Trump ontslaat minister Tillerson en vervangt hem door CIA-baas Pompeo

UpdateDe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson is ontslagen via Twitter. Daarmee komt een einde aan een lijdensweg voor Rex Tillerson, die al maanden in de clinch lag met president Trump. 

Tillerson (65) kwam erachter dat hem de wacht werd aangezegd door een tweet waarin Trump zojuist het vertrek van zijn minister bekend maakte. Een woordvoerder van het ministerie van het Buitenlandse Zaken liet aan CNN weten dat Tillerson niet met de president gesproken heeft, en niet weet waarom hij moet opstappen.

Trump wil zijn team opfrissen nu belangrijke gesprekken met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en onderhandelingen over internationale handel op stapel staan, volgens zijn staf. Zelf verwees hij tegenover journalisten naar meningsverschillen over de nucleaire deal met Iran, die Trump wil schrappen. ,,We denken niet hetzelfde. Met Mike Pompeo, hebben we een zelfde denkproces'', zei hij over de CIA-directeur die Tillerson zal opvolgen. 

Kim Jong-un

Volledig scherm
De Amerikaanse president Donald Trump (rechts), met minister Rex Tillerson naast hem op 29 januari 2018. © AFP

Het vertrek van Tillerson werd al lang verwacht. Bronnen in het Witte Huis deelden eind vorig jaar al met Amerikaanse media dat aan zijn ontslag gewerkt werd. Tillerson ontkende toen dat aan zijn stoelpoten werd gezaagd. Hij noemde het idee ‘lachwekkend’ en verzekerde dat hij zou aanblijven.

Maar vorige week werd nog eens duidelijk hoe weinig invloed en aanzien hij had in de regering-Trump. De minister van Buitenlandse Zaken 
wist van niets, toen de president een uitnodiging accepteerde om de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un te ontmoeten. Even daarvoor had Tillerson nog tegen journalisten gezegd dat onderhandelingen met Noord-Korea 'ver weg' waren.

Tillerson zou de president afgelopen zomer een ‘imbeciel’ hebben genoemd na een gespannen vergadering over Afghanistan. Toen dat uitlekte, draaide Tillerson zich verbaal in bochten om het niet te bevestigen, maar hij ontkende het ook niet. 
Trump riep op tot het vergelijken van IQ-testen. Hij ondermijnde zijn minister van Buitenlandse Zaken openlijk. Tillerson probeerde de deur naar een diplomatieke oplossing voor het nucleaire geschil met Noord-Korea open te houden. Trump schreef in oktober vorig jaar op Twitter dat het tijdverspilling was. 'Spaar je energie Rex, we zullen doen wat gedaan moet worden!'

Russische ex-spion

Volledig scherm
Mike Pompeo. © AFP

Deze week viel op dat Tillerson het Witte Huis openlijk tegensprak. Waar de woordvoerder van Trump in het midden liet wie verantwoordelijk gehouden moet worden voor de aanval met zenuwgas op de Russische ex-spion Sergej Skripal in Engeland, zei Tillerson gisteren onomwonden dat de dader vermoedelijk in Russische overheidskringen gezocht moet worden. Nu blijkt dat hij op dat moment al wist dat hij de laan uitgestuurd zou worden. Mogelijk voelde hij zich vrijer om te spreken.

Tillerson wordt opgevolgd door Mike Pompeo (54), nu nog CIA-directeur. 'Hij gaat het fantastisch doen!' schreef Trump op Twitter. In een uitgebreidere verklaring: ,,Ik heb Mike goed leren kennen in de afgelopen 14 maanden, en ik heb er vertrouwen in dat hij de juiste man voor de baan is op dit kritieke moment. Hij zal ons programma voortzetten: herstel van Amerika’s aanzien in de wereld, versterken van bondgenootschappen, vijanden het hoofd bieden en de denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland.'' De CIA zal voortaan worden geleid door de huidige onderdirecteur, Gina Haspel. Ze wordt de eerste vrouwelijke directeur van de CIA.

Bij zijn aantreden in januari vorig jaar zag Trump in Tillerson nog een minister van ‘wereldklasse’ die, sinds hij in 1975 bij Exxon ging werken bruikbare diplomatieke vaardigheden had opgedaan. Als topman van de oliegigant kende Tillerson veel wereldleiders persoonlijk – Vladimir Poetin al sinds de late jaren 90 - en onderhandelde hij succesvol met ze, soms in roerige politieke tijden.

Wisselingen team Trump

In 14 maanden presidentschap heeft Trump een groot deel van zijn team al eens vervangen. Alleen al in de afgelopen twee weken nam hij afscheid van 5 mensen. Naast Tillerson vertrekt economisch adviseur Gary Cohn, vanwege onvrede over Trumps invoerheffingen op buitenlands staal. Communicatiedirecteur en Trump-vertrouweling Hope Hicks stapte op. Gisteren werd ook persoonlijk assistent John McCentee per direct ontslagen, vanwege een niet nader omschreven ‘veiligheidskwestie’. Josh Raffel, een belangrijke communicatiemedewerker en rechterhand van schoonzoon Jared Kushner, verliet het Witte Huis.

De nieuwe golf personeelswisselingen komt bovenop een lange lijst van al vertrokken of ontslagen stafleden. Stafsecreatris Rob Porter, communicatiemedewerker en media-persoonlijkheid Omarosa Manigault, plaatsvervangend nationaal veiligheidsadviseur Dina Powell, minister van Volksgezondheid Tom Price, veiligheidsadviseur Sebastian Gorka, politiek strateeg Steve Bannon, communicatiedirecteur-voor-tien-dagen Anthony Scaramucci, stafchef Reince Priebus, woordvoerder Sean Spicer, communicatiedirecteur Mike Dubke, nationaal veiligheidsadviseur Mike Flynn – allemaal zijn ze binnen 14 maanden weer op zoek gegaan naar een andere baan.

Ook tijdens zijn campagne verbruikte Trump medewerkers als water. In de aanloop naar de verkiezingen werkte hij bijvoorbeeld met drie verschillende campagneleiders: Corey Lewandowski, Paul Manafort én Steve Bannon. 

Volledig scherm
Minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson. © REUTERS
  1. ‘May waarschuwt Rutte: zonder hulp is brexit-deal ten dode opgeschreven’

    ‘May waarschuwt Rutte: zonder hulp is brexit-deal ten dode opgeschre­ven’

    De Britse premier Theresa May zou Mark Rutte gisteravond hebben gewaarschuwd dat achttien maanden onderhandelen over de brexit voor niets zijn geweest als de andere EU-landen haar nu niet tegemoet komen. Dat meldt persbureau Bloomberg op basis van een ingewijde. Het privéoverleg, waar ook de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Macron bij waren, kwam na een paar zeer moeilijke dagen voor May in Brussel.