Volledig scherm
Na de dood van Mitch onstonden er in de Schilderswijk dagenlang rellen. © epa

Jongeren Schilderswijk wantrouwen de politie

Twee jaar na ‘Mitch’ is het wantrouwen tegen de politie in Schilderswijk nog groot. En dat zal nog wel even duren. ,,Hier gaat meer dan een generatie overheen.”

Ravi zit in de Schilderswijk te wachten in een portiek. Als hij een agent aan ziet komen fietsen, springt de jongen op, bang voor een bekeuring wegens hangen. De agent vraagt zijn identiteitsbewijs. Als Ravi vraagt waarom, antwoordt de agent: ‘voor mijn aantekeningen’. De jongen werkt netjes mee, maar krijgt tot zijn frustratie tóch een bekeuring thuisgestuurd.

Het verhaal van Ravi staat volgens Corina Duijndam niet op zichzelf. Samen met enkele collega’s van De Haagse Hogeschool onderzocht ze de afgelopen jaren het vertrouwen van Schilderswijk-jongeren in de politie. ,,Jongens als Ravi, wat overigens niet z’n echte naam is, maken dit soort dingen geregeld mee. Ook al doe je niets verkeerd, toch lijkt het alsof de politie het op je gemunt heeft. Alsof iedereen in de wijk een dader is. ’’

De onrustige zomer van 2014, toen het bij meerdere demonstraties uit de hand liep, was de directe aanleiding voor het onderzoek. ,,Je proefde een groot wantrouwen richting agenten. Wij wilden weten hoe het stond met het vertrouwen van jongeren in de politie.’’

Of die verhalen, zoals die van Ravi, ook kloppen, weet Duijndam niet. ,,Voor ons onderzoek hebben we tussen 2014 en 2016 49 jongeren gesproken. We hebben geen inhoudelijke check gedaan. De verhalen in de Schilderswijk vormen immers een waarheid op zichzelf.’’ 

En die waarheid is vernietigend voor de politie. ,,Vrijwel alle geïnterviewden stellen dat de politie in meer of mindere mate discrimineert. Veel jongeren voelen zich constant benaderd als potentiële dader. Ze zien de politie niet als beschermer, maar als bedreiging. Dat zit ‘m vaak al in de toon waarop de jongeren zeggen te worden bejegend. ‘Niet zo bijdehand doen’, krijgen ze te horen. Op een manier waarop ouders hun kind toespreken. Dat is een symptoom van die ongelijkwaardige relatie.’’

Quote

De jongeren vinden dat de politie discrimi­neert, structu­reel te veel geweld gebruikt en ze onheus behandelt

Corina Duijndam

Los van de moeizame communicatie zijn er volgens Duijndam drie zaken die een rode draad vormen in de beeldvorming. ,,De jongeren vinden dat de politie discrimineert, structureel te veel geweld gebruikt en ze onheus behandelt. Het wantrouwen is daardoor diepgeworteld.’’

Dat wantrouwen is misschien niet eens zozeer gericht tegen agenten zelf, stelt Duijndam. ,,De politie is voor velen het gezicht van een systeem. Een systeem van witte mensen dat de Schilderswijk op achterstand houdt. De politie vormt daarvan de frontlinie. Waarbij elke negatieve ervaring wordt gebruikt om te kunnen zeggen: ‘zie je wel, ze moeten ons niet’’.

Maar is dat niet al te gemakkelijk wentelen in slachtofferschap?

,,Er zijn ook tegengeluiden te horen jongeren die zeggen dat klagers naar zichzelf moeten kijken. Maar ook zij vinden dat de politie discrimineert.’’

Is het vanuit politie geredeneerd niet logisch dat agenten vaker in een probleemwijk als de Schilderswijk actief zijn?

,,Dat is lastig te bepalen. Jongeren ervaren de aanwezigheid in elk geval als disproportioneel. De overgrote meerderheid heeft niets op z’n kerfstok. Maar moet zich toch te pas en te onpas verantwoorden. Er zijn kinderen die denken dat het normaal is dat je elke week wordt aangehouden. Dat werkt op den duur averechts.’’

Volgens eerdere onderzoeken is er in de wijk geen sprake van etnisch profileren.

,,Ze zeggen geen aanwijzingen te hebben gevonden. Maar dat betekent niet dat het er niet is. Zulke conclusies zijn koren op de molen van jongeren. Zo van, zie je wel, ze zijn allemaal tegen ons. Het is misschien wel eens tijd voor nieuw, gedegen onderzoek.’’

Het beeld dat u schetst is wel heel erg somber.

,,Ik heb niet de illusie dat het snel beter wordt. Sterker, daar zou wel eens meer dan een generatie overheen kunnen gaan. Maar er zijn zeker hoopvolle signalen. Zo ervaren de jongeren na de rellen rondom de dood van Mitch, in 2015, wat meer lucht. Gemeente en politie erkennen nu dat er problemen zijn en proberen er van hun kant wat aan te doen. Er zijn minder controles. Jongeren worden sympathieker te woord gestaan. Maar de echte oplossing zit ‘m in verbetering van de leefomstandigheden in de wijk. Pas dan ben je op de goede weg.’’

Is de sfeer in de Schilderswijk veranderd sinds 2014?

,,Ik heb de indruk dat het relaxter is. Je ziet dat de politie een beweging maakt, agenten proberen zich opener op te stellen. Dat merken de jongeren ook. Maar er is zeker nog een voedingsbodem voor onrust. Dus we moeten echt niet achteroverleunen.’’ 

'We staan open voor feedback'

In een reactie laat de politie weten dat zij 'de afgelopen jaren niet hebben stilgezeten.' 'Los van de signalen die wij kregen, waren wij zelf niet tevreden over onze positie in de Schilderswijk en hebben daarom onderwerpen als verbinding en bewustwording tot prioriteit verheven in de teams Hoefkade en De Heemstraat,' aldus de politie. 'Daaruit zijn bijvoorbeeld initiatieven als de 'culturele wasstraat', project Wij(k) en extra aandacht voor de gevoeligheid van de wijkbewoners ten opzichte van ID-controles voortgekomen. Al is het laatste meetpunt inmiddels twee jaar geleden, en zijn er sindsdien veel stappen gezet, nemen wij uiteraard de resultaten van het onderzoek ter harte. Wanneer er aandachtspunten zijn die mogelijk nog niet voldoende belicht worden in de door ons getroffen maatregelen, zullen wij de huidige maatregelen herzien. Wij staan open voor feedback uit de wijk om zo nog beter ons werk te kunnen doen.'

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag