Volledig scherm
De Zuid-Afrikaanse Shubnum Khan vond zichzelf onder andere op de cover van een Nederlands managementboek terug. © Shubnum Khan/Twitter

Vrouw leest kleine lettertjes niet en vindt haar foto overal op de wereld terug

Als studente ging een Zuid-Afrikaanse één keer op de foto voor een professionele fotograaf. Een paar jaar later vond ze zichzelf tot haar verbijstering terug in tientallen reclamecampagnes, contactadvertenties en op boekencovers. 'Lees altijd de kleine lettertjes', waarschuwt ze.

De Zuid-Afrikaanse schrijfster Shubnum Khan kreeg zes jaar geleden een berichtje van een vriend uit Canada. Hij zag een foto van haar in een reclamecampagne in de krant, waarin gepleit werd voor een positieve houding ten opzichte van immigratie.

Shubnum Khan on Twitter

So today I'm going to tell you the story of How I Ended Up with my Face On a McDonald's Advert in China - A Cautionary Tale. Six or so years ago, a friend in Canada posted a pic on my FB wall to say she found an advert of me promoting immigration in a Canadian newspaper.

Khan wist van niets en was geschokt. 'Ik kon niet begrijpen waarom mijn gezicht te zien was in een krant in die hoek van de wereld', schrijft ze in een lang, 'waarschuwend' verhaal op Twitter.

Gemaakt op universiteit

Na enig nadenkwerk herinnerde ze zich dat de foto geschoten was toen ze studente was op de universiteit. Een fotograaf had haar een gratis professionele foto beloofd. Hij zou die foto's dan weer gebruiken voor een project, the 100 Faces Shoot, waarvoor allerlei Zuid-Afrikanen van verschillende leeftijden geportretteerd zouden worden. Argeloos ondertekende Khan een formulier. Zónder de kleine lettertjes te lezen.

Had ze dat maar wel gedaan. Na de tip die ze kreeg uit Canada startte de Zuid-Afrikaanse, inmiddels afgestudeerd, op internet een zoektocht: waar was haar foto nog meer voor gebruikt?

Shubnum Khan on Twitter

It feels like I sell everything! If I'm not welcoming immigrants to Canada, I'm selling carpets in NYC, leading treks in Cambodia, or looking for love in France. Let's start with something light: here I'm the face for dental sedation in Virginia Beach. Innocent enough, you say,

Het resultaat was ronduit verbijsterend. Khan vond haar foto's op talloze plaatsen terug, vertelt ze op Twitter. Ze verkocht in een advertentie vloerkleden in New York, was op een reiswebsite gids in Cambodja, en zocht in Frankrijk in een contactadvertentie naar de prins op het witte paard.

Er was meer.  Als jonge moeder Dina M. stond ze, lijdend aan een huidaandoening, model in een reclame voor een huidverbeteringsmiddeltje. Ze is te vinden op de cover van het Nederlandse boek Kwaliteitsselectie bij reorganisatie en collectief ontslag van Jelle Dijkstra. 

Shubnum Khan on Twitter

And then suddenly all this facial work has you getting attention and you're Dina M, with a baby and post pregnancy melasma until Dermolyte comes to the rescue and gives you photoshopped finished skin.

Ze heette Seng Bonny, Phoebe Lopez, Kelsi, Chandra, Christine, en ga zo  maar door. De meest schokkende advertenties vond Khan die waarin ze de identiteit aannam van lerares of kinderoppas: 'Wie is er dan wél bij die kinderen?'

Ze deed navraag bij de fotograaf: hoe was dit mogelijk? Toen kwam de aap uit de mouw. In de kleine lettertjes, die Khan bij het tekenen van het formulier dus niet las, zou hebben gestaan dat de drie foto's gebruikt zouden worden als zogenaamde stockfoto, die de fotograaf verkoopt. De fotograaf verdiende er dus geld mee, de mensen die op de foto's stonden niet.

Shubnum Khan on Twitter

I can also take on new identities. The most shocking of these are adverts to teach & care for kids - so who is actually with the kids? When I asked the photographer abt this, he says I signed away rights to 'distortion of character including false names'.

Ook zou Khan goedkeuring hebben gegeven voor het feit dat de foto's aangepast konden worden, en dat er andere namen en bijvoorbeeld beroepen bij kwamen te staan. 

'Dus naast het feit dat we allemaal niks betaald hebben gekregen voor al deze advertenties, zijn ze ook nog eens misleidend', schrijft Khan. 'Het laat zien hoe makkelijk je uitgebuit kunt worden in dit moderne tijdperk en hoe bedrieglijk alles is. Je gids op vakantie, je leraar, je toekomstige bruid: het zou zomaar een willekeurige studente uit een klein stadje in Zuid-Afrika kunnen zijn.'

Shubnum Khan on Twitter

It's also pretty telling of how easily you can be exploited in this new age & how startlingly deceptive everything is. Those testimonials are fake, those adverts are fake. Your holiday tour guide, your tutor or your future bride could just be some random uni student living her

Khan wil mensen waarschuwen: lees altijd wat je tekent. 'Ik had nu geld kunnen verdienen, maar in plaats daarvan maak ik reclame voor crèmes tegen acne en verdient iemand anders er geld aan.'

  1. Nederlandse soldaten brengen water, rijst en shampoo naar zwaar getroffen eiland op Bahama's

    Nederland­se soldaten brengen water, rijst en shampoo naar zwaar getroffen eiland op Bahama's

    Nederlandse helikopters hebben vandaag noodgoederen geleverd aan het door orkaan Dorian getroffen eiland Abaco in de Bahama's. Het gaat onder meer om duizend liter water, rijst, shampoo, zeep en andere noodgoederen. Ook wisten ze net op tijd een hoogzwangere vrouw te evacueren. Sinds woensdag zijn de Nederlandse druk bezig met het opruimen van de ravage en het ondersteunen van slachtoffers en hulporganisaties.