Volledig scherm
Overvolle vluchtelingenboot voor de kust van Italië. © afp

'Wanneer bent u voor 't laatst in de trein platgedrukt door vluchtelingen?'

Het vluchtelingenprobleem baart Europa steeds meer zorgen. Ook VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR verwacht een verdere toestroom van vluchtelingen. AD-verslaggever Bob van Huët sprak hierover met Carolus Grütters van het Centrum voor Migratierecht (CMR) van de Radboud Universiteit Nijmegen, die zich niet zo'n zorgen maakt.

Volledig scherm
Carolus Grütters, Centrum voor Migratierecht (CMR) van de Radboud Universiteit Nijmegen. © Privéfoto

Een vrij constant percentage van de wereldbevolking is al eeuwen voortdurend in beweging. ,,Mensen verplaatsen zich uit allerlei motieven, uiteraard ook om economische redenen. Gaat het ergens slecht met de economie, dan komen er minder migranten. Gaat het goed, dan komen er meer."

Alleen al in Macedonië zouden er 3000 vluchtelingen per dag aankloppen voor doorreis naar de EU. U lijkt niet onder de indruk van de aantallen mensen die nu deze kant op komen. 
,,De EU telt een half miljard mensen. Vorig jaar hebben daar 500.000 mensen op de deur geklopt. De helft mag ongeveer blijven. Dus één promille klopt hier aan. Het punt is dat die mensen zich om begrijpelijke redenen niet gelijkmatig over het EU-grondgebied verdelen. Daar moet je dus als overheid sturend optreden, zowel op nationaal als op Europees niveau. Dat vereist meer afstemming en dus politieke bereidheid. Als je dan maar weinig wilt doen, zoals minister Timmermans begin van dit jaar voorstelde, dan is dat gedoemd te mislukken.''

Het gevoel op straat is dat er nu wel heel veel mensen naar Europa komen.
,,Dat idee wordt versterkt door de berichtgeving en de snelheid waarmee mensen tegenwoordig kennelijk een mening moeten hebben. Vroeger kon je even nadenken voordat je iets vond. Die ruimte lijkt nu afwezig. Wanneer bent u voor het laatst platgedrukt door vluchtelingen in de trein? De realiteit is dat de meeste buitenlanders om ons heen afkomstig zijn uit andere Europese lidstaten. Duitsers, Engelsen, Fransen. Ga maar tellen. Alleen zijn die qua uiterlijk niet onmiddellijk herkenbaar. Ze worden ook niet als migranten aangemerkt, maar als expats. Maar het zijn gewoon migranten. Alleen migranten worden over het algemeen gelabeld als arm en zielig en hulpbehoevend. Arm hoeven de Syriërs bijvoorbeeld niet te zijn. Hulpbehoevend wel. Mensen komen hier om iets wat ze niet meer hebben, namelijk vrijheid."

Hekken verhogen helpt niet, zegt u.
,,Laten we ons realiseren dat de honderden miljoenen die we in grensverdediging steken en die misschien werkgelegenheid geven aan het leger en hekkenfabrikanten een heel ander effect kunnen hebben als je dat geld positiever besteedt. Waar hekken worden neergezet, daar gaan mensen op de vlucht eroverheen, eronderdoor of erlangs en nemen ze andere routes.''

Je kunt daarom beter georganiseerde vluchten organiseren vanuit gebieden nabij vluchtelingenkampen en dan naar geselecteerde hoofdsteden, vindt u.
,,Dan hoeven mensen die rare routes niet te volgen, dan hoeft Hongarije geen hek te bouwen, dan kan Frontex - het Europese agentschap dat de buitengrenzen van de EU bewaakt - ophouden, dan hoeven vluchtelingen geen vermogens uit te geven om Frontex te omzeilen, dan houdt de gevaarlijke bootjesoversteek op enzovoort. Het begint met de bereidheid van alle Europese lidstaten om onze fatsoensnormen handhaven. Als anderen ergens in nood zijn en die mensen kloppen bij ons op de deur om hulp, dan geven we hulp. Dat is het uitgangspunt. Dat dit praktische problemen oplevert omdat het ene land een dikkere portemonnee heeft dan het andere kun je uitwerken en oplossen."

Vroeger arriveerden asielzoekers inderdaad vaak met het vliegtuig.
,,Dat duurde totdat werd besloten dat afgewezen asielzoekers terug moesten en de kosten voor rekening kwamen van de luchtvaartmaatschappij die ze hadden binnengebracht. Het effect was dat luchtvaartmaatschappijen mensen lieten staan. Vluchtelingen hebben alleen kans zo te reizen als ze een hele goede vervalser hebben. En als ze dan aankomen, zeggen de lidstaten: je komt binnen op valse papieren. Migreren via de lucht is zo afgesneden. Net als de meeste routes over de weg door zeer strenge grenscontroles. Tenslotte wordt het mensen bemoeilijkt binnen te komen door lange procedures die expres heel traag verlopen. Als de lucht en het land geblokkeerd zijn, blijft alleen de zee open. Druk op de oversteek vanuit het Noord-Afrikaanse Libië zal afnemen nu mensen via de Griekse eilanden kunnen komen."