Trump erkent Jeruzalem als hoofdstad Israël, zorg om onrust

VideoDe Amerikaanse president Donald Trump heeft Jeruzalem als officiële hoofdstad van de staat Israël erkend.  Het leidt tot heftige reacties en vrees voor onrust. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gelijk het reisadvies voor Israël en de Palestijnse gebieden aangepast en roept op om 'alert' te zijn. 

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemt het Amerikaanse besluit 'een mijlpaal'. Netanyahu zegt dat elk vredesverdrag met de Palestijnen de erkenning van Jeruzalem als de hoofdstad van Israël moet inhouden. Hij riep andere landen op het Amerikaanse voorbeeld te volgen en de ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, verklaarde dat er geen andere methode is om vrede te bereiken dan de erkenning van twee staten: de Palestijnse en de Israëlische. De status van Jeruzalem zou op geen andere manier moeten worden opgelost dan tijdens directe besprekingen tussen de betrokken partijen. Eenzijdige verklaringen zoals nu door president Trump brengen volgens Guterres het vredesinitiatief alleen maar in gevaar.

Veroordeling

Volgens de Palestijnse president Mahmoud Abbas heeft Amerika nu afstand gedaan van zijn rol als bemiddelaar in het vredesproces. ,,Jeruzalem is de eeuwige hoofdstad van de staat Palestina'', verkondigt Abbas. Ook andere de leiders van landen als Jordanië, Qatar en Egypte veroordelen de stap. De militante Palestijnse beweging Hamas noemt het 'overduidelijke agressie' en roept Arabieren en moslims op de positie van de VS in de regio te ondermijnen.

Ook Turkije en Iran hadden felle kritiek op Trumps handelen. In het Turkse Istanbul verzamelden honderden mensen zich voor de deur van het Amerikaanse consulaat om tegen Trump te demonstreren.

Volledig scherm
© AP

Vrijdag komt de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties bijeen om te praten over het Amerikaanse besluit. Acht van de vijftien lidstaten zouden gevraagd hebben om een bijeenkomst.

Kritiek

Toen Trump zijn plan aankondigde, kwam dat Amerika op veel kritiek te staan van vooral Arabische landen. Door de stad nu als hoofdstad van Israël te erkennen, gooit Trump olie op het vuur, vinden veel critici. Israël beschouwt Jeruzalem als zijn hoofdstad, terwijl ook de Palestijnen Oost-Jeruzalem, dat nu wordt bezet door Israël, als hun hoofdstad zien.

Volgens Trump markeert de beslissing 'een nieuwe aanpak in de crisis in het Midden-Oosten'. Officieus was Jeruzalem altijd al de hoofdstad van Israël, maar het politieke statement van Trump maakt een verhuizing mogelijk van de Amerikaanse ambassade; van Tel Aviv naar Jeruzalem. Daarbij onderstreept het de nauwe banden tussen Amerika en Israël.

,,De afgelopen twintig jaar weigerden Amerikaanse presidenten Jeruzalem te erkennen als hoofdstad'', zei Trump onder meer. ,,Ze dachten dat uitstel van dit besluit vrede dichterbij kon brengen. Maar het resultaat is: we zijn altijd niet dichterbij een vredesakkoord.''

Meerderheid

In 1995 besloot het Amerikaanse Congres al met een grote meerderheid om Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël. Dat werd telkens met een halfjaar uitgesteld. Volgens Trump stemde 'een overweldigende meerderheid in het Huis van Afgevaardigden' nu voor het plan, en kreeg het initiatief 'unanieme steun' in de Amerikaanse Senaat.

De VS blijven 'sterk betrokken' bij het helpen om tot een vredesovereenkomst te komen tussen Israël en de Palestijnen, zei Trump. Hij staat naar eigen zeggen ook nog steeds achter de zogenoemde tweestatenoplossing met een aparte Joodse en Palestijnse staat. Vicepresident Mike Pence vliegt ergens de komende dagen naar de regio om het besluit toe te lichten. Trump riep politieke en religieuze leiders in de regio op zich nu voluit in te zetten voor een duurzame vrede tussen Israël en de Palestijnen.

Volledig scherm
Bezoekers van een café in Ramallah (Palestijnse gebieden) zien de speech van Trump. © AFP

Reacties

Geert Wilders vindt het besluit van Trump 'Fantastisch!!', zo heeft hij op Twitter laten weten. Volgens Wilders zouden 'alle geciviliseerde landen een voorbeeld aan het dappere VS moeten nemen door Jeruzalem te erkennen als eeuwige en onverdeelde hoofdstad van Israël'. De Nederlandse overheid is hier volgens Wilders te laf en te zwak voor.

Minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken) zei eerder vandaag dat hij vreest voor een ‘buitengewoon explosieve situatie’ in het Midden-Oosten als Amerika nu president Trump Jeruzalem tot hoofdstad van Israël benoemt. Die stap zou ‘contraproductief’ zijn en een ondermijning van de tweestatenoplossing die Nederland als enige uitkomst van een vredesproces blijft zien, meent Zijlstra.

Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma negeert Trumps besluit belangrijke VN-resoluties, druist het plan in tegen het internationaal recht en zal het leiden tot nieuwe spanningen. ,,Een besluit waarbij iedereen verliest.''

De ChristenUnie en Forum voor Democratie juichen de stap toe en willen dat de mogelijkheid bekeken wordt om ook de Nederlandse ambassade naar Jeruzalem verplaatsen.

Negatief reisadvies

Volgens persbureau Reuters adviseert het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken diplomaten om de komende twee weken niet naar Israël af te reizen als dat niet noodzakelijk is.

Voor het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken is Trumps toespraak aanleiding om het reisadvies voor Israël en de Palestijnse gebieden aan te passen. ,,Door recente politieke ontwikkelingen neemt de kans op protesten en demonstraties in Jeruzalem en bij checkpoints en overgangen naar de Palestijnse Gebieden toe'', meldt het departement. ,,Vermijd demonstraties en plaatsen waar veel mensen komen. Wees alert en volg de lokale media.''

Alleen voor Gaza en de randen van de bezette Golan-hoogvlakte geldt een negatief reisadvies, dat is al geruime tijd zo. Veiligheidsrisico's zijn er al jaren in heel Israël en op de Westelijke Jordaanoever. Code oranje, een advies om 'alleen noodzakelijke reizen' te maken, geldt voor het grensgebied met Libanon en het gebied rond de Gazastrook.