Volledig scherm
De samenstellers van de expo Surviving Space, Marietje Ruijgrok en Jules Schoonman. © FOTOBURO FRED NIJS

'We zijn verantwoordelijk voor het rondslingerende afval in de ruimte'

Verbouwen kolonisten straks pinda's, sojabonen en tuinkers op Mars? De expositie Surviving Space in de TU Delft legt uit.

Gaan we naar Mars, nu NASA bekend heeft gemaakt dat er ooit leven moet zijn geweest? Zou ook sterrenkundige Christiaan Huygens dat in 1659 hebben gedacht? Hij zag enkele vlekjes op de planeet door zijn zelfgemaakte telescoop. Afgelopen week kwamen bij de TU Delft knappe koppen bijeen tijdens het Sizzling Summer of Space en het International Festival of Technology.

Het is heel koud op Mars
Eén van de spraakmakendste objecten op de expositie is een installatie, die bestaat uit 225 potjes waarin 4200 rucola- en tuinkerszaadjes zijn geplant.
„Ze zijn al aan het ontkiemen.” Bioloog Wieger Wamelink wijst naar de groene sprietjes die in de rode aarde staan. De ene helft van de potjes is gevuld met vulkanische grond afkomstig van Hawaii. „Deze ijzerhoudende grond lijkt verdacht veel op die van Mars, in de andere potjes zit gewone aarde.” Mede door de ligging van de bibliotheek, half onder de grond, komt het kunstexperiment dichtbij hoe de moestuin met onder andere sojabonen, tomaten, pinda’s, sla en aardappelen er op Mars uit moet zien. „Als een soort hobbithuis met zonnepanelen op het dak”, schetst de onderzoeker. „Wij mensen kunnen overigens alleen binnen leven op Mars. Buiten is er kosmische straling, geen aardse lucht. Het kwik komt niet verder dan 50 tot 60 graden onder nul.’’

Het thema Surviving Space - overleven in de ruimte - houdt wetenschappers al eeuwenlang bezig. Marietje Ruijgrok, een van de samenstellers van de expositie in de TU Delft Library, werkt bij de Trésor: de schatkamer van de TU Delft waar onder meer historische boeken, kaarten en prenten worden bewaard van vóór 1900.

Op de expositie is een boekje te zien van Constantijn Huygens. In 1699 vroeg hij zich al af of er leven op Mars is. Ook zijn er astronomische kaarten uit de 19de eeuw te bezichtigen, een telescoop uit de academische erfgoedcollectie en werk van Chriet Titulaer. De bekende sterrenkundige voorspelde dat Japanners in 2020 als eerste naar Mars zouden afreizen.

Marietje Ruijgrok en Jules Schoonman (die ook meewerkt aan de expo) kijken elkaar aan. Schoonman: ,,Wie weet, maar volgens mij heeft Japan alleen plannen voor een onbemande Mars-missie. Waarschijnlijk gaat Elon Musk eerder.''Musk, onder meer bekend van de Tesla en de Hyperloop, schoot eerder dit jaar een knalrode Tesla de ruimte in. Het leek hem een aardige reclamestunt.

Troep

Een belangrijke vraag die afgelopen week aan de orde kwam, was: van wie is de ruimte en wie is verantwoordelijk voor de toenemende troep in het heelal, waaronder defecte satellieten?

Wetenschappers én juristen voerden een dialoog. ,,Via internationale verdragen is afgesproken dat de ruimte iedereen toebehoort", weet Schoonman. ,,We zijn allemaal verantwoordelijk. Ook voor ons ruimteafval."

Quote

Een botsing met een klein brokstuk is vergelijk­baar met de ontplof­fing van een handgra­naat

Jules Schoonman

Satellieten vormen een onmisbare schakel in het digitale verkeer dat ons met elkaar verbindt. ,,Maar op het moment dat ze ter ziele gaan", vervolgt Schoonman, ,,ontstaan er gevaarlijke situaties." Het contact met de kapotte satelliet wordt verbroken en het object blijft in een baan rond de aarde zwerven. Botsen satellieten op elkaar dan schieten brokstukken met een enorme snelheid door de ruimte. ,,Een botsing met een klein brokstuk is vergelijkbaar met de ontploffing van een handgranaat."

Adembenemend

Volledig scherm
Marietje Ruijgrok bij één van de objecten op de expositie. © FOTOBURO FRED NIJS

Op de expositie zijn adembenemende foto's te bewonderen van de aarde met eromheen een spuitfontein van satellieten. Een satellietmodel ter grootte van een vrachtwagen van de Faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek kon helaas niet naar binnen worden getakeld. ,,Echt jammer", geeft Schoonman toe. "In plaats daarvan tonen we nu een loodzwaar goudkleurig schaalmodel van bijna 1 meter lang."

De samenstellers van de tentoonstelling twijfelen niet aan de vestiging van een kolonie op Mars in de toekomst. Wieger Wamelink, exobioloog van de Universiteit Wageningen en onderzoeker naar mogelijk leven buiten de aarde, weet wat er in ieder geval voor nodig is: de eerste kolonisten moeten voedsel kunnen verbouwen om te overleven. ,,Op astronautenvoedsel kun je een tijdje door, maar niet heel lang."

Marion Vredeling, programmamanager van de TU-bibliotheek, heeft de visie van Wamelink vertaald naar een wetenschappelijk kunstproject, bestaand uit een installatie en een feedbackscherm. Op dit scherm wordt het publiek uitgenodigd een reactie te geven op de vraag of we de ruimte moeten koloniseren om te kunnen overleven. Vredeling: ,,Kijk! Voorstanders hebben er groot yes op gezet. Tegenstanders no en er staan zelfs tekeningen van buitenaardse wezens..."

De expositie Surviving Space, overleven in de ruimte, is van 5 juni t/m 24 augustus te bezichtigen in de hal van de TU Delft Library, van 08.00 uur tot middernacht, ook in het weekend.

In samenwerking met indebuurt Delft