Volledig scherm
Op ansichtkaarten staan Britse militairen in de Scheveningse Keizerstraat. Het gaf een vertekend beeld van de werkelijkheid. © Muzee Scheveningen

Scheveningen betaalde hoge tol in 'Grote Oorlog'

Het einde van de Eerste Wereldoorlog wordt dit weekeinde internationaal herdacht. Den Haag doet dat met een conferentie in het Vredespaleis, muziek en een expositie in Muzee Scheveningen.

We mogen de vader van Miep de Zaaijer met terugwerkende kracht erg dankbaar zijn. De apotheker aan de Anna Paulownastraat raadde zijn dochter in 1914 aan om een dagboek te beginnen. ,,Eigenlijk moeten jullie jongeren opschrijven wat er nu allemaal gebeurt", zei hij. De toen 20-jarige Miep werd een soort oorlogscorrespondente die precies bijhield wat er in haar stad Den Haag gebeurde.

Op basis van haar dagboeken is de expositie in Muzee Scheveningen gemaakt, die vanaf zaterdag tot en met 24 maart is te zien. In de vitrine liggen originele pagina's met haar handschrift. De foto's en panelen vertellen het verhaal van de mobilisatie waarbij in Nederland honderdduizend mannen onder de wapenen moesten, en van de schaarste aan eten en brandstoffen. Vrolijke ansichtkaarten daarentegen tonen Britse militairen die hier geïnterneerd waren. Ze lopen op de Keizerstraat of hand-in-hand met meisjes in klederdracht over de boulevard. Maar die 'groeten uit Scheveningen' zijn slechts wrange schijn.

Rouw

In het vissersdorp heeft de 'Grote Oorlog' diepe sporen van rouw achtergelaten. Meer dan 300 vissers kwamen om het leven door zeemijnen of onderzeeërs. In bijna elke familie was wel een verlies te betreuren. Toen in 1918 de vrede werd getekend, was de ellende niet voorbij: in 1919 stierven nog veel vaders en hun zonen op zee.

In Muzee is een lithografie met de namen van alle slachtoffers te zien. Eenzelfde afbeelding is in een loden koker verwerkt in het monument ter nagedachtenis van de vissers aan de Scheveningseweg. In de museumzaal staat een model van een schip, met Holland op de witte romp. Om aan te geven dat ons land neutraal was. Het heeft niet geholpen.

Een bijzondere plek om de Eerste Wereldoorlog te herdenken is het Vredespaleis, in 1913 geopend als vestiging van het Internationale Hof van Arbitrage. Dat moest oorlogen tussen grootmachten voorkomen. Niet vechten, maar praten. Dat liep anders, leert de historie.

Conferentie

In het Vredespaleis wordt zaterdag vanaf 12.00 uur een conferentie gehouden met vooraanstaande wetenschappers als prof. dr. Beatrice de Graaf, politicus Frans Timmermans en oud-minister Joris Voorhoeve. Thema is '100 jaar vrede organiseren' en wat we er nu nog van kunnen leren. Aanmelden kan via eerstewereldoorlog.nu.

Om 20.00 uur is er een speciale editie van The Concert To End All Wars met de Konrad Konselleck Big Band, kamerkoor Monteverdi, Vincent Bijlo en Fay Lovsky. Tussen de muziek worden oorlogsdocumenten als frontbrieven en dagboeken voorgelezen. (boeken via vredespaleis.nl/bezoek).

Voor klanken uit WO I kan men zaterdag vanaf 16.00 uur ook terecht in de Kloosterkerk. Organist Geerten van de Wetering speelt er werken van zijn cd 1918 organ music from a new era. Volgende week verschijnt bij uitgeverij Aspekt Den Haag en de Eerste Wereldoorlog, een dikke bundel verhalen.

Elke ochtend het nieuws uit Den Haag in je mailbox? Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag