‘Aan de gaskamer ontsnapt!’ was mogelijk goedmakertje van uitgeverij

DOETINCHEM - Al dertig jaar krijgt Helmoed van Eck alle oude boeken door zijn vingers die binnen worden gebracht bij de vier kringloopwinkels van Aktief in de Achterhoek. De opvallende omslag van het boekje met de titel Aan de gaskamer ontsnapt!, had de Ulftenaar, die de boeken op waarde beoordeelt, nog nooit gezien. 

Volledig scherm
Het boek 'Aan de Gaskamer Ontsnapt' van R. de Winter-Levy. © archief

,,Terwijl een van mijn aandachtspunten de oorlog is", zegt Van Eck. ,,Een korte zoektocht op internet zei me genoeg. Dit was een bijzonder exemplaar. Op internet deed het boek 320 euro, maar zo'n boek - vol oorlogsleed - ga ik niet verpatsen.” Dus schonk Aktief het aan het Vrijheidsmuseum in Groesbeek. ,,Ze zijn er blij mee", zegt Van Eck.

Wie googelt op Rosa de Winter-Levy, de uit Zutphen afkomstige schrijfster van het boekje van 44 bladzijden, stuit op een artikel uit 1964 dat stond in het Vrije Volk. De publicatie is aan de vooravond van het Auschwitz-proces in Frankfurt. De Winter-Levy vertelt hoe ze letterlijk op het nippertje in Auschwitz aan de gaskamer ontsnapt: als ze met lotgenoten de dodelijke badruimte wordt binnengeleid komt er vanwege een mankement geen gas uit de buisjes.

Boer Lettink Varsseveld
De Winter-Levy - die kort ondergedoken is geweest bij boer Lettink in Varsseveld - vertelt hoe ze de familie Frank in 1944 ontmoette in Westerbork. Haar dochter Judy (in het boekje Hetty) raakt bevriend met Anne, de schrijfster van het later wereldberoemd geworden dagboek.

Hoe zeldzaam het boekje is, durft historicus Marjo Bakker van oorlogsinstituut NIOD niet te zeggen. ,,De oplage is waarschijnlijk niet groot", zegt Bakker. ,,Wel ligt het boekje in vijf à zes bibliotheken.” Behalve bij het NIOD is het boekje, volgens Bakker, te vinden in de universiteitsbibliotheken van Groningen en Utrecht, bij de Athenaeumbibliotheek in Deventer en in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Over de zesde plek waar het boekje ligt, dadelijk meer.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Doetinchem