Armando: 'Nu moet ik weer vijf jaar leven voor het volgende feestje.'
Volledig scherm
Armando: 'Nu moet ik weer vijf jaar leven voor het volgende feestje.' © Shody Careman

Armando (85): Schildersleven is geen leuk leven

Schilder, beeldend kunstenaar, schrijver en dichter Armando groeide op in Amersfoort. Daar wortelt zijn thematiek: de tragiek van de mens in een onverschillig landschap. Vandaag wordt hij 85. Dat wordt gevierd in Bunnik, dat onderdak biedt aan het in Amersfoort afgebrande Armando Museum. 'Daar waren ze blij dat ze van me af waren. Ze vonden er geen flikker aan'.

Quote

Ik heb nu ook weer een lijst van 25 werken opgesteld, die ik moet vernieti­gen. Nee, dat doet geen zeer. Het verlicht juist. Dan denk ik: weer 25 minder, dat ruimt lekker op. Alleen wat echt goed is, dat moet blijven. Ik ben degene die ze moet bestemmen. Ik ben de baas, niemand anders.

Armando
Prinses Beatrix (L) tijdens de opening van het nieuwe Museum Oud Amelisweerd met de tentoonstelling Armando in het woud. Het museum toont het brede oeuvre van veelzijdig kunstenaar Armando (R), permanent in wisselende tentoonstellingen.
Volledig scherm
Prinses Beatrix (L) tijdens de opening van het nieuwe Museum Oud Amelisweerd met de tentoonstelling Armando in het woud. Het museum toont het brede oeuvre van veelzijdig kunstenaar Armando (R), permanent in wisselende tentoonstellingen. © ANP

Armando is jarig. Vandaag wordt de kunstenaar 'ontzettend 85' zoals hij het zelf formuleert. Ter gelegenheid daarvan wacht hem een feestje in Museum Oud Amelisweerd in Bunnik, waar een tentoonstelling opent 'die een retrospectief biedt op meer dan zestig jaar kunst maken, en die iconen toont uit het rijke oeuvre van Armando'.

Zo staat het in het persbericht geformuleerd, dat Armando nog niet had gelezen. Nu leest hij het ook niet echt. Hij bekijkt vooral het schilderij dat erop te zien is. 'Mooi werk. Geen idee waar het zich bevindt.'

De meeste tijd van het jaar woont de kunstenaar in Berlijn. Hij houdt atelier in Potsdam. In Nederland heeft hij een flat, tien hoog in Amstelveen. Vol met beelden, wat schilderijen, géén van hemzelf trouwens, en vooral met veel boeken. Er staat ook een doos met exemplaren van zijn nieuwste boek Ter Plekke, een bundel ultrakorte verhalen. Sinds kort schrijft hij ook weer gedichten. 'Ik dacht dat ik daar vanaf was, maar gadverdamme het is weer helemaal terug.'


Quote

Het schilderle­ven is niet leuk. Het is moeizaam. Altijd maar denken, die stomme tubes kopen, de eeuwige twijfel. Altijd maar hopen dat het weer komt. En áls het komt, dat het dan goed genoeg is. En dan wil je ook nog steeds beter.

Armando
Volledig scherm
© anp
Quote

We worden de wereld opgeschopt en we moeten er ook weer een keertje vanaf. Dat weet je. Maar ik denk er verder niet over na.

Nogmaals Armando

Hij loopt achter zijn rollator. Lichamelijk gaat het allemaal wat moeilijker, sinds hij een jaar of tien geleden werd getroffen door een embolie. Rechts doet sindsdien raar, maar er is goed mee te leven. Beter nog: er is ook goed mee te werken. 'Het went snel genoeg.' Hij kan niets aanbieden, zegt Armando. Zelf drinkt hij alleen maar water. 'Als je koffie wilt, dan moet je het maar zelf maken.' Heel de vaderlandse pers staat dezer dagen op zijn stoep, 'alleen maar omdat hij 85 wordt'. 'Ik hoop dat jij de laatste bent.'

Vindt u het wel leuk, uw verjaardag vieren?
'Nee. Nooit gedaan ook. Men vindt dat het moet. Toen ik 70 werd, toen ik 75 werd, toen ik 80 werd. Hierna moet ik weer vijf jaar leven voor het volgende feest. Ik zit daar niet op te wachten, hoewel ik het leuk vind vandaag oude vrienden en kennissen te ontmoeten. De tentoonstelling vind ik wel belangrijk.'

Maakt u dat trots, zo'n retrospectief?
'Ach, als ik achterom kijk, dan ben ik best een beetje tevreden. Maar trots ben ik niet. Dat komt ook, omdat ik niet hou van mijn thematiek. Ik zeg altijd: ik bewonder mijn schilderijen wel, maar ik hou niet van ze. Dat komt door de herinneringen die ik erbij heb.'

Daarmee is hij terug in Amersfoort. Armando groeide er op. De verschrikkingen van Kamp Amersfoort in de Tweede Wereldoorlog brachten hem zijn levenslange thematiek:Oorlog, ja. Maar niet per se die oorlog. Er zijn er zoveel. Mijn werk gaat over de mens, waartoe die in staat is. Zijn tragiek. Ik ben zelf ook zo'n mens. Ik ben niet gefascineerd door geweld, wat wel wordt gedacht. Geweld verbáást me. Toen was dat zo, en nu is dat nog steeds zo.'

Amersfoort had vanaf 1998 zijn Armando Museum, tot het in 2007 in vlammen opging. Tientallen werken gingen verloren. Armando:Die dag hebben we geleerd dat mijn schilderijen héél goed branden. Het was jammer van de tentoonstelling, maar wat mijn eigen schilderijen betreft: ik heb er niet van wakker gelegen.'

Zijn band met Amersfoort ís er niet, zegt Armando. Behalve dan, dat hij er nog een opslag heeft voor zijn werken. Af en toe komt hij daar, om stukken die niet goed genoeg zijn te vernietigen. Hij bewerkt ze één voor één met een stanleymesje. 'Ik heb nu ook weer een lijst van 25 werken opgesteld, die ik moet vernietigen. Nee, dat doet geen zeer. Het verlicht juist. Dan denk ik: weer 25 minder, dat ruimt lekker op. Alleen wat echt goed is, dat moet blijven. Ik ben degene die ze moet bestemmen. Ik ben de baas, niemand anders.'

De suggestie dat Amersfoort vanwege bezuinigingen geen Armando Museum meer heeft, wimpelt hij weg: 'Ze vonden er gewoon geen flikker aan. Ze waren blij dat ze van me af waren. Wat overigens hun goed recht is, hoor. Ik ben ook niet boos. Maar als ze écht blij met me waren, dan was het museum vandaag nog steeds in Amersfoort. En niet drie jaar geleden door anderen naar Bunnik gehaald.'

Prinses Beatrix opende het dit voorjaar. Op landgoed Oud Amelisweerd. 'Prachtige bossen en een heel mooi landgoed. Zó mooi, dat ik er haast zelf zou willen wonen.' Hij vindt het belangrijk, dat er een Armando Museum is. Omdat alles wat hij heeft gedaan - schilderen, beeldhouwen, schrijven, dichten, vioolspelen, toneelspelen - hier in één hand rust. 'Gelukkig heb ik nog steeds inspiratie. Als dát maar komt, dat is het enige wat me echt interesseert. Niet dat het zo leuk is, hoor. Het schilderleven is niet leuk. Het is moeizaam. Altijd maar denken, die stomme tubes kopen, de eeuwige twijfel. Altijd maar hopen dat het weer komt. En áls het komt, dat het dan goed genoeg is. En dan wil je ook nog steeds beter.'

Lukt dat ook nog steeds?
'Ja. Het gaat maar door, nog steeds.'

Alsof hij iemand anders is, voegt hij er over zijn eigen hoofd heen aan toe: 'We horen het hem nóg zeggen - een paar dagen later was hij dood.'

Leeft u in dat besef, dat het morgen afgelopen kan zijn?
'We worden de wereld opgeschopt en we moeten er ook weer een keertje vanaf. Dat weet je. Maar ik denk er verder niet over na.'

Armando is vandaag een uurtje vóór de opening van zijn tentoonstelling in Bunnik aanwezig is. Hij wil graag weten wat ze voor hem hebben opgehangen. Het orkestje heeft hij zelf geregeld, verder niks. En hij had een groep Oekraïense clowns op het oog, die hij graag had laten optreden. Hij is dol op clowns. Maar ze hebben niet meer gereageerd.