Volledig scherm
Moslimjongeren tijdens een demonstratie © anp

Den Haag is de jihadstad achter de duinen

Jihadisten hebben Den Haag omgedoopt tot 'jihadcity'. Met tenminste 200 aanhangers telt de Haagse groep radicale moslims net zo veel aanhangers als extreem rechts in heel Nederland. Bijna 10 jaar na de Hofstadgroep is de extreme islam terug in de stad. Groter dan ooit.

Quote

Uit geen andere stad vertrokken zoveel jongeren naar Syrië

Het is november 2004 als leden van een Haags arrestatieteam in de Antheunisstraat in het Laakkwartier zien hoe een hand naar buiten steekt, door een kier in de deur die zij zojuist kapot hebben gebeukt. Ze horen een knal, voelen een keiharde klap. Jason W., lid van de beruchte Hofstadgroep, heeft zojuist een handgranaat naar buiten geslingerd. Het is een week na de moord op Theo van Gogh. Nederland maakt op keiharde wijze kennis met radicale moslims.  

Bijna 10 jaar later richt de blik van de veiligheidsdiensten zich opnieuw op Den Haag. Het is de hofstad, stad van vrede en recht, maar ook de plaats die door polderjihadisten is omgedoopt tot 'jihadcity'. Uit geen andere stad vertrokken zoveel jongeren naar Syrië. Den Haag werd verlaten door 33 polderjihadisten, tientallen uit de omgeving volgden. Ter vergelijking: uit Amsterdam zijn ruim tien inwoners vertrokken.

Geen wonder dat juist Haagse polderjihadisten van zich laten horen, zoals met hun documentaire 'Oh oh Aleppo'. Daarmee geven ze een inkijkje in het leven van een strijder, in de titel verwijzend naar het 'Oh oh Den Haag' van Harrie Jekkers, maar misschien nog wel meer naar de televisiehit 'Oh oh Cherso', over de lotgevallen van echte Hagenezen op Kreta.

Volledig scherm
de Syrische imam Sjeik Fawaz Jneid in 2008 © anp

De Haagse beweging van nu is niet los te zien van de Hofstadgroep, zegt hoogleraar Edwin Bakker. Volgens de hoogleraar en directeur van het Center for Terrorism and Counterterrorism van de Universiteit Leiden zijn de huidige leiders van de Haagse jihadbeweging de meelopers van toen. 'Het zijn jongens die destijds te jong waren om mee te doen. Of die niet zijn opgepakt, omdat ze net niks hadden gedaan. Na de ontmanteling van de Hofstadgroep hebben ze zich gedeisd gehouden en zich georganiseerd. Nu zijn ze terug. Groter en gevaarlijker dan ooit.'

De kiem voor het Haags jihadisme wordt aan het begin van de jaren 2000 gelegd rond de As Soennah-moskee. Daar, aan de rand van de Schilderswijk, verspreidt de Syrische imam Fawaz met felle preken een ultra-orthodox gedachtegoed. Het is de man die Ayaan Hirschi Ali, én Theo van Gogh en andere 'tegenstanders' van de islam dood wenst. Fawaz wordt ongekend populair, vooral onder jongeren. Die stromen uit het hele land toe om naar Fawaz te luisteren en gelijkgestemden te ontmoeten. Bakker: 'In Den Haag gebeurde het, daar moest je zijn.'

Geïnspireerd door Fawaz komen groepjes jongeren bij elkaar, op straat en in huiskamers. Hier smeden ze plannen. Om niet alleen te praten of smeekbedes tot Allah te richten, maar om ook actie te ondernemen. De Syrische vluchteling Redouan al-Issar zet de leden van de Hofstadgroep buiten de moskee aan tot geweld. Ismail A. en Jason W. behoren tot zijn volgelingen, net als Mohammed B., die op 2 november 2004 Theo van Gogh vermoordt. 

Ruim een week later klopt het arrestatieteam aan in het Laakkwartier, bij Ismail en Jason. De twee hebben plannen om een aanslag te plegen, blijkt uit door veiligheidsdiensten afgeluisterde gesprekken. Wat een simpele arrestatie moet worden, eindigt dramatisch als de handgranaat van W. een lid van het arrestatieteam ernstig verwondt aan zijn benen. Drie van zijn collega's raken lichtgewond. Pas na een urenlange belegering door een politiemacht worden de verdachten tot overgave gedwongen.

Quote

De oorlog in Syrië is het vliegwiel dat heeft gezorgd dat de Haagse groep veel sterker en groter heeft kunnen worden

Edwin Bakker

Er volgen meer aanhoudingen, de meeste in Den Haag. Vrijwel alle leden van de Hofstadgroep krijgen lange celstraffen. Onder enorme politieke druk schudt de As Soennah-moskee het radicale imago van zich af. Imam Fawaz moet het veld ruimen. Voor de buitenwereld lijkt de terroristische dreiging verdwenen. Maar niets is minder waar. Het zaadje is dan al geplant, zegt Bakker. Den Haag blijft voor jonge radicale moslims de hoofdstad van jihadistisch Nederland.

Sporadisch zijn er signalen, als jonge Haagse moslims worden opgepakt als zij op weg zijn naar landen als Tsjetsjenië en Somalië. Daar willen zij zich aansluiten bij islamitische strijders. Wat hen niet lukte, daarin zijn tientallen Hagenaars, maar ook Delftenaren en Zoetermeerders, de afgelopen 1,5 jaar wel geslaagd: ze sloten zich aan bij strijdgroepen als ISIS in Syrië.  

De politie vermoedt dat de jongeren geronseld zijn in Den Haag. Door Murat Ö., inmiddels zelf omgekomen in Syrië. Ook de naam van Hagenaar Azzedine C., alias Abou Moussa, wordt veelvuldig genoemd.

Bakker schat dat de aanhang van Abou Moussa en enkele andere leiders in de Haagse jihadscene nu zo'n 200 man sterk is. Vergelijkbaar met de totale aanhang van extreem-rechts in heel Nederland. 'De oorlog in Syrië is het vliegwiel dat heeft gezorgd dat de Haagse groep veel sterker en groter heeft kunnen worden.' Bij de politie staat C. bovenaan de lijst met verdachte ronselaars. Zijn aanhouding bleef tot nu toe uit.  

Abou Moussa en zijn aanhangers verzamelen zich vrijdagmiddag op een plein in de Haagse Schilderswijk.  Abou Moussa houdt er een toespraak, roept op te vechten voor de geloofsgemeenschap. 'Alle ongelovigen zijn onze vijand! Dood aan Amerika! Dood aan Israel,' roepen de demonstranten. De politie kijkt op afstand toe. Ingrijpen zou het zetje kunnen zijn dat zorgt dat Den Haag ontploft.

Toch is er één omstander die stelling neemt tegen de groep woedende jongeren. Hij laat weten hoe één van zijn dierbaren overleed door de hand van de extremistische ISIS- beweging in Irak. Hij vertelt hoe het hem raakt de vlaggen en T-shirts van ISIS te zien, hier in Den Haag. Hij wordt overschreeuwd door de demonstranten. De man kan niet anders dan weglopen. Even later drukt Abou Moussa de islamitische toehoorders op het hart hoe de ongelovige Nederlanders naar hen kijken: 'Ze zullen jullie nooit accepteren.'

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag