Volledig scherm
Paul van den Bosch. © Joost Hoving

Hoofdredacteur Van den Bosch: Overheid vergeet soms het belang van kritische journalistiek

Over onsDe redactie van uw regionale dagbladtitel maakt elke dag vele afwegingen om de krant, site en app zo goed mogelijk te maken. Hoofdredacteur Paul van den Bosch licht deze journalistieke keuzes op regelmatige basis toe. Vandaag: overheid en journalistiek.

Een topambtenaar wees me er ooit op dat de meeste werknemers van de overheid anoniem hun werk mogen en moeten doen. Hij had gelijk en dat gaf ik hem ook. Hij reageerde op een regionaal nieuwsartikel over een conflict rond een fietsenstalling. Daarbij werd de naam van de ambtenaar genoemd wiens naam op het ambtelijke dossier stond. Die naam deed inderdaad niet ter zake, een ambtenaar is een anonieme ‘civil servant’ in dienst van de gemeenschap. Het ging om de verantwoordelijke wethouder. Die mogen en moeten wij bij naam noemen.

In de regel schrijven wij alleen over bestuurders zoals burgemeesters en wethouders, of ambtenaren met gezichtsbepalende banen binnen de overheid. Zo ook vorige week, in één van onze AD-titels. In de aanloop naar dat interview gebeurde er iets merkwaardigs. De redactieleiding meldde vooraf de namen van de twee verslaggevers; de afdeling voorlichting reageerde dat men liever één andere verslaggever zag komen. Er staat wat spanning op die relatie, zullen we maar zeggen. Dat kan gebeuren, ik geloof niet in een werksituatie waarin woordvoerders en journalisten het altijd met elkaar eens zijn.

Prominent

De redactie hield voet bij stuk, dan maar geen interview. Het vraaggesprek ging door; het verhaal kwam prominent in de krant en op onze site. Als de woordvoerders voet bij stuk hadden gehouden, hadden wij de afspraak afgezegd. Bij zeer persoonlijke interviews kan een redactie best rekening houden met de wens van een geïnterviewde. Je vertelt aan de ene verslaggever eerder zo’n verhaal dan aan een andere. Dat was hier niet het geval.

Het valt me wel vaker op dat de overheid - bestuurders, politici, woordvoerders - het belang van kritische en onafhankelijke media benadrukt, onze zorgen over de betaalbaarheid ervan deelt, maar soms omslaat als de kritiek en onafhankelijkheid te dichtbij komen. Dan zijn media lastig en gaan deuren soms dicht. Of, en dat vind ik kwalijker, dan wordt de aanval gekozen.

Een aantal maanden geleden werd de redactie van AD Haagsche Courant door een topambtenaar in een tweet van ‘fake news’ beschuldigd. Het ging over iets ogenschijnlijk onschuldigs; of een afspraak wel of niet in de agenda van de burgemeester stond. Daar waren twee lezingen over en die hadden we beide gemeld, méér niet. Toen de redactie vervolgens van ‘fake news’ werd beticht, hebben we contact gezocht met de gemeente.

Beladen term

Wie een journalist van fake news beschuldigt, zegt dat zij of hij bewust een onwaarheid de wereld in slingert. Fake news is sowieso een door politici gekaapte, beladen term. We schrijven soms zaken die in de praktijk anders blijken te zijn, maar niet moedwillig. Dat zou een journalistieke doodzonde zijn. Na één telefoontje met de vraag of dit ook de officiële mening van de gemeente en/of burgemeester was, werd de tweet verwijderd. Daarop lieten we deze zaak rusten.

Ook hier noemen we geen namen. Ambtenaren mogen inderdaad in alle anonimiteit het algemeen belang dienen. Als ze zich zo ook maar gedragen, zou ik daaraan willen toevoegen. Gelukkig is dat in verreweg de meeste gevallen het geval, maar we blijven er scherp op.

Reageren? Hoofdredactie-regio@ad.nl.

In samenwerking met indebuurt Dordrecht