Volledig scherm
© Ruben L. Oppenheimer

Uitgerust Den Haag trekt weer ten aanval!

Dinsdag begint het nieuwe politieke seizoen in Den Haag. De komende maanden staan in het teken van maar één ding: de verkiezingen. Let op deze vier gevechten. En een wapenstilstand.

Alle ballen op Rutte

Volledig scherm
Premier Mark Rutte. © anp

De man met de meest begeerde baan van het Binnenhof weet als geen ander dat ze allemaal op hem zullen jagen. Omdat het kan. Ooit was hij 'Rubberen Rutte', de teflonpremier op wie niemand vat wist te krijgen. Maar sinds hij boete deed voor zijn boulevard van gebroken beloften, gaat Mark Rutte opeens door het leven als de sorry-premier.

Rutte neemt een gok. Door ruim zeven maanden voor de verkiezingen diep door het stof te gaan - 'ik baal van mezelf'-, hoopt de VVD-leider voor de hand liggende aanvallen op zijn betrouwbaarheid af te slaan. De inzet is dat kiezers hem in maart allang vergiffenis hebben geschonken en de premierbonus gunnen, met een derde termijn als beloning.

Maar zonder slag of stoot zal dat niet gaan. Er zal geen dag voorbijgaan of Geert Wilders (PVV), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en al die andere concurrenten zullen hem inwrijven dat hij nog veel vaker 'sorry' had moeten zeggen. Of zoals een spindoctor van de oppositiezijde zegt: ,,Ons lijstje is wel wat langer dan die drie beloften waar hij nu excuses voor heeft aangeboden.''

Rutte heeft echter een sterke troef in handen. De overheidsfinanciën zijn onder zijn leiding onmiskenbaar opgefleurd. En was dat nou niet de belangrijkste belofte die hij deed? Niet voor niets koos hij uit het stapeltje kwartetkaarten dat op de formatietafel lag juist deze als eerste uit, klinkt het in VVD-kringen. En hij heeft natuurlijk laten zien dat hij, lenig als hij is, met elke partij een coalitie kan smeden. Geen geringe kwaliteit in een politiek landschap dat zo versnipperd is.

Een linkse broedertwist op kousenvoeten

Volledig scherm
GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver. © ANP

Als orakel Maurice de Hond heeft gesproken, draait GroenLinks-leider Jesse Klaver zich nog een keer om. En zo is er toch nog één linkse politicus die iedere zondag monter aan de dag begint. Voor collega's Diederik Samsom (PvdA) en Emile Roemer (SP) pakken de peilingen een stuk minder gunstig uit.

De 'ongeduldige' Klaver staat te popelen om een nieuwe orde te scheppen op links, waarbij het traditioneel kleine GroenLinks opeens de lakens uitdeelt. Aan zelfvertrouwen geen gebrek bij de nieuwe JFK, al merkt een Haagse insider fijntjes op dat Klaver nog nooit echt is getest. ,,En we weten allemaal hoe het Roemer vorige keer verging'', nadat die in 2012 aanvankelijk op ruim dertig zetels stond.

Linkse partijen hebben altijd de mond vol van innige samenwerking, maar in verkiezingstijd, en zeker bij de daaropvolgende formatie, valt het blok al snel uiteen. Bij de SP klinken doorgaans weinig warme woorden voor PvdA'ers, andersom is de genegenheid evenmin groot. Toch heeft links alle reden elkaar op te zoeken en vast te houden, nu, afgaand op de verhoudingen in de Eerste Kamer, een kabinet met een centrumrechts motorblok van VVD, CDA en D66 voor de hand ligt. Campagne voeren ten koste van elkaar, is op de linkerflank risky business.

Complicerende factor is dat Samsom en Roemer intussen vechten voor hun politieke leven. Roemer lijkt alle kaarten te hebben gezet op de zorg. Hij floepte er bij Pauw zelfs een breekpunt uit: zonder einde aan de marktwerking doet de SP niet mee aan een kabinet. Daarmee zet hij zich nu al buitenspel bij de formatie, hoont de concurrentie, 'amateurisme ten top'. Samsom moet tegelijkertijd nog maar zien of hij überhaupt lijsttrekker wordt. Dat heeft Klaver alvast beter voor elkaar.

Wilders, ieders favoriete vijand

Quote

Eerst was het 'minder, minder, minder' en nu ook 'dicht, dicht, dicht' en 'weg, weg, weg'

Premier Mark Rutte

Het wordt Wilders tegen de rest. Namen de andere lijsttrekkers hem in de Tweede Kamer al voortdurend onder vuur, tijdens de campagne zet iedereen nog een tandje bij. Nadat de PVV-leider z'n verkiezingsprogramma (een A4'tje met elf straffe punten) lanceerde, was CDA-leider Sybrand Buma er snel bij. ,,Wilders steekt Rutte naar de kroon als kampioen van de loze beloftes.''

Zeker de verdere de-islamisering wakkert alom woede aan. Het sluiten van moskeeën bijvoorbeeld. ,,Eerst was het 'minder, minder, minder' en nu ook 'dicht, dicht, dicht' en 'weg, weg, weg''', klaagt premier Rutte. ,,Het is een soort giftig pessimisme waar ik me tegen verzet.''

In de Haagse wandelgangen ziet men Wilders 'radicaliseren' en steeds harder stelling nemen. Dat isoleert hem van de anderen. ,,Er liggen nu al zo vijf, zes punten op tafel waar niemand mee akkoord kan, dus zelfs als hij groot wordt, is er niemand die met hem in zee kan'', zegt een ingewijde.


Dat neemt niet weg dat álle anderen zich heerlijk tegen Wilders zullen afzetten, met wat zij een 'fatsoenlijker' verhaal vinden. Nu al sluiten VVD, CDA en PvdA hem (voorzichtig) uit. Al is dat gevaarlijk, want het werkt sympathie in de hand voor die arme outcast Geert.

Wat wel steekt: Wilders staat op nóg een front alleen. Zijn torenhoge peilingen zijn jaloersmakend.

Wapenstilstand: coalitiemakkers, staakt 't vuren

Ze zoeken elkaar graag op, VVD en PvdA. Zeker op economische thema's is het voor liberalen en sociaaldemocraten prettig om elkaar aan te vallen, om de vaak haaks op elkaar staande standpunten te benadrukken. Deze strategie betaalde zich in 2012 glansrijk uit, toen Rutte met zijn VVD een tweestrijd uitvocht met Samsoms PvdA.

Rutte kreeg wat hij wilde, een tweede termijn in het Torentje, maar kreeg daar wel gezelschap van een partij die even daarvoor nog was weggezet als het 'rode gevaar'. Een herhaling van dit scenario is dan ook onwaarschijnlijk: niemand die Rutte of Samsom nog zou geloven.

En dus zal het hooguit blijven bij wat vriendelijk vuur tussen beide coalitiepartners. Ook al omdat beide partijen willen benadrukken dat het anno 2017 mogelijk is een kabinet de rit uit te laten zitten. Stabiel bestuur in een onstabiele tijd, daar hopen VVD en PvdA voor beloond te worden.

De boze kleintjes zijn op oorlogspad

Volledig scherm
DENK-kopstukken Selçuk Öztürk, Farid Azarkan, Sylvana Simons en Tunahan Kuzu (van links naar rechts) in een facebookbericht van hun beweging. © Screenshot Youtube DENK

Ze vinden allemaal wat anders. Zijn links, rechts, voor gezinnen, ouderen, allochtonen of juist de autochtonen, maar één ding hebben de kleinere partijen 50Plus, DENK en VNL gemeen: ze zijn boos. Boos dat de ouderen worden 'gepakt' (Henk Krol), boos over ongelijkheid in de samenleving (Tunahan Kuzu en Sylvana Simons), of boos dat 'de gewone man' niet wordt gehoord (Jan Roos).

Geheel naar Wilders' voorbeeld mijdt DENK vaak de praatprogramma's en traditionele media, om 'ongefilterd' via eigen (Facebook)kanalen de achterban te bereiken. De peilingen zijn vooralsnog alleen voor Krol rooskleurig, maar vooral Roos en Kuzu zullen verkiezingsdebatten flink kunnen ontregelen of nieuwe kiezers weten te lokken.

DENK rekent op de allochtone achterban, terwijl Roos z'n GeenStijl-fans misschien meekrijgt. ,,Minimaal vier en maximaal tien zetels'', voorspelt die laatste. DENK houdt het op vijf. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het alvast niet.

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag