Volledig scherm
© Marco de Swart

De Haagse kant van Van Gogh

Bij Vincent van Gogh denken de meeste mensen direct aan het Brabantse land. Maar de familie Van Gogh was al in de 17de eeuw in Den Haag neergestreken en behoorde hier tot de betere kringen.

Quote

We wisten dat zijn zussen bestonden, maar ik vroeg me af of er ook stof over hen beschik­baar was, zodat we een beeld van ze konden krijgen

Willem-Jan Verlinden

Willem-Jan Verlinden beschrijft in zijn boek De zussen Van Gogh uitgebreid hoe het huwelijk van Dorus van Gogh en Anna Carbentus in 1851 werd voltrokken in de Kloosterkerk aan het Lange Voorhout. Ze werden met een open koets van de Prinsegracht - waar Anna's ouders woonden - via de Grote Marktstraat en de Spuistraat naar de kerk gereden, waarbij de route was versierd 'met takkengroen en bloesem.'

Het huwelijk werd uiteindelijk voltrokken door de vader van Dorus, dominee Vincent van Gogh. Uit alles blijkt dat het om twee welgestelde Haagse families gaat: Van Gogh en Carbentus. Zo was de vader van Anna, Willem Carbentus, een beroemde boekbinder.

Volledig scherm
Anna van Houten van Gogh © Hameter
Volledig scherm
Lies van Gogh © Hameter
Volledig scherm
Wil van Gogh © Hameter

Prediker
Maar uiteindelijk komt de latere schilder Vincent in 1853 in Zundert ter wereld en niet in Den Haag. ,,Dat had alles met zijn vader Dorus te maken'', vertelt Verlinden, die gisteravond bij boekhandel Van Stockum een lezing gaf over zijn pas verschenen boek. ,,Dorus was een aardige man die er knap uitzag. Maar hij was evenals zijn vader dominee geworden, alleen was hij niet zo'n goede prediker. Daarom kon hij geen post in Den Haag vinden en kwam in Zundert terecht.''

Vincent was niet het eerste kind van Dorus en Anna. In 1852 kwam hun eerste kind, ook Vincent genaamd, dood ter wereld. Precies een jaar later werd Vincent Willem, vernoemd naar zijn beide opa's, geboren. Daarna volgden Anna, zijn steun en toeverlaat Theo, Lies, Wil(helmien) en tenslotte Cor. Het zijn de drie zussen die Verlinden als onderwerp van zijn boek koos. ,,We wisten dat zijn zussen bestonden, maar ik vroeg me af of er ook stof over hen beschikbaar was, zodat we een beeld van ze konden krijgen.''

Verlinden werd op dat punt verrast. Er bleken veel briefwisselingen te bestaan binnen de familie. Alleen het contact met Vincent was moeizaam. Zijn vader Dorus maakt zich al vroeg zorgen over de geestelijke gesteldheid van zijn oudste zoon. Verlinden: ,,In het begin had Vincent een goede relatie met zijn oudste zus Anna. Ze gingen allebei naar dezelfde school in Zundert. Maar die relatie verwaterde snel. Ze brachten beiden op latere leeftijd een periode door in Engeland. Toen Anna haar broer voor kerst in Londen opzocht, liep dat op een ramp uit. Na een nacht keerde ze weer terug naar haar kostschool.''

Uiteindelijk zou Vincent de beste relatie krijgen met zijn zus Wil. Ze leken in veel opzichten op elkaar. Ook Wil hield zich bezig met tekenen en ook zij had grote geestelijke problemen. Uiteindelijk zou ze bijna de laatste veertig jaar van haar leven doorbrengen in een psychiatrische instelling.

Vrouwenbeweging
Die opname gebeurde nadat ze met haar moeder na de dood van vader Dorus was teruggekeerd naar het westen, eerst naar Leiden en later naar Den Haag. Ze gaan in 1893 in de Prins Hendrikstraat wonen en Wil komt in contact met Margaretha Meijboom, feministe van het eerste uur en oprichtster van de Haagsch Damesleesmuseum aan het Noordeinde. Wil komt zo ook in de vrouwenbeweging terecht.

Vincent is dan al in 1890 overleden. Contact met zijn ouders had hij voor zijn dood niet meer. Verlinden: ,,Maar hij schreef wel met Wil. En in die brieven merk je dat Vincent ervan uitging dat zijn brieven ook door zijn moeder zouden worden gelezen of dat Wil het in ieder geval door zou vertellen. Zo was er toch nog iets van een contact.''

Vincent laat ook kleine schilderijen na aan Wil. Die zouden later worden verkocht door de vrouw van Theo, zodat Wil een beter bestaan had in de instelling.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag