Waarom de Koreaanse meneer Son zijn dure Lexus aan gort sloeg

videoJapan en Zuid-Korea blijven ruziën in een slepende handelsoorlog. Vandaag was het weer raak in een tijd met voorzichtige aanwijzingen dat beide partijen een oplossing zoeken. Wie wil weten hoe Koreanen op dit moment over Japanners denken, vindt op YouTube een veelzeggend filmpje.

Meneer Son Yong-jin koelt zijn woede met een ijzeren staaf op zijn Japanse auto: een peperdure Lexus van een slordige 40.000 euro. De Koreaan Son Yong-jin laat zijn emoties helemaal gaan en ramt zijn auto aan gort. ,,Ik schaam me dat ik in een Japanse auto heb gereden na wat Japan ons land heeft aangedaan”, roept hij. Behalve mevrouw Son Yong-jon, die zich volgens lokale media beklaagde over de daden van haar man omdat ze nu met de bus moet, applaudisseert zo ongeveer heel Zuid-Korea.

De wereldeconomie mag dan in de ban zijn van de ontwrichtende handelsoorlog tussen de supermachten Amerika en China: twee andere economische grootmachten, Japan en Korea, zijn nu al een jaar verwikkeld in een zeer stevige regionale ruzie. En die kan ook grote gevolgen hebben voor andere landen.

Dat Japan en Zuid-Korea weer clashen heeft alles te maken met een beladen verleden. Dinsdag herdacht Zuid-Korea het trieste lot van de Koreaanse troostmeisjes die tijdens de Japanse bezetting in bordelen voor Japanse soldaten werden misbruikt. En vandaag is de dag dat Korea in 1945 werd bevrijd van 34 jaar Japanse bezetting. De Japanse regering voelde de bui al hangen en had Japanse toeristen in Korea vooraf geadviseerd voorzichtig te zijn, omdat de anti-Japanse sentimenten konden escaleren. Dat gebeurde niet. Vooralsnog zijn alleen twee Zuid-Koreaanse doden te betreuren die zich eerder uit protest tegen Japan in brand hebben gestoken.

Volledig scherm
Zuid-Koreanen houden vandaag borden omhoog met de tekst ‘no Abel’ tijdens een anti-Japanse demonstratie in Seoel. © AFP

Grootouders

Uitspraken van de Japanse premier Shinzō Abé – die zei dat de oorlog klaar is en je jonge generaties Japanners niet kunt blijven opzadelen met de misdaden van hun grootouders – vallen ondertussen slecht in grote delen van Azië, waar het keizerlijke leger verschrikkelijk huishield. Deze keer begon het gedonder met een besluit van de Koreaanse rechter. Die bepaalde dat individuele Koreanen alsnog schadeclaims kunnen indienen voor dwangarbeid bij Japanse bedrijven tijdens de bezetting.

De nationalistische regering van premier Moon Jae-in bleef opzichtig doof voor beweringen van Japan, dat zei dat die zaak al lang was geregeld in een Japans-Koreaans verdrag uit 1965 toen als compensatie een slordige 500 miljoen dollar werd overgemaakt naar Seoel. De Japanse premier Abé stelde voor de zaak desnoods voor te leggen aan een onafhankelijk tribunaal, maar dat wees Moon af. Volgens waarnemers deed hij dat omdat de kans groot was dat zo’n instantie Japan gelijk zou geven en dat zou een halfjaar voor belangrijke parlementsverkiezingen in Zuid-Korea slecht uitkomen.

Japan sloeg echter terug met een beperking van de export van gevoelige grondstoffen voor de Zuid-Koreaanse hightechindustrie. Formeel omdat Japan altijd bezorgd is over de export van materialen die ook voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. Maar niemand in Zuid-Korea geloofde in toeval. De Japanse bezorgdheid leek qua timing toch wel heel veel op represaille voor het openstellen van schadeclaims voor oorlogsleed door de Koraanse rechter.

En daarop sloeg meneer Son Yong-jin dus zijn auto aan gort en begonnen miljoenen Koreanen met een spontane boycot van Japanse producten. Ook zijn oproepen gedaan om niet meer naar Japan te reizen. Na de Chinezen zijn de Koreanen de grootste groep buitenlandse toeristen in Japan, dus dat komt aan.

Volledig scherm
Protesten in Seoel. © AFP

Wapen

Volgens Pascal Lamy, voormalig directeur van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) spelen beide landen een riskant spel. Lamy ziet de slechte invloed van Donald Trump die het wapen van handelsoorlog wel vaker afschiet om politieke kwesties te regelen. Japan en Korea doen niet anders, aldus Lamy.

Japan vindt dat Zuid-Korea internationale verdragen moet respecteren en niet steeds terug moet blijven komen op de oorlog. Zuid-Korea vindt dat Japan eens met oprechte excuses moet komen en met ruimhartige compensatieregelingen, zoals Duitsland die wel heeft getroffen.

Bij dat alles hadden zowel de Japanse als de Koreaanse economie overigens al flink te lijden onder de ruzie tussen de grootmachten China en Amerika. Waarschijnlijk daagt om die reden het inzicht dat Japan en Korea zelf het meest te verliezen hebben bij hun geruzie. Tijdens zijn toespraak ter gelegenheid van het einde van de Japanse bezetting matigde president Moon zijn toon en liet hij weten dat hij een uitnodiging van Japan om te gaan praten op prijs zou stellen.

Van hun kant maakten de Japanners duidelijk dat de handel met Korea belangrijk is. De nieuwe Japanse keizer Naruhito eerde in zijn eerste toespraak als staatshoofd de slachtoffers van de oorlog. Dat neemt niet weg dat de publieke opinie in Zuid-Korea ongunstig is: 2000 mensen scandeerden leuzen voor de Japanse ambassade en eisten excuses van premier Abé.