Volledig scherm
Een stuwdam in de Yangtze-rivier in het Chinese Yichang, een van de grootste ter wereld © REUTERS

Stuwdammen goed voor klimaat, maar desastreus voor de dieren

In rivieren en delta’s is sinds 1970 wereldwijd 83 procent van de populaties wilde dieren verdwenen. Een van de belangrijkste oorzaken is de opmars van stuwdammen om schone energie op te wekken uit waterkracht.

De natuur staat nergens zo erg onder druk als in de zoetwatergebieden op aarde, blijkt uit de Living Planet Index die vandaag verschijnt. Het  tweejaarlijkse rapport van het Wereld Natuur Fonds en wetenschappelijke instituten luidt de noodklok over de enorme achteruitgang van het leven in rivieren, moerassen en deltagebieden. Van de oorspronkelijke populaties zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen die daar in de jaren 70 nog leefden, is nog maar 17 procent over.  Vooral in tropische gebieden gaat de situatie hard achteruit. 

Oorzaken zijn vervuiling, overbevissing, landbouw (irrigatie en inpoldering) en de grootschalige aanleg van stuwdammen. Vrij stromende rivieren worden steeds zeldzamer, concludeert het rapport. Nu al zijn er in de wereld meer dan 50.000 grote dammen. Komende jaren komen daar nog zeker 3600 al geplande stuwdammen bij.

Klimaatdoelen

In bergachtige gebieden zijn waterkrachtcentrales in stuwdammen dé manier om op grote schaal groene energie op te wekken. Terwijl we in het platte Nederland vooral inzetten op wind- en zonne-energie, zien veel landen met meer hoogteverschil waterkracht als sleutel om de klimaatdoelen van Parijs te halen.

Dat de natuur de dupe is van die manier om de CO2-uitstoot op aarde te verminderen, is een wrange conclusie, erkent Bart Geenen, hoofd van het zoetwaterprogramma van WNF. ,,We zijn niet tegen stuwdammen. Je kunt ook goede stuwdammen bouwen, waar vissen en sediment kunnen passeren. Maar helaas zien we dat er nu veel slechte worden gepland, op ongelukkige plaatsen en in kwetsbare natuurgebieden.”

In totaal zijn de populaties wilde dieren in de wereld sinds 1970 wereldwijd met gemiddeld 60 procent afgenomen, volgens de nieuwe Living Planet Index. Zuid- en Midden-Amerika spannen de kroon met een dramatische afname van 89 procent. Tekenend is volgens het WNF dat afgelopen vijftig jaar 20 procent van het Amazone-regenwoud is verdwenen.