Volledig scherm
Julie van Espen werd maandag levenloos gevonden in het Antwerpse Albertkanaal. © BELGA

Tekort aan rechters: Belgische justitie legt uit waarom verkrachter Steve B. niet vastzat

Moordzaak JulieDe Belgische justitie kwam de afgelopen dagen onder vuur te liggen, omdat bleek dat een verkrachtingszaak tegen Steve B., verdacht van de moord op de 23-jarige studente Julie van Espen, al twee jaar op zich laat wachten. In een persconferentie zegt het Antwerpse hof van beroep dat een schrijnend tekort aan rechters een van de redenen is waarom de 39-jarige B., die in 2017 tot vier jaar werd veroordeeld wegens verkrachting, nog vrij rondliep.

B. heeft een lang strafblad, zo blijkt. Hij zat vanaf 2004 een gevangenisstraf uit van 4,5 jaar voor onder meer diefstallen, verkeersmisdrijven, heling en een verkrachting. Eind 2016 verkrachtte hij zijn ex-vriendin en zat daarvoor 2,5 maand in voorarrest. Op 30 juni 2017 werd B. door de correctionele rechtbank wegens die verkrachting veroordeeld tot vier jaar cel

De man werd echter niet onmiddellijk aangehouden. De dertiger tekende beroep aan tegen zijn vonnis en bleef, in afwachting van zijn proces voor het hof van beroep, onder voorwaarden op vrije voeten. De behandeling van de zaak laat al bijna twee jaar op zich wachten. Komende maand zou de beroepszaak plaatsvinden, meldde Justitie eerder deze week.

Afgelopen week werd B. aangehouden op verdenking van moord op studente Julie van Espen uit Schilde. De jonge vrouw kwam zaterdag niet opdagen voor een afspraak, waarna een grootscheepse zoekactie op gang kwam. Julie werd uiteindelijk maandag gevonden in het water van het Albertkanaal. B. werd opgepakt in Leuven, nadat beelden van hem werden verspreid. De man heeft de moord inmiddels bekend. 

In staat om te doden

Volledig scherm
Steve B. werd veroordeeld tot vier jaar, maar liep rond in afwachting van het hoger beroep. © Privéfoto

De dakloze B. biechtte op dat hij zaterdagavond op een willekeurig slachtoffer zat te wachten. Van Espen kwam toevallig voorbij, waarop B. de vrouw een steeg introk en haar probeerde te verkrachten. Julie vocht blijkens zijn relaas terug en moest dat bekopen met haar leven. B. sloeg haar dood. Familie van B. vertelde gisteren dat hij al langer met ‘wilde fantasieën’ rondliep. Diens vader waarschuwde justitie dat zijn zoon ‘in staat was om te doden.’

Volgens het hof van beroep krijgen zaken van personen die vastzitten voorrang. Ook besparingen en een personeelstekort bij Justitie zouden mee hebben gespeeld bij de vertraging. Het Antwerpse hof van beroep sloot in september vorig jaar een van zijn vijf kamers wegens gebrek aan raadsheren. Het hof zou er 63 moeten hebben, maar kwam niet verder dan 57.

Enorme onderbezetting

Eerste voorzitter Rob Hobin spreekt van een ‘enorme onderbezetting’ gedurende de zomer van 2018. Die situatie is er intussen niet beter op geworden. Begin mei waren er 54 raadsheren, wat neerkomt op een bezetting van 86 procent. De komende acht maanden vertrekken nog eens  4 rechters. Er staan vacatures open voor 6 raadslieden, wat de bezetting met 56 rechters op 89 procent moet brengen.

Door de onderbezetting en het sluiten van de kamer bleef een zestigtal zaken liggen. Een daarvan was de beroepszaak van B. Hobin erkent dat het ‘echt niet normaal’ is dat een zaak zolang in behandeling blijft. De rechtbank in Antwerpen verklaarde gisteren dat B. niet eerder kon worden vastgezet, omdat er geen aanwijzingen waren dat hij zich aan zijn opgelegde straf wilde onttrekken.

Te veel bespaard

Gevraagd naar de oorzaak van het vrij rondlopen van B. antwoordde justitieminister Koen Geens gisteren dat het hem ‘verontrust’ dat de beroepszaak al enige tijd ‘aansleept’. Volgens Geens is er te veel bespaard op een ‘cruciaal departement’ en moet er betere vervolging komen van zedendelinquenten. Hij stelt echter geen politieke verantwoordelijkheid te voelen voor een beslissing van een onafhankelijke rechter. 

Geens voerde de afgelopen jaren een aantal wijzigingen door om de efficiëntie van de hoven van beroep op te vijzelen. Drie jaar geleden werd beslist om burgerlijke zaken met slechts één raadsheer in plaats van drie te behandelen. Dat gebeurde in Antwerpen echter niet vaak, omdat de vorige eerste voorzitter het belangrijk vond om tot ‘een evenwichtige rechtspraak’ te komen met drie rechters.

Hobin beseft dat het personeelstekort niet direct kan worden opgelost en is daarom bezig aan een reorganisatie van het hof. Hij zal vaker een beroep doen op alleenzetelende rechters, alhoewel dat volgens hem geen kwaliteitsbevorderende maatregel is. ,,Dat is niet zo moeilijk te begrijpen, want drie raadsheren weten meer dan één’’, reageert hij.

Volledig scherm
Eerste voorzitter Rob Hobin tijdens de persconferentie. © BELGA