Volledig scherm
© thinkstock

Waarom we verslaafd zijn aan likes op Facebook

Social Media WeekSociale media hebben een vergelijkbaar effect op je hersenen als drank en drugs. Niet zo gek dus dat we heel veel tijd besteden aan Facebook en Twitter: de helft van de jongeren zelfs meer dan 3 uur per dag. 'Een like voelt als een beloning en dus willen we er steeds meer.'

Volledig scherm
Roeland Dietvorst © Roeland Dietvorst

Bij het wakker worden meteen 200 ongelezen appjes, al tv-kijkend Facebook en Twitter continue volgen... we zijn ongelooflijk veel uur kwijt per dag om alles en iedereen in de gaten te houden. De helft (52 procent) van de jongeren besteedt zelfs meer dan 3 uur per dag aan sociale media, bleek onlangs uit onderzoek van EenVandaag. 

En soms is dat vermoeiend. Al die berichten. Al die ellende op je tijdlijn. Altijd bereikbaar zijn. Een kwart van de jongeren zegt dan ook sociale media als een belasting te ervaren.  

Roeland Dietvorst (36) is neurowetenschapper en gespecialiseerd in hoe mensen informatie verwerken en hoe ze te beïnvloeden zijn. Hij adviseert bedrijven in samenwerking met universiteiten over hoe zij neurowetenschap kunnen inzetten. Tijdens Social Media Week Rotterdam, die komende week begint, legt Dietvorst uit wat sociale media met ons brein doen.

Vertel, wat doen sociale media nou eigenlijk met je hersenen? ,,Simpelweg kun je zeggen dat er twee systemen zijn in het brein: het nieuwe, of kort gezegd het wijze stemmetje in je hoofd, en het oudere, onbewuste, dat werkt op reflexen. Bij sociale media gebruik je dat tweede, op de automatische piloot. Je activeert dan het genotscentrum in je hersenen, dat ook een rol speelt bij verslavingen. Een like voelt als een beloning en dus gaan we steeds opnieuw op zoek naar die bevestiging. Niet zo gek dus dat het gebruik van sociale media heel dwangmatig kan worden."  

Maakt ons dat narcistisch?
,,Een goede vraag. Het blijkt bijvoorbeeld wel dat mannen die veel selfies plaatsen, meer psychopatische trekjes vertonen. Narcisme is daar één van. Er is onderzoek gedaan naar de mate van facebookgebruik en hoe complimentjes het beloningscentrum activeren. Bij mensen die veel gebruik maken van Facebook, is die reactie sterker. Zij zoeken onbewust steeds opnieuw naar complimentjes, of dat nu online of offline is. Ook het delen van dingen over jezelf stimuleert hetzelfde hersengebied, waardoor we toch onbewust steeds weer naar die telefoon grijpen."

Volledig scherm
© ANP

Worden we door sociale media ook minder sociaal? 
,,Dat denk ik niet. Ander onderzoek laat zien dat er een verband is tussen de grootte van iemands netwerk op Facebook en de dichtheid van bepaalde cellen in het brein die te maken hebben met sociale intelligentie. Heb je online een groot netwerk, dan ben je vaak juist ook in het echte leven heel sociaal. Op sociale media gebruiken we trouwens ook dezelfde hersendelen als in het echte leven tijdens sociale interactie, dus ik zou sociale media zeker sociaal willen noemen."   

Zie je nog andere invloeden door sociale media? 
,,Sociale media hebben alles transparant gemaakt, maar leiden ook tot een enorme brij aan informatie. Bepaalde denkbeelden die mensen hebben, kunnen versterkt worden door sociale media. Ze graven zich op die manier in in hun eigen ideeën. Een leek kan bronnen van amateurs en professionals niet meer goed van elkaar onderscheiden. Mensen zouden daarom opnieuw moeten leren om de kwaliteit van informatie te beoordelen. Nu hebben we bijna een soort blinde vlek voor ideeën die niet de onze zijn. Dat vind ik best gevaarlijk."   

Ga je zelf anders met sociale media om, nu je weet wat het met je hersenen doet? 
,,Nee, gek genoeg niet. Ook voor mij is het een tikje verslavend, dagelijks zit ik zo'n 1,5 uur op Facebook of Twitter. Ondanks dat ik weet wat er in mijn brein allemaal gebeurt. Weten is een ding, maar ernaar handelen toch echt een tweede."

Social Media Week Rotterdam is van 14 t/m 18 september. Kaarten kun je hier bestellen.

Volledig scherm
Ellen Careman © Shody Careman

Ellen Careman (58): 'Op vakantie post ik elke dag een foto'

,,Via Facebook en Whatsapp houd ik alles in de gaten. In de lunchpauze loop ik bijvoorbeeld even naar buiten om Facebook te bekijken. Dat is een vorm van sociale controle. Vroeger moest je op vakantie geregeld een telefooncel opzoeken, nu post ik gewoon elke dag een foto. Zelfs mijn 85-jarige moeder blijft zo op de hoogte. Zij zit op Facebook, Whatsapp en we spelen elke dag Wordfeud. Ik deel dingen waar ik trots op ben, zoals foto's van mijn kleinzoon. Mijn man vindt het irritant dat ik veel met mijn telefoon bezig ben. Daarom hebben we een mobieltjesbak. Als we met de hele familie bij elkaar zijn, gooit iedereen daar z'n telefoon in.''


Shershah Akbari (16): 'Facebook is echt verslavend'

,,Hoe vaak ik op m'n telefoon kijk? Om de minuut of zo? Ook tijdens de les, stiekem. Ik zit in groepsapps met vrienden, m'n klas en m'n voetbalteam, dan krijg je de hele tijd berichtjes. Facebook gebruik ik om het nieuws op leuke pagina's te volgen, op Instagram post ik zelf foto's. Als een foto honderd likes krijgt, ook likes van leuke meisjes, voelt dat goed. M'n vader wordt vaak boos als ik tijdens het eten m'n telefoon pak. Zelf vind ik ook wel dat ik minder bezig zou moeten zijn met m'n telefoon en meer met de echte wereld. Gisteren heb ik Snapchat verwijderd. Dat is afkicken. Eerder heb ik Facebook al eens van m'n telefoon gegooid, maar na 10 minuten heb ik het weer teruggezet. Het is echt verslavend.''



Volledig scherm
Shershah Akbari © Shershah Akbari