Volledig scherm
© Marc Brester

Arthur Japin: Ballonpionier uit roman lijkt op mezelf

Het nieuwste boek van Arthur Japin, De Gevleugelde, speelt zich voor een groot deel af in Parijs. Het AD wandelde met hem langs een aantal plekken waar hoofdpersoon Alberto Santos-Dumont zijn zelfgebouwde luchtballonnen testte. 'Zie je dat gebouw? Daar is hij op neergestort.'

Volledig scherm
© Marc Brester

,,Kijk, hier was het. Midden op de Champs-Élysées. Hier parkeerde hij boven het trottoir zijn luchtballon. Die bond hij dan vast aan een lantaarnpaal.''
Arthur Japin staart omhoog, naar de eerste verdieping van het huis waar ruim 100 jaar geleden Alberto Santos-Dumont woonde. 'Uitvinder en luchtvaartpionier', staat er op een gedenksteen op de gevel. ,,Hij ging dan op het balkon staan, daar op die eerste verdieping, en kon dan vanaf het balkon direct in zijn luchtballon stappen. Dan hoefde hij niet de straat op. Met die luchtballon vloog hij over de Champs-Élysées om boodschappen te doen. Of hij ging naar Maxim's, verderop, om te lunchen. Santos-Dumont wilde altijd naar boven, hij wilde loskomen van de aarde, weg van de werkelijkheid.''

De Gevleugelde
De Braziliaan-Fransman Alberto Santos-Dumont (1873-1932) is de hoofdpersoon in het nieuwste boek van Arthur Japin, De gevleugelde, dat in september verschijnt. Het is een historische roman. Het memorabele leven van Santos-Dumont is de leidraad, de levendige verbeelding van Japin doet de rest. ,,Santos-Dumont groeide als kind op in het oerwoud van Brazilië, las daar de boeken van Jules Verne, maar niemand had hem verteld dat die verhalen niet echt waren. Toen zijn vader stierf, kreeg hij een enorme erfenis. Hij vertrok naar Parijs, maar raakte flink teleurgesteld: het was niet de wereld waarop hij had gehoopt toen hij Jules Verne las.''

Luchtballonnen
De Braziliaan ging met het kapitaal van zijn vader bestuurbare luchtballonnen bouwen. Hij testte ze zelf uit. Er zat niet altijd een mand onder: soms zat hij slechts op een bamboestok die met pianosnaren aan de ballon vastzat. Met de regelmaat van de klok stortte hij neer, eindigend op daken en in bomen. ,,Het leven van de man die vliegen wilde, bestond vooral uit vallen,'' concludeert Japin.
De verhalen en romans van Japin (Haarlem, 1956) zijn vaak gebaseerd op historische feiten en hebben ook vaak een autobiografische kant. De hoofdpersonen worden nogal eens gekweld door (in het beste geval) een tumultueuze, of (in het slechtste geval) een traumatische jeugd.

Fantasiewereld
,,Het zijn vaak mensen die vinden dat ze niet in de maatschappij passen,'' vertelt de schrijver, terwijl hij pauzeert op een terras en nipt aan een glaasje water. Zelf werd hij in zijn jeugd langdurig gepest en mishandeld. Hij raakte geïsoleerd, creëerde een fantasiewereld waarin hij zich als tiener terugtrok en besloot acteur te worden - om van een schijnwereld zijn beroep te maken. Pas daarna werd hij schrijver. ,,Mijn verhalen gaan vaak over mensen die van hun zwakte hun kracht weten te maken. Hoe doen ze dat? Misschien hebben ze wel minder te verliezen dan anderen en durven ze daardoor stappen te zetten die anderen niet durven te zetten.''

Santos-Dumont was ook een buitenstaander in. Hij voelde zich niet thuis tussen andere mensen en wilde de lucht in. ,,Het gaat me niet zozeer om zijn geschiedenis, die kun je ook wel googelen,'' zegt Japin. ,,Ik wil alleen maar weten hoe hij zich voelde.''

Volgende stop is de Eiffeltoren. Vanaf grote hoogte wijst Japin naar de Seine, naar de weelderige brug erover, de Pont Alexandre III, en het Grand Palais ernaast. ,,Dat is gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1900. De luchtvaart kreeg daar geen plaats. Santos-Dumont heeft toen een luchtballon gebouwd en is daarmee tijdens die wereldtentoonstelling gewoon zelf gaan vliegen. Ook hier: hij maakte een rondje rond de Eiffeltoren. En zie je dat gebouw daar? Daar is hij eens op neergestort. Toen hing hij urenlang ondersteboven aan het dak.''

Standbeeld
oor naar het Bois de Boulogne, het park aan de ­rand van Parijs. ,,Dit was een speciale plek voor Santos-Dumont. Hier liet hij zijn eerste ballon opstijgen, ruim 100 jaar geleden. Niet ver hiervandaan staat zijn standbeeld.'' Japin pakt zijn A4'tje tevoorschijn en leest voor uit zijn boek. 'Gooi alles los!,' klonk het een eeuw geleden toen Santos-Dumont opsteeg en voor de wolken en de wind koos. Japin leest, staand tussen de bomen, terwijl de wind de bladeren om zijn hoofd blaast. Als hij even later zijn papieren op een bankje legt, krijgt de wind ook daar vat op. De A4'tjes met de tekst van De Gevleugelde dwarrelen door de lucht en Japin rent er achteraan, met zijn handen grijpend naar de droomwereld van Santos-Dumont.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement