Volledig scherm
Een brandhaard in de buurt van Iranduba, Brazilië. © REUTERS

Wie heeft de branden gemeld en hoe zit het met de complottheorieën?

Brazilianen in het Amazonegebied kuchen in de rook vanwege de ergste bosbranden sinds tijden. De Braziliaanse president Bolsonaro zorgde voor internationale verbijstering met zijn suggestie dat niet boeren en grondspeculanten, maar internationale natuurbeschermingsorganisaties (ngo's) achter de branden zitten. Hij vermoedt opzet om zijn economische beleid zwart te maken. Vijf vragen over de huidige situatie in de Amazone

1. Wie heeft gemeld dat er meer bosbranden zijn dit jaar? 

Brazilië zelf. Volgens het Braziliaanse Nationale Instituut voor ruimteonderzoek (INPE) zijn er dit jaar al 74.155 bosbranden geregistreerd. Dat zou een zorgwekkend record zijn. Het betekent 84 procent meer branden dan in dezelfde periode vorig jaar, hoewel de wetenschappers het daarover oneens zijn. En dan was het dit jaar niet eens extreem droog, zeggen Braziliaanse onderzoekers die al dertig jaar onderzoek doen in het Amazonegebied. Toeval of niet: de extra brandhaarden vallen samen met het eerste regeringsjaar van president Bolsonaro.

Eerder deze maand moest de baas van het INPE opstappen nadat die publiekelijk afstand had genomen van verklaringen van Bolsonaro dat was geknoeid met de data van het verlies aan bossen om de Braziliaanse regering in een kwaad daglicht te stellen. De president vindt dat op een verantwoorde manier meer omzet kan worden gemaakt in het Amazonegebied. ngo's (niet-gouvernementele organisaties) betwijfelen dat.

2. Hoe kan het dat er opeens zo veel meer bosbranden zijn?

Bolsonaro vermoedt een complot waarin ook ngo's een kwalijke rol spelen. Behalve complotdenkers in de sociale media nemen weinig mensen dit serieus. Waarschijnlijker is dat Bolsonaro door eerdere uitspraken over ontwikkeling van het Amazonegebied de deur heeft opengezet voor houthakkers, boeren en speculanten die zich nu niet geremd voelen alvast grond vrij te maken voor veeteelt, sojaplantages en mijnbouw. In Brazilië zou per minuut een oppervlakte van drie voetbalvelden afbranden.

3. Waarom moeten we ons zorgen maken over die branden in Brazilië?

De Amazone is met 7 miljoen vierkante kilometer bos goed voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde productie van zuurstof. Vandaar de bijnaam 'de longen van de wereld'. De Amazone speelt ook een cruciale rol in de verdeling van vocht in de atmosfeer. Dat is nodig voor een goede luchtkwaliteit.

4. De Braziliaanse president, die ook wel een Tropische Trump wordt genoemd, houdt wel van stoere taal. Hij dreigde eerder uit het Parijse klimaatakkoord te stappen. Wat wil hij eigenlijk?

Bolsonaro is een bewonderaar van Trump en geeft meer om economische groei dan om het milieu. Hij wil Brazilië weer groot maken. Bovendien is hij politiek gelieerd aan Braziliaanse organisaties van boeren en grondeigenaren die hun bedrijven willen uitbreiden, zelfs in kwetsbare gebieden. Aan internationale zorgen over de 'longen van de wereld' hebben direct belanghebbenden over het algemeen weinig boodschap.

5. Op sociale media doen allerlei complottheorieën de ronde over die branden in het Amazonegebied. Wat moet je geloven?

Het geruzie en 'getrol' doen erg denken aan de schermutselingen tussen aanhangers en tegenstander van Donald Trump. Iedereen heeft zijn waarheid en de emoties laaien dan meteen snel en hoog op. Daarbij worden gefotoshopte en oude beelden ingezet om te scoren. Volgens president Bolsonaro is er een mondiale informatieoorlog gaande, tegen hem persoonlijk en tegen zijn land. De ngo's ziet hij nu als vijanden.

Over de hele wereld waren vrijdag protesten vanwege de hevige bosbranden in het Amazonegebied. Bekijk hier de beelden:

  1. Protestleiders Ecuador eisen vertrek ministers

    Protestlei­ders Ecuador eisen vertrek ministers

    Inheemse protestleiders in Ecuador hebben tijdens een gesprek met de regering, dat live werd uitgezonden op tv, het aftreden geëist van de ministers van Defensie en Binnenlandse Zaken. Hun vertrek zou volgens de protestleiders een ‘sociaal vredesgebaar’ moeten zijn voor het harde optreden van de politie tegen de demonstranten die al dagenlang actievoeren tegen de regering. Sinds 3 oktober zijn bij ongeregeldheden zeven doden en 1.300 gewonden gevallen.
  1. Koerden doodsbang voor Turken en ontsnapte IS-strijders
    PREMIUM
    reportage

    Koerden doodsbang voor Turken en ontsnapte IS-strij­ders

    Rijdend door de straten van de Noord-Syrische Qamishli klinkt er plotseling geweervuur. Even is het stil en dan weer een luid salvo. Sommige auto’s en een jongen op een brommer rijden gewoon door, anderen keren om. Wie er schiet en op wat, blijft gissen. Binnen een paar minuten rijden pick-ups van de Koerdische militie SDF door de straten. Ook ambulances. Auto’s toeteren, mannen schreeuwen. Tussen de huizen staan bewapende strijders.De meeste winkels zijn dicht.
  2. Grote paniek na schietpartij in winkelcentrum Florida: bezoekers geëvacueerd

    Grote paniek na schietpar­tij in winkelcen­trum Florida: bezoekers geëvacu­eerd

    In een winkelcentrum in het centrum van de plaats Boca Raton in de Amerikaanse staat Florida is vanavond (Nederlandse tijd) grote paniek uitgebroken nadat bezoekers hadden gehoord dat iemand ze schreeuwend probeerde te waarschuwen voor een gewapende schutter. Ook zouden schoten zijn gehoord. De politie rukte met man en macht uit en de gigantische shopping mall werd per direct geëvacueerd. Een uitgebreide zoekactie leverde uiteindelijk één slachtoffer met een schotwond op.
  3. Unieke uitspraak Britse rechter: volwassen vrouw met denkvermogen van kleuter mag abortus ondergaan

    Unieke uitspraak Britse rechter: volwassen vrouw met denkvermo­gen van kleuter mag abortus ondergaan

    Een Britse rechter heeft artsen van een ziekenhuis in het noorden van Groot-Brittannië toestemming gegeven een abortus uit te voeren bij een jonge vrouw die drie maanden zwanger is en de verstandelijke vermogens van een kleuter heeft. De unieke uitspraak is met gemengde gevoelens ontvangen. Tegenstanders van het laten weghalen van ongeboren baby's vinden het oordeel van de rechter slecht en in strijd met religieuze principes.