Volledig scherm
© afp

Wordt Hitlers Mein Kampf opnieuw een bestseller?

Wat gebeurt er in januari 2016 met Mein Kampf, het omstreden autobiografische manifest van Adolf Hitler? Op die datum vervallen de auteursrechten. Herdrukken kunnen daarna worden uitgegeven door een ieder die er brood in ziet.

Heruitgaven zijn in Duitsland nu nog verboden. Originele exemplaren, waarvan er voor 1945 twaalf miljoen werden verkocht, mogen Duitsers wel in bezit hebben. De auteursrechten zijn nu nog in handen van de Freistaat Beieren, die Hitlers nalatenschap beheert.

De discussie rond het 'gevaarlijkste boek ter wereld' is met het in zicht komen van de vervaldatum weer in volle hevigheid losgebarsten. Adolf Hitler schreef de 800 pagina's in gevangenschap in Landsberg, in de jaren '20. De Führer zou met Mein Kampf een kapitaal verdienen, meer dan 12 miljoen Reichsmark. De twee delen (Eine Abrechnung uit 1925 en Die national-sozialistische Bewegung uit 1926) stonden bij miljoenen Reichsbürger als uiting van 'volksplicht' in de kast.

Toiletpapier
Velen verbrandden het boek toen de oorlog was verloren, of gooiden het weg, uit angst voor de wraak van de geallieerden. Ook werd Mein Kampf in die naoorlogse periode als toiletpapier gebruikt.

Moet of mag Hitlers politieke strijdschrift opnieuw worden verspreid wanneer de rechten vervallen? De vraag is in Duitsland - en ook in Nederland, waar verspreiding van Mijn kamp eveneens officieel is verboden - vooral theoretisch, omdat het boek via internet eenvoudig is te downloaden. Wie dit wil, kan Hitlers racistische en antisemitische propaganda dus allang lezen. In landen als India, in Japan en in de Arabische wereld speelt een verbod op verspreiding al helemaal niet: daar is de bijbel van het Derde Rijk ook op papier een bestseller. In Japan bestaat zelfs een mangaversie.

Theaterstuk
Om het Duitse publiek met de inhoud vertrouwd te maken en om de discussie rond Mein Kampf in kaart te brengen, bracht het toneelgezelschap Rimini Protokoll uit Berlijn het documentaire-theaterstuk Adolf Hitler, Mein Kampf, Band 1 & 2 op het podium. Daarin brengen verschillende personages, onder wie een Turkse rapper en een visueel gehandicapte muzikant verslag uit van hun ervaringen met het boek. Zo vertelt de advocaat Alon Kraus uit Tel Aviv, zoon van een Holocaust-overlevende, hoe hij op het strand meisjes pleegde aan te spreken met de vraag of zij met hem Mein Kampf willen lezen. Die versiertruc werkte overigens nooit.

Voor begin januari is de publicatie aangekondigd van een kloeke wetenschappelijke uitgave van Mein Kampf door het Instituut voor Eigentijdse Geschiedenis in München: tweeduizend pagina's, rijkelijk voorzien van begeleidend commentaar.