Volledig scherm
Het onderbrengen van statushouders lijkt zo simpel, maar is dat niet. Veel gemeenten worstelen er enorm mee. © Angelo Blankespoor

Waar laat je de statushouders?

729 Statushouders hadden in de tweede helft van 2018 een woning moeten krijgen in de regio Haaglanden. Nog geen 500 werden er uiteindelijk gehuisvest. Waar loopt het mis?

Nog niet zo lang geleden werd Nederland opgeschrikt door een forse toename van het aantal vluchtelingen. Ze waren vooral afkomstig uit het door oorlog geteisterde Syrië. Die enorme toestroom van destijds is inmiddels aardig opgedroogd. De meeste nieuwkomers nu zijn 'na-reizigers', familieleden die zich voegen bij al hier wonende statushouders.

De jaarlijkse aanwas is zo'n beetje gehalveerd ten opzichte van 2016. Maar toch slagen lang niet alle gemeenten erin die kleinere groep nieuwe vluchtelingen huisvesting te bieden.

Taakstelling

Alle Nederlandse gemeenten krijgen elk half jaar een taak opgelegd door het rijk. Ze dienen een aantal statushouders verplicht aan een woning te helpen - formeel binnen een periode van veertien dagen na aankomst. Dat aantal staat in verhouding tot de omvang van de gemeente. Haalt de gemeente de taakstelling niet, dan komt het aantal statushouders dat niet is ondergebracht gewoon bovenop de taakstelling voor de periode die daarop volgt.

Maar wat gebeurt er als een gemeente jaar in, jaar uit achter de feiten aanloopt? Dan zou de provincie - de toezichthouder op dit gebied - de gemeente een boete kunnen opleggen van 1500 euro per statushouder per maand. Maar dat is tot nu toe nog niet gebeurd. Een kwestie van tijd misschien, want voor veel gemeenten is en blijft het ploeteren om met een beperkt aanbod aan sociale huurwoningen en soms ook kritische geluiden van burgers en de politiek te blijven voldoen aan die taakstelling.

Quote

356 mensen is een relatief klein aantal voor een stad als de onze

Peter Bos

Den Haag ‘Dit aantal mag geen punt zijn’

Den Haag had in de tweede helft van 2018 356 statushouders aan een huis moeten helpen. In totaal kregen 224 van hen een woning in de gemeente.

De stad heeft verhoudingsgewijs veel te maken met grote gezinnen die hier naartoe trekken, zo valt te lezen in gemeentelijke documenten. Den Haag investeerde eerder in kleine woonruimten, met gedeelde keukens en badkamers, maar nu blijkt dat er met name eengezinswoningen nodig zijn. Peter Bos van de Haagse Stadspartij vindt desondanks dat de stad best wat harder mag proberen om aan de taakstelling door het rijk te voldoen. ,,356 mensen is een relatief klein aantal voor een stad als de onze. Dat aantal mag eigenlijk geen punt zijn en ik vind dat de stad er alles aan moet doen om in 2019 de cijfers weer gewoon op orde te hebben.’’

Westland ‘We bieden al 3500 Polen een huis’

 In Westland hadden in de tweede helft van 2018 110 statushouders een plekje moeten krijgen, volgens het rijk. In totaal vonden 73 van hen onderdak.

Westland is zo’n gemeente die vrijwel nooit weet te voldoen aan de door de overheid opgelegde taak. De reden is volgens Dave van der Meer van coalitiepartij LPF simpel: er zijn veel te weinig huurwoningen. ,,Bovendien bieden wij momenteel al zo’n 3500 arbeidsmigranten uit voornamelijk Polen een plekje. Dan heb je daarnaast nog te maken met onze eigen jongeren, die op zichzelf willen wonen. Op een gegeven moment is de spons vol, je kan niet én én én...’'

De gemeente is nu met de provincie in gesprek om de taakstelling naar beneden bij te stellen of liever nog: om die te verrekenen met het aantal arbeidsmigranten dat wel al een plekje heeft binnen de gemeentegrenzen.

Delft ‘Spontane ontmoetingen’

Met een verplichting van 59 statushouders die gehuisvest moeten worden, en realisatie van 61 in de tweede helft van 2018, doet Delft het goed. Het doel van burgemeester Marja Bijsterveldt (foto): ,,Wij huisvesten statushouders verspreid over de stad, tussen de ‘gewone’ Delftenaren. Zo komen spontane ontmoetingen tot stand.’’

Zoetermeer ‘Bijbouwen essentieel’

72 Statushouders had Zoetermeer moeten huisvesten, het gerealiseerde aantal is op 35 blijven steken.

Jordy Boerboom (foto), raadslid van GroenLinks Zoetermeer: ,,Dat aantal is teleurstellend en voor een groot deel te verklaren uit het feit dat deze gemeente echt kampt met een tekort aan sociale huurwoningen.’'

Bijbouwen is dan ook essentieel, stelt hij. ,,Niet alleen voor vergunninghouders, maar evenzeer voor andere doelgroepen die afhankelijk zijn van huurwoningen. Daar gaan wij als partij in 2019 nadrukkelijk op toezien.’'

Rijswijk ‘Alternatieve huisvesting’

In Rijswijk zijn in de laatste zes maanden van 2018 16 statushouders gehuisvest. De taakstelling was 21, maar ook hier is de wens van de overheid goed voor flinke politieke discussies. Zo is de plaatselijke VVD van mening dat statushouders geen voorrang zouden mogen krijgen op anderen binnen de sociale huurmarkt. Bovendien mag de huisvesting van vluchtelingen niet ten koste gaan van de kansen van de Rijswijkse huurder, stelt de partij. ,,De gemeente moet alternatieve huisvesting creëren voor statushouders, met de financiële middelen die het rijk daarvoor beschikbaar heeft gesteld.’’

Pijnacker-Nootdorp ‘Eigen jeugd blijft thuis’

Pijnacker-Nootdorp had in de laatste helft van 2018 een taakstelling van 40 statushouders. Dat doel is goeddeels behaald, want er werden er 38 ondergebracht. Statushouders krijgen urgentie op de woningmarkt. ,,Onze eigen jongeren komen nauwelijks aan de beurt en moeten dus bij hun ouders blijven wonen’', zegt van Harald van Ziest, fractievoorzitter van Trots, verontwaardigd.

Wassenaar ‘Niet verantwoord bezig’

Vijftien vluchtelingen hadden recht op een woonplek in Wassenaar, maar uiteindelijk kregen er slechts vier daadwerkelijk een woning. Wassenaar is zo’n gemeente waarvoor telkens opgaat dat de taakstelling niet wordt gehaald. In 2016 bijvoorbeeld, toen de toestroom vanuit Syrië op z’n hoogtepunt was, had de gemeente 29 mensen onderdak moeten bieden. Het totaal bleef steken op 19. De landelijke SP nam Wassenaar als voorbeeld van een rijke gemeente, die zich niet aan haar verantwoordelijkheid houdt wat betreft vluchtelingenopvang.

Midden-delfland ‘Vier keer meer dan verplicht’

 Vier statushouders hadden in de laatste zes maanden van 2018 recht op een woning in Midden-Delfland. Uiteindelijk werden er 16 gehuisvest.

De taakstelling was dan misschien niet gigantisch, toch is het op z’n minst opvallend te noemen dat waar de meeste gemeenten de taakstelling niet halen, Midden-Delfland het viervoudige weet onder te brengen. Zo’n vier jaar terug besloot de gemeente tot extra bouw in Schipluiden, Den Hoorn en Maasland, speciaal bedoeld voor statushouders. Het gaat om tijdelijke woonruimte.

Leidschendam-Voorburg ‘Mismatch is een probleem’

Leidschendam-Voorburg moest in de tweede helft van 2018 48 statushouders onderbrengen. Dit lukte met 31 mensen. ,,Er is een mismatch tussen de statushouders die aan onze gemeente worden gekoppeld en de beschikbare huizen’’, stelt een gemeentewoordvoerster. ,,Er is een aantal gezinnen van zes personen of groter gekoppeld aan onze gemeente, terwijl er maar weinig grote sociale huurwoningen zijn. Zolang deze mensen niet zijn gehuisvest, worden er nauwelijks nieuwe vergunninghouders gekoppeld aan onze gemeente. En dus stagneert de huisvesting. Hierover praten we vaak met het COA.’’

Elke ochtend het nieuws uit Den Haag in je mailbox? Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag