Volledig scherm
© ANP

Jan Cremer: Eigenlijk ben ik nog maar net begonnen

Jan Cremer wordt maandag 75, twee dagen na de opening van een grote tentoonstelling over zijn schilderkunst. Niet in zijn geboortestad Enschede, maar in Zwolle. 'De expositie zie ik als een verjaardags-cadeau aan mij.'

Volledig scherm
© ANP
Quote

Er zat een geweldige woede in me. Die moest er uit. Schilderen is vechten, dat vind ik nog steeds

Jan Cremer

Thuis, in zijn woning aan de Keizersgracht in Amsterdam, vertelt hij over zijn diepe band met het schilderij La Guerre Japonaise, een sleutelwerk uit zijn oeuvre. Hij maakte het in 1960, op een keerpunt in zijn leven. ,,Er zat een geweldige woede in me. Die moest er uit. Schilderen is vechten, dat vind ik nog steeds.'' Hij zit er ontspannen bij, Jan Cremer. Bijna 75, al zou je dat niet zeggen. ,,Ik ga voor de drie cijfers. Leeftijd zegt me niks. Eigenlijk ben ik nog maar net begonnen.''

De tentoonstelling in Museum De Fundatie in Zwolle, die morgen opent, beschouwt hij als zijn verjaardagscadeau. Cremer exposeert er tachtig schilderijen. In kasteel Het Nijenhuis in Heino, de buitenlocatie van De Fundatie, is bovendien een greep te zien uit de meer dan 50.000 foto's die hij tijdens zijn vele zwerftochten over de wereld maakte. ,,Ik ben er enorm blij mee, ook met die foto's. Dat is toch een  minder bekende kant van mijn werk. Ik heb altijd gefotografeerd. Niet om te exposeren, maar wel om vast te leggen wat ik zie. Het grijpen van het moment, het verankeren in de tijd, zonder na te denken: dat is voor mij fotografie.''

Parijs
Na een moeilijke jeugd zonder vader en een slechte band met zijn Hongaarse moeder, vertrok de 16-jarige Jan naar Parijs. Het was de leerschool voor zijn kunst. Hij trok ernaartoe met het geld dat hij had verdiend met de verkoop van z'n eerste schilderij. In de jaren '50 keerde hij er terug om er aan de Rue Santeuil bij Karel Appel en de materieschilder Bram Bogart de basis te leggen voor de 'Peinture Barbarisme' waarmee hij in 1960 in Nederland zijn doorbraak als schilder zou realiseren. ,,Ik had een boek gelezen over Modigliani. Zoals die man in Parijs leefde - laat opstaan, schilderen, achter de vrouwen aan: dat wilde ik ook. Zijn atelier in Montparnasse is nu mijn schrijfhok. Ik heb het in de jaren '90 gekocht. Het is heilige grond.''

De tentoonstelling in Zwolle volgt de ontwikkeling van Cremer op de voet. Een leven in schilderijen, maar met de nodige onderbrekingen als gevolg van zijn stormachtige debuut als schrijver in 1964 met het schandaalboek Ik Jan Cremer. ,,Ik heb jaren niet kunnen schilderen. Ik had er simpelweg de tijd niet voor. Het succes overrompelde me volledig. Ik moet me kunnen concentreren op één ding.''

Zeegezichten
De laatste jaren maakt hij vooral zeegezichten. Woeste, metersgrote composities die een metafoor zijn voor zijn eigen rusteloosheid. ,,Ik heb altijd naar de zee verlangd. Als kind al. Ik heb gevaren en wilde weten wat er achter de horizon zat.''
Dat de tentoonstelling niet in zijn geboorteplaats Enschede is, vindt hij niet vreemd. Het hoort ook bij de eigenzinnige levenswandel van de  beeldend kunstenaar. Zelf heeft hij er overigens een heel logische verklaring voor: ,,Een ambtenaar van de provincie Overijssel was in 1961 een van de eersten die wat van mij kocht. Inmiddels hebben ze een hele collectie. Enschede heeft niks.''

Tentoonstellingen Jan Cremer: Zwolle, Museum De Fundatie (schilderijen) Heino, Het Nijenhuis (foto's), dinsdag - zondag: 11.00-17.00 uur

  1. De Mona Lisa van het Vaticaan naar Utrecht: ‘We dronken er champagne op’

    De Mona Lisa van het Vaticaan naar Utrecht: ‘We dronken er champagne op’

    Het schilderij staat bekend als ‘de Mona Lisa van het Vaticaan’. ‘De graflegging van Christus’ van de Italiaanse meester Caravaggio (1571 -1610) is ‘een iconisch stuk, misschien wel te vergelijken met het Meisje met de Parel van Johannes Vermeer’, vergelijkt conservator oude kunst van het Centraal Museum Liesbeth Helmus. Half december hangt Caravaggio’s meesterwerk een maand lang in de Stallen van het Centraal Museum op de expositie Utrecht, Caravaggio en Europa.