Volledig scherm
Zelf een kasteel bestormen is een van de interactieve activiteiten op de nieuwe tentoonstelling in het Museon. © rv - Museon

Middeleeuwen door een nieuwe bril

Je kleden als een schone jonkvrouw of een muziektrack componeren met harp, vedel en organetto, het kan allemaal op de interactieve familietentoonstelling Ridders & Kastelen, die het komend jaar in het Museon is te bezoeken.

Volledig scherm
Het schrijven van een boek was oprecht monnikenwerk. In het Museon kun je een oud boek op perkament aanraken. © rv - Museon

Een tussenperiode noemen historici het tijdvak dat grofweg van het jaar 500 tot 1500 loopt. Die tijdspanne staat ook wel bekend als de middeleeuwen, een periode waarin niet zo gek veel gebeurde, oorlogen en barbaarse toestanden heersten, verschrikkelijke ziektes als de pest uitbraken en de bevolking in smerige steden leefde.

,,Niets van waar'', vindt Marie Christine van der Sman, directrice van het Museon en zelf tijdens haar studie gespecialiseerd in de middeleeuwen. ,,Het was juist een tijdperk van innovaties en waarin de mens, los van grote epidemieën, een relatief rustig bestaan leidde. Met de hongersnoden en oorlogen viel het allemaal reuze mee. Tegenwoordig wordt terreur van IS afgedaan als 'middeleeuwse toestanden', maar wat nu gebeurt is echter veel barbaarser dan de tijd van toen.''

Er valt dus wat te bijstellen over het beeld dat over de middeleeuwen bestaat. Om die reden brengt het museum een nieuwe interactieve tentoonstelling voor jong en oud, die de bezoeker op een andere manier de geschiedenis laat herbeleven. 'Een nieuwe kijk op de middeleeuwen' is de slogan die bij de vorige week geopende expositie Ridders & Kastelen hoort.

Samenwerking

Quote

De middeleeu­wen zijn een tot de verbeel­ding sprekende periode, maar de kennis houdt meestal op bij stoere ridders en schone jonkvrou­wen

Marie Christine van der Sman

De tentoonstelling, die een investering vergde van bijna een miljoen euro, is opgezet in samenwerking met het Landesmuseum in de Duitse stad Bonn en museum Het Valkhof in Nijmegen. Na een jaar in Den Haag reist zij door naar beide steden om uiteindelijk verder doorverkocht te worden aan andere musea. ,,Een constructie en opzet, die vergelijkbaar is met onze oude tentoonstelling High Tech Romeinen, die nog steeds elders is te zien'', zegt Marie Christine van der Sman. ,,Door zo te werken kunnen we onze nieuwe activiteiten financieren.''

Het verhaal van de middeleeuwen wordt verteld aan de hand van zeven personages, die allemaal een lijntje met het heden hebben. De troubadour of minstreel van weleer is gerelateerd aan de hedendaagse singer-songwriter. Die trok destijds ook van plaats naar plaats en zong over helden - vooral dappere ridders - maar ook over het alledaagse thema van de liefde. Die stoere ridder is er ook en prijkt als blikvanger op de affiche. Hij is een jonge knappe man met een heldenstatus, die al vanaf 14-jarige leeftijd voor een plaatsje in de schijnwerpers knokt, een soort kruising van popster, profvoetballer en autocoureur. Maar het verhaal van de ridder is ook gelieerd aan oorlogen en veldslagen, die niet alleen met menselijke kracht werden uitgevochten maar ook met oorlogsmachinerie zoals de trebuchet. Hoe dat belegeringswapen aanvoelt, kun je zelf ervaren op de tentoonstelling, maar je kunt als kind ook op het paard stappen om een eerlijk man-tegen-mangevecht te voeren.

,,De middeleeuwen zijn een tot de verbeelding sprekende periode, maar de kennis houdt meestal op bij stoere ridders en schone jonkvrouwen'', zegt Van der Sman. ,,Achter het tijdvak schuilt echter een veelomvattend verhaal over feodalisme, trias politica, kastelen, monniken, het ontstaan van de wetenschap en landbouwhervormingen die de voedselproductie vergrootte. De middeleeuwen vormen de basis van het cultureel leven in Europa.''

Atrium

Volledig scherm
Zou een ridder er in 2017 zo hebben uitgezien? © ANP Pers Support

Toevallig gelijktijdig is in het Atrium van het stadhuis een archeologische tentoonstelling opengegaan over de graven van Holland. ,,Die sluit heel mooi aan bij de onze, want het vertelt iets over de middeleeuwen in deze omgeving aan de hand van vondsten'', zegt Marie Christine van der Sman. ,,Helaas is er in Nederland, in tegenstelling tot veel andere Europese landen, niet zo heel veel van die tijd overgebleven. Door de Reformatie en vele godsdienstoorlogen erna zijn veel sporen uitgewist. In tegenstelling tot de latere periode waren de middeleeuwen een tamelijk seculiere periode, ondanks de aanwezigheid van veel kloosterlingen.''

Je kleden als een jonkvrouw, een liedje componeren met instrumenten uit die tijd en het resultaat naar je eigen mailadres sturen, een zwaard smeden met hamer, aambeeld en blaasbalg: het kan allemaal op de tentoonstelling Ridders & Kastelen.

De ridder, de koopvrouw, de boer en de jonkvrouw zijn volgens de makers stuk voor stuk 'interessante mensen die veel meer op ons lijken dan je in eerste instantie zou denken'.

De tentoonstelling kan tot en met 2 september bezocht worden. Kijk voor meer informatie op www.museon.nl. 

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag