Volledig scherm
Abdelkader Benali cultureel professor bij TU © Fred Leeflang

'Lelijk plein werkt het beste'

Schrijver Abdelkader Benali is gefascineerd door pleinen en deelt die fascinatie met de TU Delft.

Quote

Een plein dat werkt is een plein waar mensen naartoe gaan om iets te verkopen, verhalen te horen, iemand te ontmoeten of iemand anders te worden

Abdelkader Benali

,,Ik was al langer gefascineerd door pleinen en de vraag wanneer een plein nu wel of niet werkt", zegt schrijver Abdelkader Benali. Hij is door de TU uitgenodigd om als cultureel professor twee maanden lang in een besloten masterclass met studenten te werken aan een bijzonder project. Benali koos voor het thema pleinen. Zijn project: het verhalenplein.

Hij is niet de eerste die deze eer te beurt valt. Sinds 2000 nodigt de TU jaarlijks iemand uit om in Delft als cultureel professor aan de slag te gaan. Gewerkt wordt dan bijvoorbeeld aan een schrijfopdracht, een voorstelling of een bouwwerk. Doorgaans is de uitverkorene iemand uit de wereld van de kunsten.

Nu is de beurt dus aan Benali. In de aula van de TU vertelt hij over zijn favoriete plein, het ideale plein en het professorschap. En wanneer een plein 'werkt'. ,,Een plein dat werkt is een plein waar mensen naartoe gaan om iets te verkopen, verhalen te horen, iemand te ontmoeten of iemand anders te worden. Een plein waarvan men zegt: goh, wat is dit een bijzonder plein!", verklaart hij.

Volledig scherm
Abdelkader Benali cultureel professor bij TU © Fred Leeflang

Formeel
Voor Benali is dit bijvoorbeeld het Grand Socco plein in Tanger, Marokko, waar hij oorspronkelijk vandaan komt. Het is bij uitstek zijn favoriete plein. ,,Het is aan de ene kant erg formeel: aan de rand staan een moskee, een rechtbank en een bioscoop. Toch is het plein van de mensen zelf. Het heeft een democratische functie.''

Dat democratische karakter van een plein, daar gaat het hem om. ,,Om dit te waarborgen moet toeval er de kans krijgen, moeten mensen er kunnen flaneren. Er moet een mate van anarchisme mogelijk zijn", legt hij uit.

In Nederland is hij gefascineerd door de Dam en het Van der Helstplein in de Pijp, beide in Amsterdam. Ook de Markt in Delft is een favoriet van Abdelkader Benali. Dat komt door Nosferatu: Phantom der Nacht, de griezelfilm die Werner Herzog in 1979 deels opnam in Delft.

,,Nederlandse pleinen zijn vaak erg oud en onveranderd gebleven'', zewgt hij over wat nu precies een Nederlands plein typeert. ,,En dit ongeacht de functie die door de geschiedenis heen vele malen is veranderd. Die geschiedenis voel je, die zit als het ware verankerd in het dna van het plein", legt hij uit.

Sommige pleinen hadden vroeger een politieke functie, doceert Benali ,,Er werden mensen opgehangen, wat iedereen kon zien. Tegenwoordig gaan mensen naar een bepaald plein wanneer een sportclub een titel heeft gewonnen. Mensen vertellen verhalen hierover en deze verhalen cumuleren. Het plein bouwt een eigen cv op.''

Volledig scherm
Abdelkader Benali cultureel professor bij TU © Fred Leeflang

Leefbaarheid
Benali zal zijn studenten vragen in verhalen te denken over leefbaarheid en de openbare ruimte. Na een inventarisatie en een analyse van 'goede' en 'slechte' pleinen, is het de bedoeling dat ze aanbevelingen doen voor het ideale plein. Ze moeten een voorstel voorbereiden in tekst, beeld of multimedia voor het plein van de toekomst.

Voor Benali zelf is het ideale plein voorzien van veel bomen. ,,Dat levert beschutting op. Maar dan stuit je ook gelijk op een probleem: hier komen duiven op af en die schijten de boel onder", lacht de hij.

Toch is dit juist wat de bedoeling is van een plein, legt hij uit. ,,Het zijn de contrastelementen, of de niet bestaande orde, die de herinneringen vormen. Hoe lelijker een plein is, des te beter het werkt.''

In zijn masterclass buigen stedenbouwkundigen, informatici, vervoerskundigen, watermanagers, ontwerpers, patroonherkenners, bestuurskundigen en geowetenschappers zich allemaal over dezelfde vraag. Ze hebben allemaal een andere benadering. Het is dit verschil in denkwijzen tussen de studenten die allemaal een andere achtergrond hebben en de docent, die de masterclass uniek maakt. Benali: ,,Het is best spannend: je zet een alfa-persoon voor een groep studenten met een bèta-achtergrond.''

Mindset
Het is niet zijn eerste kennismaking met de TU. Veel van zijn vrienden zijn er afgestudeerd. ,,Blijkbaar hebben zij de mindset om met een persoon als ik verder te praten.''

Omgekeerd hoopt Benali geïnspireerd te raken door de studenten en deze inspiratie te gebruiken voor zijn volgende boek. En dat zal gaan over het verhalenplein.

In samenwerking met indebuurt Delft