Volledig scherm
© ANP

Terreurbestrijder: 'Geen reden voor paniek'

InterviewNederland heeft Islamitische Staat de oorlog verklaard. De angst voor aanslagen in Nederland groeit. Militairen in Nederland wordt zelfs ontraden in uniform te reizen. Zes vragen aan Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.

Volledig scherm
© YouTube
Volledig scherm
© AFP
Volledig scherm
© AFP
Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© EPA

Komt er een aanslag in Nederland?
'Dat kun je natuurlijk nooit 100 procent uitsluiten, maar we halen alles uit de kast om die te voorkomen. Dat doen we overigens al langer. Het dreigingsniveau wordt niet verhoogd, maar het profiel van Nederland is natuurlijk toegenomen nu we meedoen aan de coalitie tegen IS. Daarom is het goed te weten dat alle betrokken partijen ontzettend alert zijn.'

Nederland doet mee aan de oorlog tegen IS, brengt dit de oorlog naar Nederland?
'Belangrijk om te beseffen is dat we juist meedoen aan de coalitie tegen IS, omdat dat in het belang is van onze nationale veiligheid. IS vormt een directe bedreiging voor het Westen, door jihadisten te trainen en aanslagen voor te bereiden tegen westerse landen. Deze dreiging kan ook Nederland en onze bondgenoten raken. Wij willen daarom voorkomen dat terroristen vanuit zo'n vrijhaven hun haat verspreiden en weerzinwekkende acties voorbereiden in Nederland en elders in Europa. Dat is dus in het belang van onze nationale veiligheid.'

Waarom wordt het dreigingsniveau niet verhoogd naar kritiek?
'Het dreigingsniveau is nu substantieel, het een na hoogste dreigingsniveau. Dat betekent dat er een reële kans is op een aanslag in Nederland. Bij het niveau 'kritiek' zijn er zeer sterke aanwijzingen voor een aanslag op Nederland. Zolang dat niet zo is, wordt het dreigingsniveau ook niet verhoogd.'

Militairen reizen niet meer in uniform uit angst voor aanslagen. Wat moet de burger daar wel niet van denken?
'Het is belangrijk te beseffen dat dit een voorzorgsmaatregel is van het ministerie van Defensie. Dus er is geen reden om in paniek te raken, ook niet hierdoor.'

De jihadstrijder die Nederland bedreigde is de facto het Nederlanderschap ontnomen. Gaat dit met alle Nederlandse jihadstrijders gebeuren?
'Wij kunnen een paspoortmaatregel opleggen, zoals we ook hebben gedaan bij de jihadist uit het filmpje van enkele dagen geleden. Dat is iets anders dan het afnemen van de nationaliteit. In het actieplan jihadisme van de ministers Opstelten en Asscher is aangekondigd dat er meer mogelijkheden komen het Nederlanderschap in te trekken, zonder dat dit mag leiden tot stateloosheid. Ook kan het Nederlanderschap straks worden ingetrokken als iemand een opleiding volgt in een terroristisch trainingskamp of daar als instructeur aan meewerkt om vaardigheden en kennis over te dragen, bijvoorbeeld aan jihadistische strijders. Een wetsvoorstel hierover gaat binnenkort naar de Tweede Kamer.'

Hoe kunnen mensen zich wapenen tegen een aanslag?
'Burgers moeten niet in paniek raken, dat is het belangrijkste. Zoals gezegd halen we alles uit de kast om een aanslag te voorkomen. We zijn er niet vandaag mee begonnen, maar er al tijden mee bezig.'

Volledig scherm
© ANP, inzet Twitter

Treinstations al jaren beveiligd
De NS en de veiligheidsdiensten houden in een groot beveiligingsplan serieus rekening met terreuracties op drukke stations. De kans daarop wordt groter nu Nederland gaat meevechten tegen IS.

De laatste jaren zijn de NS en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) druk bezig geweest hun doortimmerde antiterrorismeplan voor het spoor ten uitvoer te brengen. Dat blijkt uit documenten in handen van deze krant. De terrorismebestrijder heeft, mét de NS en ProRail, in kaart gebracht waar het openbaar vervoer kwetsbaar is. De stations van zeven grote steden, Schiphol en knooppunt Leiden CS zijn in beeld gekomen. Daar zullen bij een aanslag heel veel slachtoffers vallen. Maar Amsterdam CS en Utrecht/Hoog Catharijne lopen veruit het meeste risico.

Videocamera's zijn een onderdeel van het grote preventieplan.

Een goed voorbeeld: vooraf aan geplande aanslagen vinden vaak 'verkenningen' door terroristen plaats. Dat kunnen camera's oppikken. Op die manier konden al personen worden aangesproken die opnamen maakten. Sommige sloegen zelfs op de vlucht, zo staat vermeld. Een NS-woordvoerder bevestigt dat de vervoerder al flinke tijd meewerkt aan terrorismebestrijding op en rond de stations. Na de treinaanslagen in Madrid (2004) was er 'een groeiend besef' dat de NS een soft target voor terroristen is. Daarom is, in overleg met de veiligheidsdiensten, een serie maatregelen opgesteld, vergezeld van een escalatieladder.

Bij het hoogste niveau is sprake van ontruiming van een station, totaal stopzetten van de dienstverlening en zwaar bewapende controles. Het personeel krijgt verder standaard een training om zich bewust te zijn van gevaren op de stations. Extra opleiding en beveiliging én een verhoogde schoonmaakfrequentie zijn mogelijk bij een hoger dreigingsniveau. Net als inrijbeperkingen op stations en het afsluiten van bepaalde ruimten of gebieden.

Terrorisme-expert Bibi van Ginkel van Clingendael ziet dat terroristen - behalve met explosieven - ook graag in grote ruimtes rondlopen met handwapens. 'Dat kan een station zijn, maar ook het Plein in Den Haag, vanwege het Binnenhof.'