Volledig scherm
Per Bos en zijn vader Piet Bos, bij de achtertuin van de Korenbeurs waar de muurplaat met de oude stadsmuur is aangebracht. © Richard van Hoek

Alsof de stadsmuur in Dordrecht nooit is weggeweest

TijdreisBij zomaar een tuinmuur in de Dordtse binnenstad drommen tegenwoordig de toeristen samen. Ze bewonderen er een enorme illustratie die daar is opgehangen met daarop afgebeeld de lang geleden afgebroken stadsmuur van Dordrecht.

Designer Per Bos staat aan de Korte Kalkhaven in Dordrecht en kijkt wat verlegen naar de door hem gemaakte muurplaat. Die toont het Dordrecht van 1425 met zo veel realistische kleuren en details dat je bijna gaat denken dat de stadsmuur er nog steeds staat. ,,Ik ben gewoon erg geïnteresseerd in geschiedenis. En de mensen vinden het geloof ik wel mooi'', voegt hij er bescheiden aan toe.

Naast Per staat zijn vader, de ondernemer Piet Bos (85). De illustratie hangt aan de muur van de achtertuin van zijn woning De Korenbeurs. ,,Ik wilde hier iets hangen wat mensen van buiten de stad interessant vinden''', legt Bos senior uit. ,,Ik was altijd al bezig met de vraag hoe je mensen naar de stad haalt. In mijn werkende leven was ik eigenaar van hotel Bellevue en betrokken bij toeristentrekkers als Dordt in Stoom.''

En de muurplaat heeft succes, merkt hij. ,,Ik hoor nu vaak hoe groepjes toeristen hier blijven staan. Er wordt in alle talen over gepraat.''

Het verhaal gaat onder de foto verder.

Volledig scherm
Bij het afbreken van de muur komt een van de boogjes tevoorschijn. © AD

Onderzoek

Per heeft ervaring met het in beeld brengen van de geschiedenis. Zo maakte hij voor museum Hof van Nederland een animatie waarin te zien is hoe de stad in de loop der eeuwen is gegroeid. Voordat hij aan dit soort projecten begint, doet hij grondig onderzoek. Voor deze illustratie van de stadsmuur had hij bijvoorbeeld veel aan het boek Van der Stede Muere van de Vereniging Oud-Dordrecht. Daarin staan minutieus alle stukken muur, poorten, torens en rondelen beschreven die rondom de oude stad hebben gestaan.

En dat zijn er heel wat: in totaal 31 torens en achttien poorten. Al stonden die er niet allemaal tegelijkertijd, geregeld werd er iets afgebroken of verplaatst. Ze hadden namen als Heer Adriaen Ockerstoren (ingestort in 1672) of Ezelstoren (afgebroken in 1647), of Bakkerstoren. Van die laatste is onbekend wanneer hij verdween. Hij stond op de hoek van de Kuipershaven en de Aardappelmarkt.

Het oudste stukje muur wordt al in een archief uit 1307 vermeld. Het was het gedeelte nabij de Spuipoort en is ook het bekendst. Daar loopt immers tegenwoordig de Spuiboulevard met parallel daaraan de Boogjes.

Quote

Ik hoor nu vaak hoe groepjes toeristen bij de muurplaat blijven staan

Piet Bos

Het verhaal gaat onder de foto verder.

Volledig scherm
Door een restant van de oude stadsmuur aan de Boogjes is het Stadskantoor te zien. © AD

Die naam verwijst naar de bogen die destijds in de muur zaten. Er waren oliekokerijen en teerstoven in gevestigd. In de 17de eeuw werden ze ook wel de 'baracke' genoemd en woonden er zelfs mensen in. Een geluksvogel was je niet als je daar zat. Alleen de allerarmsten van de stad zochten daar hun toevlucht.

De muur is in fases gebouwd en afgebroken. Zo is er rond 1572 een flink stuk bijgebouwd rondom de huidige Prinsenstraat. Dat buurtje heette de Sint Adriaansbuurt. In de 19de eeuw werd de stadsmuur grotendeels afgebroken, evenals de oudste poort van de stad: de Spuipoort. Toch bleven er nog lang stukken overeind staan. Zo verdween het laatste stuk van de Boogjes pas bij de aanleg van de Spuiboulevard, rond 1976.

Per Bos kon niet alle informatie over de muur in de afbeelding verwerken omdat hij de situatie van 1425 weergeeft. Zelf vindt hij het rondeel Engelenburg en de Lotkenstoren erg interessant. ,,Toen ik die had uitgewerkt, ontdekte ik dat ze symmetrisch liggen ten opzichte van elkaar, met de brug over de Voorstraathaven precies in het midden. Mogelijk waren die torens enige tijd vrijwel identiek en moeten ze een herkenningspunt zijn geweest voor schippers die op de stad afvoeren. Tot dat soort ontdekkingen kom je niet als je zo'n muur alleen met woorden beschrijft. Daarvoor is een illustratie nodig.''

Volledig scherm
J. Rutten legde de stadsmuur al in de 19de eeuw vast. © AD

In samenwerking met indebuurt Dordrecht

poll

Moet Dordrecht een standbeeld van Willem van Oranje krijgen?

  • Ja, hij is nou eenmaal een belangrijk persoon geweest in de Dordtse historie (46%)
  • Nee, het is niet te rijmen met het beeld van de gebroeders De Witt (35%)
  • Laat alle Dordtenaren zich maar uitspreken in een referendum (19%)
1189 stemmen