Volledig scherm
Wereldwijde demonstraties tegen de handelsverdragen TTIP en CETA, Warschau, Polen. © EPA

Wat we moeten weten over de CETA en TTIP verdragen

Wereldwijd roepen de vrijehandelsverdragen CETA en TTIP veel weerstand op. De handelsverdragen zouden vrije handel bevorderen, maar hebben grote gevolgen voor onder meer milieu en voedselveiligheid. Een toegevoegde verklaring zou volgens minister Ploumen soelaas bieden, maar de gevolgen blijven hetzelfde. Het AD legt in vijf vragen uit wat de vrijhandelsverdragen betekenen.

Wat betekenen TIPP en CETA?

TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) is een verdrag tussen de Verenigde Staten en Europa en CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement) een verdrag met Canada. Beide verdragen zouden vrije handel moeten bevorderen, zodat een open economie op wereldniveau ontstaat.

Wat zijn de gevolgen?

Op termijn wordt aan alle importheffing een einde gemaakt, waardoor de handel tussen Nederland en Canada of de VS kan toenemen. Op zich positief, maar de regels van de Europese Unie kunnen veranderen.

Maatschappelijke organisaties, zoals vakbond FNV, voedselwaakhond Foodwatch en Consumentenbond maken zich zorgen om onder meer milieu, voedselveiligheid, dierenwelzijn en het arbeidsrecht. In Canada zijn bijvoorbeeld de normen voor dierenwelzijn lager dan in de EU. Ook hanteert Canada minder strenge regels voor het gebruik van pesticiden, groeihormonen en staat Canada genetische gemodificeerd voedsel toe. 

De EU behoudt volgens de overheid wel het recht om zelf regels te bepalen met het 'right to regulate'. Producten die niet voldoen aan de eisen van de EU en Nederland kunnen dus niet zomaar in de schappen belanden. Het uitgangspunt van CETA is daarentegen wel dat de behandeling van alle producten gelijk moet zijn. Nieuwe regels gelden bijvoorbeeld niet alleen voor Canadese producten maar ook voor Nederlandse.

GroenLinks voorziet daarnaast dat buitenlandse investeerders 'claims' kunnen indienen als zij vinden dat regels of besluiten door overheden hen onterecht benadelen. De claims zouden namelijk behandeld worden in aparte rechtbanken, terwijl het rechtssysteem in de EU volstaat. Ondanks aanpassingen in het CETA-verdrag blijft de bezwaren overeind. Ruim honderd hoogleraren en juridische specialisten uit heel Europa waarschuwden gisteren in een open brief.

CETA heeft tevens invloed op het intellectueel eigendom oftewel de rechten op creaties, zoals uitvindingen, merken, maar ook vormgeving en muziek. 

Voorstanders menen dat het niet goedkeuren van CETA, de geloofwaardigheid van de EU aantast.

Wat is het belangrijkste verschil voor de volksgezondheid?

Het grootste verschil is het 'voorzorgsprincipe' dat is bedoeld om de gezondheid van de mens, dierenwelzijn en het milieu te beschermen in de EU, wanneer er wetenschappelijk onduidelijkheden zijn. De toelatingsregels voor bijvoorbeeld chemicaliën (REACH) vallen onder dit principe.

Canada en de VS kennen dit principe niet. In die landen zijn de regels andersom. In de EU wordt veelal bewezen dat iets veilig is en in Canada en de VS moeten wetenschappers maar bewijzen dat iets schadelijk is. 

Door CETA wordt het moeilijker producten of stoffen te verbieden als twijfel bestaat over de veiligheid, dit onderzochten juridische experts voor Foodwatch. De minister van buitenlandse zaken spreekt dit tegen, maar heeft daarvoor geen juridische onderbouwing, volgens Milieudefensie.

De overheid benadrukt daarbij opnieuw dat EU het recht heeft om zelf regels te bepalen met het 'right to regulate'.

Waarom biedt de toegevoegde 'verklaring' geen soelaas?

Quote

De minister van buitenland­se zaken heeft geen juridische onderbou­wing.

Milieudefensie

Aan het verdrag van CETA is een vijf pagina's tellende 'interpretatieve verklaring' toegevoegd. Minister Ploumen beweerde dat de zorgen rond de bescherming van ,,democratie, milieu, voedselveiligheid en banen" met de verklaring achterhaald zijn, echter verbetert het volgens Milieudefensie niets aan het verdrag. Het blijkt een samenvatting.

CETA en TTIP wel of niet steunen?

Volledig scherm
Demonstratie in Parijs tegen CETA en TTIP © AFP

Een meerderheid in de Tweede Kamer steunt CETA, terwijl de vakbonden FNV en CNV, Greenpeace, de Consumentenbond en Milieudefensie opriepen het verdrag niet te tekenen. 

Als CETA doorgaat, zal TTIP zonder veel moeite volgen. Maatschappelijke organisaties FNV, foodwatch, het Transnational Institute, Greenpeace, Milieudefensie en SOMO roepen op om te demonstreren tegen de grote handelsverdragen op 22 oktober in Amsterdam.

Het CETA handelsverdrag kan op 27 oktober getekend worden, maar dan moeten alle lidstaten voor zijn. Als de lidstaten en het Europees Parlement het verdrag goedkeuren, treed het verdrag voorlopig - de komende drie jaar - in werking. Het verdrag wordt definitief als alle nationale en regionale parlementen ermee hebben ingestemd.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement