Volledig scherm
Vluchtelingenkamp Diavate, Griekenland © Thijs Kettenis

Vluchteling weer massaal naar Griekenland

Voor het eerst in jaren komen er meer vluchtelingen over land vanuit Turkije Griekenland binnen dan over zee. Ze worden vastgezet of slapen in tentjes of in de openlucht in steden als Thessaloniki, want in kampen is geen plaats meer. Terug naar Turkije hoeven ze niet - de route over land valt niet onder de Turkijedeal. De VN luidt de noodklok.

Voorzichtig tilt Zeinab Jadan (24) haar zoontje het koepeltentje binnen. Het jochie is nog geen jaar oud. Een paardendeken doet dienst als matras, en bij gebrek aan een kussen legt ze zijn hoofdje op een opgevouwen trui. Speen in de mond, en dan valt hij vredig in slaap. ,,Deze tent hebben we zelf op de markt moeten kopen toen we drie dagen geleden aankwamen”, zegt de Koerdische uit de Syrische regio Afrin even later in kleermakerszit op een modderig kleed voor de ingang. Om haar heen zitten haar man, haar ouders, haar zus en drie broers. ,,Er was geen plaats voor ons in het kamp, dus slapen we nu met zijn negenen in twee tentjes.” Voor 800 anderen in kamp Diavata geldt hetzelfde, of ze liggen hutjemutje op de betonnen vloer van het activiteitencentrum van het kamp. Vanwege hitte en stank is het lastig daar langer dan een paar seconden te verblijven.

Quote

Er was geen plaats voor ons in het kamp, dus slapen we nu met zijn negenen in twee tentjes

Zeinab Jadan

Deze groep maakt deel uit van de ongeveer drieduizend mensen die afgelopen maand de grensrivier Evros overstaken, van Turkije naar Griekenland. Dat is de helft van het aantal in heel 2017. En voor het eerst sinds het begin van de vluchtelingencrisis in 2015 verkiezen mensen deze route, meldt VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Het zijn vooral Irakese en Syrische families, op de vlucht voor oplaaiend oorlogsgeweld.

Tekst loopt door onder de foto

Volledig scherm
Vluchtelingenkamp Diavate, Griekenland © Thijs Kettenis

,,We waren doodsbang toen Turkije Afrin begon te bombarderen. Ik wil niet dat mijn zoon in oorlog opgroeit”, zegt Jadan in vloeiend Engels - de taal die ze thuis studeerde. Eenmaal in Turkije voelden ze zich niet echt welkom. ,,We hebben smokkelaars tweeduizend dollar per persoon betaald voor de oversteek naar Griekenland. Mijn zoontje mocht mee voor 1000 euro.” 

Tocht

Na uren lopen aan de Turkse kant, een overtocht met een gammele boot over een kolkende rivier en weer uren lopen in Griekenland werden ze opgepakt en vastgezet in een politiebureau. Na twee dagen kwam er een bus voorrijden, die hen voor 50 euro per persoon naar het busstation van Thessaloniki bracht. Ze hoorden over kamp Diavata, op een stoffig industrieterrein net buiten de ring van de stad. De familie pakte de taxi. En nu zitten ze drie dagen voor een tent, zonder voorzieningen en zonder dat ze weten waar ze aan toe zijn. Niemand die het uitlegt.

Quote

De eilanden zijn gevangenis­sen. En de reis over zee is gevaarlijk

Ali Safia

Het zijn lang niet de aantallen van 2015, toen er duizenden vluchtelingen per dag aankwamen in Griekenland, maar toch zorgt deze stroom voor nieuwe problemen. Zo is er aan de grens nauwelijks opvangcapaciteit - het enige kamp zit vol. Honderden vluchtelingen zitten daarom vast in cellen in politiebureaus in afwachting van een eerste registratie. Toegang tot bijvoorbeeld medische voorzieningen hebben ze daar niet. 

Daarna worden ze aan hun lot overgelaten, met het advies hun procedure te vervolgen in Thessaloniki - een reis van ruim 350 kilometer. ,,Ook bijvoorbeeld zieken, alleenreizende kinderen en zwangere vrouwen. Er is geen enkele screening op kwetsbaarheden”, zegt Boris Chesirkov van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. 

Procedure

Volledig scherm
Ali Safia © Thijs Kettenis

’s Nachts brengen velen de nacht door in parken of op straat, omdat de kampen vol zitten of ze niet weten hoe ze er moeten komen. Het is kinderspel om in contact te komen met smokkelaars die een illegale doorreis naar West-Europa beloven. Maar wie in de officiële procedure zit, mag binnen Griekenland gaan en staan waar hij wil. Terug naar Turkije hoeven ze ook niet. De deal die de EU met dat land sloot in 2016, geldt uitdrukkelijk alleen voor de eilanden. Wie op bijvoorbeeld Lesbos of Samos aankomt, moet daar blijven tot het eind van zijn procedure. Dit om te voorkomen dat vluchtelingen op eigen houtje doorreizen naar West-Europa.

Voor Ali Safia (26), student economie die met zeven familieleden gevlucht is uit de Irakese stad Mosul, was de keuze snel gemaakt toen hij hoorde van de verschillen. ,,De eilanden zijn gevangenissen. En de reis over zee is gevaarlijk. Dus ik ben op zoek gegaan naar iemand die ons via de rivier over wilde zetten.” Andere mogelijke redenen die verschillende autoriteiten noemen voor de groeiende populariteit van de landrotten zijn de lage stand van de Evros en de oplopende spanningen tussen Griekenland en Turkije, maar niemand die het precies weet. Wat Safia wel weet, is dat hij niet wil blijven. ,,Ik vind Griekenland oke, maar er is geen economie. Hoe kunnen we hier een toekomst opbouwen?”

De Griekse regering stationeert 120 extra grenswachten in de regio. Daarnaast is ze in overleg met onder meer de UNHCR over extra opvangcapaciteit.