VS doodt hoge Iraanse generaal, Iran kondigt wraakactie aan

UPDATEBij een raketaanval op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn minstens acht doden gevallen. Daarbij is de Iraanse generaal Qassem Soleimani, hoofd van het elitekorps Quds Force van de Revolutionaire Garde, om het leven gekomen. De aanval is uitgevoerd op bevel van president Donald Trump, om ‘toekomstige Iraanse aanvallen te voorkomen’, aldus het Pentagon. Kort na de dood van generaal Soleimani  is een nieuwe commandant benoemd. Leider ayatollah Ali Khamenei wees Esmail Ghaani aan.

Soleimani opereerde regelmatig buiten Iran. Samen met pro-Iraanse milities in Irak coördineerde hij de afgelopen maanden de strijd van Iraanse soldaten tegen de laatste bolwerken van Islamitische Staat (IS), een doodsvijand van het sjiitische Iran. President Trump reageerde nog niet op de actie van de Amerikaanse troepen, wel twitterde hij kort voordat het Pentagon met de verklaring naar buitenkwam een bericht met louter de Amerikaanse vlag.


De dood van Soleimani raakt het Iraanse regime in het hart. Hij werd beschouwd als de machtigste man na de almachtige leider ayatollah Ali Khamenei, aan wie Soleimani rechtstreeks rapporteerde. Hij was ook het brein achter de Iraanse politiek richting de VS in de almaar oplopende spanningen tussen de twee landen. Waarnemers noemen Soleimani een van de meest invloedrijke en gevreesde personen in het Midden-Oosten gedurende de afgelopen jaren.

Volledig scherm
Qassem Soleimani (midden), hoofd van het elitekorps Quds Force van de Iraanse Revolutionaire Garde, die omkwam bij de Amerikaanse aanval. © AP

Iran: wraak

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif reageerde via Twitter op de dood van Soleimani. Hij noemde de moord op de hoge generaal ‘een extreem gevaarlijke en domme escalatie’. ,,De VS dragen de verantwoordelijkheid voor alle consequenties van hun schurken-avonturisme.’’

Mohsen Rezaei, de voormalige commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde, ging een stap verder. ,,Soleimani is nu bij zijn martelaar-broeders, maar we zullen krachtig wraak nemen op Amerika’’, aldus Rezaei, die nu deel uitmaakt van de Iraanse regering. De Iraanse hoogste leider ayatollah Ali Khamenei laat eveneens weten dat er wraak zal volgen op de dood van zijn machtige generaal. Hij riep ook op tot drie dagen van nationale rouw in het land. Na de dood van de Iraanse generaal zijn de olieprijzen meer dan 4 procent gestegen in Azië.

De Iraanse president Hassan Rohani sloot zich bij de woorden van de geestelijk leider aan. ,,Het martelaarschap van Soleimani maakt Iran nog meer vastbesloten als het gaat om verzet tegen de expansie van de VS en het verdedigen van onze islamitische waarden. Iran, met andere landen in de regio die vrede willen, zal wraak nemen”, aldus de president.

Ook Iraakse militieleider gedood

De Iraakse televisie en drie Iraakse legerfunctionarissen melden dat ook Abu Mahdi al-Muhandis, de tweede man van de door Iran gesteunde Iraakse militiegroepering Popular Mobilization Forces (PMF), bij de aanval is gedood. Al-Muhandis (De Ingenieur) kwam uit Basra en was kind van een Iraakse vader en een Iraanse moeder. Hij vocht met de Iraanse garde tegen de dictatuur van Saddam Hussein. Hij verwierf in die tijd ook de Iraanse nationaliteit en knoopte nauwe banden aan met het regime in Teheran. Hij heeft onder meer met aanslagen en zijn sjiitische milities de greep van Iran op het buurland versterkt. De zelden op de voorgrond tredende al-Muhandis was een van de belangrijkste uitvoerders van Iraanse ambities in Irak. Al-Muhandis was, net als zijn militie Kataib Hezbollah, volgens Washington terroristisch. 

In het soennitische Saoedi-Arabië en in de Golfstaten wordt nauwelijks getreurd om de dood van sjiietische generaal. Integendeel, de Amerikanen worden geprezen voor de dodelijke drone-aanval. ‘Soleimani is een held in de ogen van Iran. Maar hij is een oorlogsmisdadiger in de ogen van de Irakezen, Syriërs en Jemenieten. Hij is een terrorist zoals Al-Baghdadi (de baas van Islamitische Staat, red.) die vóór hem werd gedood. Hij zat achter de bomaanslagen in de Iraakse burgeroorlog na de Amerikaanse invasie, en had plannen om honderdduizenden Syriërs te doden en miljoenen van hen te verplaatsen in naam van president Bashar Al-Assad', schrijft de Saoedische politicoloog en columnist Khaled Al-Dakhil op twitter.

Drie raketten

Volgens Iraakse veiligheidsfunctionarissen zouden er drie raketten vlakbij een luchtvrachtterminal terecht zijn gekomen. Twee voertuigen, waarin paramilitairen zaten, werden geraakt en vlogen in brand. Zeven inzittenden overleefden de aanval niet. Het achtste dodelijke slachtoffer zou een burger zijn. 

,,De Amerikaanse en Israëlische vijand is verantwoordelijk voor de dood van Abu Abu Mahdi al-Muhandis en Qassem Soleimani’’, liet woordvoerder Ahmed al-Assadi van de PMF weten in een verklaring. 

De raketaanval komt twee dagen nadat pro-Iraanse demonstranten de Amerikaanse ambassade in Bagdad belaagden. Betogers gooiden met stenen en scandeerden leuzen als ‘Nee, nee, Amerika. Nee, nee, Trump’. De Amerikaanse ambassadeur en stafpersoneel werden geëvacueerd tijdens de schermutselingen. Woensdag in de loop van de dag zijn de betogers weer vertrokken.

De onrust volgde op Amerikaanse luchtaanvallen op bases in Irak van een door Iran gesteunde militie, waarbij zeker 25 doden vielen en tientallen mensen gewond raakten. Die bombardementen volgden na een raketaanval op een basis in Irak waardoor een Amerikaanse aannemer die werkte voor het ministerie van Defensie om het leven kwam en diverse anderen gewond raakten.

Volledig scherm
Vicecommandant van de militiegroepering Popular Mobilization Forces Abu Mahdi al-Muhandis, die bij de aanval op het vliegveld van Bagdad zou zijn omgekomen. © AFP

Escalatie

De leider van de Democraten in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden ziet in de aanval door de VS in Irak een risico voor escalatie. Dat kunnen de VS en de wereld zich niet permitteren, aldus Nancy Pelosi in een verklaring. Ze riep de Republikeinse president Donald Trump op zo snel mogelijk parlementsleden in te lichten over de aanval. ,,De luchtaanval van vanavond riskeert de provocatie van een gevaarlijke escalatie van geweld”, aldus Pelosi. “Amerika, en de wereld kunnen zich niet permitteren dat de spanning escaleert tot een punt waarop we niet meer terug kunnen.” 

Ook de Democratische voorzitter van de Inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden Adam Schiff waarschuwt voor een escalatie van het conflict met Iran. ,,Soleimani is verantwoordelijk voor enorm veel geweld, maar de mensen in Amerika willen geen oorlog met Iran”, zei hij. Vanuit het Republikeinse kamp klonk vooralsnog steun. ,,Ik ben blij met de moedige aanval van president Donald Trump tegen de Iraanse agressie”, aldus Senator Lindsey Graham op Twitter. ,,Aan de Iraanse regering: als jullie meer willen, zullen jullie meer hiervan krijgen. Als de Iraanse agressie voortgaat en als ik zou werken in een Iraanse olieraffinaderij, zou ik eraan denken om me om te scholen.”

President Donald Trump heeft het Amerikaanse Congres niet op de hoogte gebracht van de aanval in Irak die leidde tot de dood van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Dat stelt de Democratische voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken in het Huis van Afgevaardigden, Eliot Engel. “Deze aanval vond plaats zonder het Congres op de hoogte te brengen of te consulteren”, schrijft Engel in een mededeling. “Doorgaan met een dergelijk ernstige actie zonder het Congres te betrekken, brengt zware juridische problemen met zich mee en is een belediging voor de bevoegdheden van het Congres.”

Volledig scherm
Een aanhangers van sjiitische Iraakse milities loopt in Bagdad over een op straat geschilderde Amerikaanse en Israëlische vlag tijdens een rouwprocessie voor medestrijders die omkwamen bij een Amerikaanse aanval eerder deze week. © EPA
Volledig scherm
Iraakse veiligheidstroepen bij de Amerikaanse ambassade in Bagdad, na de bestorming eerder deze week door pro-Iraanse demonstranten. © AFP

Iraanse leiders hebben met grote woede gereageerd: