenko dronk zijn vergiftigde kopje groene thee in de bar van een hotel in Londen. Het glas bevatte de radioactieve stof polonium-210, waardoor hij na 22 dagen stierf. De spion stond bekend om zijn kritiek op president Poetin. Hij vluchtte in 2000 naar Engeland, nadat hij had gebroken met Poetin en zijn regime.

Kremlin

In een verklaring die na zijn dood openbaar werd gemaakt, beschuldigde hij het Kremlin ervan hem te hebben vergiftigd na een langlopende, persoonlijke vete met Poetin. De genaturaliseerde Brit Litvinenko liet een vrouw en een zoon achter.

Volgens de Britse onderzoekscommissie hebben twee Russen Litvinenko vermoord. Zij spraken met hem af in het hotel waar hij is vergiftigd. Het Kremlin zou volgens hen de opdracht hebben gegeven. Alles wijst er volgens de onderzoekers op dat ze de moord pleegden in opdracht van veiligheidsdienst FSB, Litvinenko's vroegere werkgever. Beide mannen ontkennen betrokkenheid. Zij keerden terug naar Rusland.

Ook Rusland ontkent in alle toonaarden. Een Britse lijkschouwer verklaarde in 2012 dat de Britse overheid wel degelijk bewijs aanleverde van Russische overheidsbetrokkenheid bij de moord.