Als de kippen kakelen, opent Desiree haar ogen

VideoBij mensen met zwaar hersenletsel, die op de grens van waken en slapen verkeren, gebruikt WZH een instrument om contact te maken.

Haar ouders rijden Desirée naar binnen. De ruimte in waar de ‘complementaire zorg’ plaatsvindt; de extra’s bovenop de dagelijkse zorg, zoals geurtherapie. De ogen van hun dochter zijn dicht. Ze lijkt mijlenver weg. Desirée heeft ‘een wisselend bewustzijn’, ze reageert nauwelijks op haar omgeving. Maar ze is niet helemáál weg. Soms begint ze ineens volop te babbelen. Dat is wel vrij bijzonder hoor, zegt begeleider Henriëtte van der Marel. ,,Heel gezellig en leuk is ze dan.’’ En vol grapjes, glundert haar moeder.

Weer een beetje zoals ze ooit was. Want Desirée is niet zo geboren. Ze heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH), dat bijvoorbeeld kan ontstaan door een ongeluk. Hoe het bij haar gekomen is, kan de begeleider in verband met de privacy niet zeggen.

Maar vandaag geen geklets. Desirée verkeert in een soort slaaptoestand. Contact maken lijkt onmogelijk. Voor naasten is dat het allermoeilijkste: je dierbare niet meer kunnen bereiken.

Volledig scherm
© Frank Jansen
Volledig scherm
© Frank Jansen
Volledig scherm
© Frank Jansen

Wakker
Voor deze patiënten zet WZH Berkendael, landelijk expertisecentrum voor mensen met NAH sinds kort de CRDL (van ‘cradle’, engels voor ‘wieg’) in, een houten instrument om tóch contact te kunnen maken. Het ovaalvormige apparaat staat voor Desirée op tafel. Van der Marel legt de handen van de vrouw erop. Vervolgens strijkt ze met haar eigen hand over de arm van Desirée. En ‘loopt’ ze met haar vingertoppen over de rug van Desirées hand. Daardoor gaat het apparaat - dat boordevol sensoren zit - geluidjes maken. Het instrument vertaalt aanraking tussen mensen in geluid. Fluitende vogels bij het ‘gekriebel’ op de handpalm, miauwende poezen bij het strijken over de arm. Desirées moeder staat aan de andere kant en raakt de schouder van haar dochter aan. Kippen kakelen. Desirée opent haar ogen. Ze kijkt haar moeder aan. Even is ze wakker.

Van der Marel: ,,Wat er hier gebeurt, is al meer dan we normaal zien.’’ Dat komt ook door een trucje van haar moeder. Die weet dat Desirée dol is op repen Milky Way. Kijk eens wat ik heb, zegt ze. Haar dochter wordt wakker en hapt toe. Maar de reacties komen niet alleen door de chocola, weet Van der Marel. ,,Het is een combinatie met het instrument.’’

Ook oud-brandweerman Ronnie Joosse (39) komt vandaag langs voor een sessie met de CRDL. Van zijn hersenletsel merk je, buiten het feit dat hij in een rolstoel zit, zo op het oog niks, maar ook hij heeft veel baat bij de behandeling. Hij geniet van de ruisende zee, die uit het instrument klinkt. ,,Heerlijk. Nog een pot bier erbij, dat zou perfect zijn. Ik kom uit Zeeland, heb altijd aan zee gewoond.’’

Twee jonge ontwerpers bedachten de CRDL toen zij een onderzoekstage deden in een zorgcentrum. WZH Berkendael, waar mensen met niet-aangeboren hersenletsel uit heel Nederland wonen, is de eerste die het apparaat inzet bij deze groep. Het ‘complementaire zorgteam’, dat bijvoorbeeld ook klankschalen, geuren en massage inzet voor het ‘welbevinden’ is enthousiast. ,,We zien al heel leuke dingen gebeuren.’’

Reageren? 
hc.lezers@ad.nl

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag