Volledig scherm
Europarlementariër Bas Eickhout © ANP

'Stop premie op afvaldump in zee'

Geen verkapte premies meer op afvaldumping in zee en statiegeld op visnetten: dat zijn twee maatregelen waarmee Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) als rapporteur en toekomstig onderhandelaar over het dossier de plastic soep in zeeën en oceanen de oorlog verklaart.

Scheepvaart is één van de belangrijkste mariene vervuilingsbronnen. Naar schatting één derde van al het afval dat in open water ronddobbert is afkomstig van schepen, in sommige EU-wateren is dat zelfs de helft. Meer dan de helft van dat afval komt van vrachtvervoer en visserij, de rest van pleziervaart, passagiersvervoer en cruiseschepen. Een directe oorzaak, aldus Eickhout, is het beleid om de scheepvaart in havens te laten betalen voor de afgifte van afval. Dat maakt de verleiding veel te groot om het op volle zee ongezien overboord te zetten.

In wetsvoorstellen die Eickhout vandaag op tafel legt wil hij die verkapte premie op dumping vervangen door een vast bedrag dat schepen naar rato van hun tonnage moeten betalen, elke keer als ze een haven aandoen. Hoe hoog dat bedrag moet zijn bepaalt elke haven zelf op basis van zijn verwerkingskosten. In ruil wordt de afvalafgifte gratis. De economische prikkel om illegaal te dumpen is daarmee weg. Om de maatregel des te effectiever te maken, wil Eickhout haar in een iets aangepaste vorm ook van toepassing verklaren op de meer dan 200 boorplatforms in de Noordzee. ‘Groene’ schepen, die maatregelen nemen om het afval tot een minimum te beperken, kunnen een korting krijgen op de havenpremie.

Statiegeld voor visnetten

Eickhout wil ook statiegeld voor visnetten. Daarvan komt één derde niet terug aan land. Oude netten, vaak voor 90 procent bestaande uit plastic, blijven decennialang in het zeemilieu rondzwerven. Ze blijven niet alleen doen waarvoor ze zijn gemaakt – vis vangen – maar raken met alle kosten van dien ook vast in scheepsschroeven. Met een verplichte registratie van verloren netten en een statiegeldsysteem denkt Eickhout de visserij een flink stuk verantwoordelijkheidsgevoel bij te brengen. Zijn laatste voorstel is een Europees wettelijk verbod op afvaldumping, wat lidstaten ertoe aanzet flinke boetes en andere sancties op overtreding te zetten.

De Groene EP’er doet zijn voorstellen als rapporteur en toekomstig onderhandelaar (met de lidstaten) over de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen Scheepsafval. Die maakt deel uit van de brede ‘plastic strategie’ die Brussel in januari ontvouwde en die moet voorkomen, zoals coördinerend Commissaris Timmermans steeds zegt, dat er in 2050 meer plastic dan vis in onze oceanen zit.