Bossche bedrijfsdaken als kraamkamer voor kustvogels

Natuur op bedrijventerreinen? Jazeker. Den Bosch is een hotspot als het gaat om dakbroedende kustvogels. 

Volledig scherm
Eieren en jonge vogeltjes op Bossche bedrijfsdaken. © Gert-Jan Buijs

Janmartin Rahder, vrijwilliger van Sovon Vogelonderzoek, houdt hun broedsucces al jaren in gaten. Niet op verlaten strandjes aan zee of de rivier, maar op De Herven, De Rietvelden en De Maaspoort; bedrijfsterreinen in Den Bosch. Vooral uitgestrekte daken met kiezelstenen zijn in trek. 

Op het bloedhete dak van vrieshuis Vriesoord aan de Larenweg zitten tientallen visdiefjes bij elkaar in een kolonie. Op een hoger gelegen dak zit ook nog een nest van een scholekster. 

Van nature broeden kustvogels op kiezelstrandjes, opspuitingen, dat soort locaties. Daar zijn ze kwetsbaar voor vossen, ratten, loslopende honden, katten. Op een dak hebben ze daar minder last van. Dakbroeders brengen ook veel jongen groot. ,,In grondkolonies visdiefjes geldt een broedsucces van 0,5 jong per nest. Voor het voortbestaan als soort is 0,8 jong nodig. Op het dak komt 1,5 jong per nest tot uitvliegen.''

Dakkolonies te klein

Volledig scherm
Janmartin Rahder © Gert-Jan Buijs

Maar onze bedrijfsdaken zijn niet van onschatbare waarde. ,,Daarvoor zijn dakkolonies nog te klein qua aantal en omvang.'' Den Bosch herbergt wel de grootste dakkolonies van Brabant. Dat is allemaal te danken aan de waterrijkdom; Maas, Aa en Dommel, de vele zandwinningsplassen, stadswateren en sloten in het buitengebied.

De jonge visdieven (pullen) op het dak van Caterpillar aan de Sigarenmakersstraat op bedrijventerrein De Herven hebben het zwaar met de huidige hitte. De bekkies staan wijd open om warmte kwijt te raken.  Rahder ziet hier af van een grondige telling. ,,Het is belangrijker dat de ouders er snel weer bij kunnen om ze te beschermen tegen de zon.''

Hitte is een van de grootste gevaren. ,,Wat kleine rioolbuizen of pallets zouden mooi zijn. Kunnen ze schuilen, ook tegen roofvogels, kraaien en meeuwen.'' Op dit dak kruipen de pullen onder de rand van de lichtkoepels. Hier zitten 44 nesten.

Tussen kleine mantelmeeuwen en visdieven geldt een delicaat evenwicht. Hier op De Herven zijn ze buren. Kleine mantels zijn voor visdieven handig om in de buurt te hebben. ,,Die houden kraaien en roofvogels uit de buurt. De visdiefjes betalen beschermgeld doordat er af en toe een pulletje wordt geroofd.''  Snaaien de mantels te veel pullen weg, dan vertrekken de visdiefjes.

Zo’n mantels only-kolonie zit op een sedumdak, een dak vol plantjes, op de Bossche Woonboulevard. Ook hier is het bloedheet. Bij nadering rennen pakweg tien jonge mantelmeeuwen weg, op de dakrand. ,,We willen geen jumpers'' zegt Rhader. Dus moet er afstand gehouden worden. Bodembroeders snappen niet dat een dak een rand heeft, voor hen is het een strand zonder eind. Ze lopen dus zo de afgrond in als ze opgejaagd worden.

Grinddaken
Rahder zal een bedrijf niet snel vragen om pallets, rioolbuizen of een zeefje in de afvoer. ,,Ik moet niet het onderste uit de kan vragen.'' Maar wat kan een bedrijf eventueel doen, afgezien van de genoemde maatregelen? ,,Grinddaken zijn goed, maar bitumendaken zijn de dood in de pot. Alleen meeuwen nestelen daar op. Steeds vaker wordt grind vervangen door bitumen. Maar sedumdaken zijn juist helemaal goed.''

In samenwerking met indebuurt Den Bosch