Volledig scherm
Burgemeester Jozias van Aartsen van Den Haag. © anp

Van Aartsen wil gedwongen deradicalisering jihadisten

UpdateGemeenten kunnen het toezicht op teruggekeerde Syriëgangers en tegengehouden jihadisten niet meer aan. Burgemeester eisen hulp van het rijk. Zij willen dat deze mensen op een centrale locatie gedwongen worden behandeld tot zij geen gevaar meer vormen.

De opvang en begeleiding van (tegengehouden) Syriëgangers is nu nog een verantwoordelijkheid van de gemeente waar een teruggekeerde strijder zich vestigt. In een brief aan de Haagse gemeenteraad schetst de Haagse burgemeester Jozias van Aartsen de problemen die hiermee gepaard gaan.

Gemeenten missen niet alleen de kennis om het risico in te schatten dat een teruggekeerde Syriëganger vormt, maar ook de expertise om dat risico te verkleinen. Bovendien zijn er 'geen instrumenten om mensen aan te pakken die hulp weigeren', schrijft Van Aartsen, namens alle burgemeesters van jihadgemeenten.

'De hele nazorg staat of valt nu met vrijwillige medewerking van de betrokken terugkeerder die op elk moment in het proces kan afhaken zonder dat dit enige consequentie heeft.'

Quote

Pas als vaststaat dat iemand geen gevaar (meer) vormt, gaat hij in een gemeente wonen en wordt daar opgevangen en begeleid.

Burgemeester Den Haag, Jozias van Aartsen

Screening door gedragsdeskundige
Van Aartsen wil dat jihadisten direct na terugkeer worden gescreend door een speciale gedragsdeskundige, desnoods tegen hun wil. Die dwang zou ook moeten gelden bij een eventuele behandeling, zoals een deradicaliseringstraject. 'Pas als vaststaat dat iemand geen gevaar (meer) vormt, gaat hij in een gemeente wonen en wordt daar opgevangen en begeleid', schrijft Van Aartsen.

Volgens de betrokken gemeenten is het 'doelmatiger en doeltreffender' de opvang van teruggekeerde Syriëgangers centraal te organiseren. Het zou bovendien de kwaliteit van de behandeling ten goede komen. Hoe Van Aartsen die centrale opvang ziet, kon hij nog niet zeggen. Minister Ivo Opstelten (Justitie) laat weten dat hij het idee van Van Aartsen onderzoekt. Hij overweegt gevaarlijke terugkeerders onder te brengen in een Inrichting voor Stelselmatige Daders, een gevangenis waar nu veelplegers verplicht worden behandeld.

'Wandelende tijdbommen'

Quote

De terugkeer­ders zijn wandelende tijdbommen, daar moet wat mee gebeuren. Heel zorgelijk dat Nederland krijgt voorgespie­geld dat alles onder controle is, maar dat burgemees­ters met de handen in het haar zitten.

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma

De Tweede Kamer reageert bezorgd op de noodkreet van de gemeenten. ,,De terugkeerders zijn wandelende tijdbommen, daar moet wat mee gebeuren,'' zegt CDA-leider Sybrand van Haersma Buma. ,,Heel zorgelijk dat Nederland krijgt voorgespiegeld dat alles onder controle is, maar dat burgemeesters met de handen in het haar zitten.''

D66-Kamerlid Gerard Schouw: ,,Deze noodkreet geeft aan dat het kabinet snel iets centraal moet organiseren voor ex-jihadgangers. Dat is publicitair misschien niet interessant voor minister Opstelten, maar wel heel noodzakelijk.''

Ook de regeringspartijen VVD en PvdA willen dat het kabinet de gemeenten te hulp schiet. ,,Terugkerende jihadstrijders zijn een gedeelde verantwoordelijkheid. Als gemeenten meer nodig hebben, moeten we daar naar kijken,'' vindt VVD'er Klaas Dijkhoff. De PvdA benadrukt wel dat de gemeenten zelf 'hun' jihadisten moeten opvangen, om de reïntegratie van de ex-strijders te bevorderen.

Dertig
Uit de nieuwste cijfers van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) blijkt dat een dertigtal jihadstrijders is teruggekeerd naar Nederland. In totaal zijn er 160 uitgereisd naar Syrië.

Opvallend is dat relatief veel kinderen betrokken zijn bij de oorlog. Er is 33 keer melding gemaakt van kinderen die zouden vertrekken. Het gaat om 25 kinderen die samen met het gezin zouden vertrekken, en acht minderjarigen die op eigen houtje wilden afreizen.

Het dreigingsniveau blijft 'substantieel', wat betekent dat de kans op een aanslag reëel is.

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag