Keepers opgepast: dit is de nieuwe WK-bal en hij schijnt sneller dan ooit te zijn

Op het eerste WK van 1930 was er geen officiële bal aangewezen. De finalisten Argentinië en Uruguay wilden de finale met hun eigen bal spelen. De oplossing? De eerste helft werd afgewerkt met de Argentijnse Tiento, de tweede helft met de Uruguayaanse T-model. Zo’n met de hand gevlochten leren bal, die zwaarder werd als het regende. 

Tot grote onvrede van dictator Mussolini werd ook de tweede WK-finale, die in Italië, gespeeld met een andere bal dan gepland. De Italiaanse Federale 102 werd gepasseerd voor een Engels model. Die ruzies zetten een evolutie in gang. De zichtbare hechtingen verdwenen en de panelen evolueerden naar een zigzagpatroon. 

Na WO II mocht het gastland telkens de bal leveren. Een tijdlang werd zelfs een wedstrijd georganiseerd, waarbij verschillende producenten een exemplaar mochten insturen. Tot Adidas in 1970 het heft in handen nam. Hun iconische eerste exemplaar, de Telstar Durlast, werd wegens het grote succes ook vier jaar later nog gebruikt, en recent door Rusland gekopieerd. De bal met de zwart-witte vijfhoeken is een klassieker. 

In 1986 werd overgestapt van leer naar synthetisch. En vanaf 1998 (de Tricolore) nam ook de kleur en decoratie toe. Van de Fevernova (goud-rood), Jabulani (geel-groen-rood) en Brazuca (groen-blauw-rood) zijn we nu bij Al Rihla (rood-blauw-roze-geel) beland. 

• T-model en Tiento (Uruguay 1930)
• Federale 102 (Italië 1934)
• Allen (Frankrijk 1938)
• Superball (Brazilië 1950)
• Swiss World Champion (Zwitserland 1954)
• Top Star (Zweden 1958)
• Crack (Chili 1962)
• Slazenger Challenge (Engeland 1966)
• Telstar Durlast (Mexico 1970 en Duitsland 1974)
• Tango Durlast (Argentinië 1978)
• Tango España (Spanje 1982)
• Azteca (Mexico 1986)
• Etrusco Unico (Italië 1990)
• Questra (VS 1994)
• Tricolore (Frankrijk 1998)
• Fevernova (Zuid-Korea en Japan 2002)
• Teamgeist (Duitsland 2006)
• Jabulani (Zuid-Afrika 2010)
• Brazuca (Brazilië 2014)
• Telstar 18 (Rusland 2018).

Al Rihla bestaat uit 20 panelen en is voor zijn levendige ontwerp gebaseerd op de Arabische cultuur en hun unieke architectuur. Qua kleurgebruik - wit, rood, geel en blauw - is Adidas afgegaan op de kleuren van de Qatarese vlag (rood en wit), de traditionele witte Arabische kleding. 

Rihla betekent letterlijk ‘reizen’, of doelt op het reisboekje waar aantekeningen in worden bijgehouden. ‘The Rihla’ is ook een oud Arabisch boek geschreven door ontdekkingsreiziger Ibn Battuta, waarin die in de veertiende eeuw z’n eigen reisverhalen door onder meer Byzantium, India, China en Spanje bijhield. ,,En reizen is wat Al Rihla letterlijk gaat doen. Vanaf de lancering reist de bal naar tien steden over de hele wereld, om de toegankelijkheid en gelijkheid in de sport te verbeteren.”

De bal vliegt en tolt sneller, wat allemaal te danken is aan de optimalisatie van de aerodynamica. De afgelopen jaren is de bal steeds meer geëvolueerd naar een ‘perfect’ aerodynamisch geheel, met ook nu kleine inhammetjes in het oppervlak om de lucht makkelijk langs het leer te begeleiden. Zo houdt de bal de meest constante vluchtroute aan. Adidas beweert dat Al Rihla de snelste bal tot nog toe is. 

,,Het voetbal wordt steeds sneller, en in die evolutie is het belangrijk om accuraat en stabiel te blijven”, klinkt het bij ontwerpster Franziska Löffelmann. Hiervoor werd de bal onder meer getest in laboratoria en windtunnels.

Voor een officieel exemplaar legt u op de website van Adidas een slordige 140 euro op tafel. Een miniatuurversie is iets vriendelijker voor de portemonnee: 15 euro. 1 procent van de omzet gaat naar Common Goal, een collectief fonds dat investeert in maatschappelijke organisaties die achtergestelde gemeenschappen een boost willen geven met behulp van voetbal.

Elke vier jaar steken enkele critici de kop op bij het uittesten van de bal. Neem nu de Fevernova, die naar verluidt te licht was en dus te veel hoogte nam. Of de Teamgeist, die te veel zou zwabberen. Of de Jabulani, die plots van een tollende naar een loodrechte vlucht door het luchtruim overschakelde. Bij de Brazuca en de Telstar zat dat al beter.

De bal is natuurlijk het belangrijkste element van het spelletje. Als je elke dag met een bepaalde bal traint en tijdens het belangrijkste toernooi van het jaar moet je plots met een licht afwijkend exemplaar spelen, is dat toch even wennen.

De cijfers van het WK in Brazilië (2014) zijn bekend. Toen werden er in totaal 3.240 ballen gebruikt over het hele toernooi: 20 per wedstrijd. Telkens werden de gegevens van die wedstrijd (data, teams en locatie) op de ballen gedrukt. Hergebruiken was dus geen optie. Elk land kreeg ook 20 trainingsballen ter beschikking. 

Er is dit jaar meer tijd dan anders gestoken in de milieuvriendelijkheid van de bal. ,,Er werd alleen inkt en lijm op basis van water gebruikt tijdens de productie”, stelt Adidas in de aankondiging. ,,Dat maakt het de meest duurzame WK-bal ooit gemaakt.”

De ballen worden voor verschillende doeleinden gebruikt, maar allemaal komt het op hetzelfde neer: marketing. Teams en scheidsrechters krijgen er een mee als souvenir, de gaststeden krijgen een exemplaar, partners van de FIFA ook en er gaan er ook een paar naar musea. De specifieke wedstrijdballen van een bepaald land gaan natuurlijk naar marketingteams van het land in kwestie, die dan kunnen worden verloot. Denk dus niet dat er binnenkort zomaar een zak gebruikte WK-ballen wordt afgezet bij een groepje Qatarese kinderen.