Volledig scherm
Kerkwacht Joop van de Sandt voor de Antoniuskerk. © Ilse van Driel

Klokgelui van de kerken, een zegen of een vloek?

Ding-dong. Ding-dong. Het luiden van kerkklokken. Is het geluidsoverlast of cultureel erfgoed dat je moet koesteren? De discussie steekt om de haverklap de kop op, zoals onlangs bij de voorgenomen bouw van de nieuwe Petrakerk in Hendrik-Ido-Ambacht. 'Je kunt ook oordopjes in doen.'

Volledig scherm
© anp

'Voor mij en vele anderen is zondag brakdag. Toch word je vroeg genoeg uit je bed gedrild om naar de kerk te kunnen gaan. Maar daar kies ik niet voor. Ik krijg echter niet de keus om lekker uit te slapen, wat ik als hardwerkende fulltime student met twee bijbaantjes éigenlijk wel verdien. Ik háát kerkklokken. Niet omdat het kerkklokken zijn, maar omdat ze me wakker maken op dagen dat ik uit wil slapen'.

De Sliedrechtse Jeyantja Kathiravelu gooide als 'het rode meisje van Sliedrecht' in maart met haar column de knuppel in het hoenderhok toen de lokale SGP dreigde een stokje te steken voor het jaarlijkse Tuinfeest in het dorp. Ze wilde even duidelijk te maken dat '60 procent van de Sliedrechtse bevolking die niet naar de kerk gaat' het klokgelui op zondag ook maar heeft te slikken.

Wennen
Het is bepaald niet de eerste keer dat in deze regio mensen klagen over het luiden van kerkklokken op zondag. Onlangs besloot de Petrakerk in Hendrik-Ido-Ambacht na protesten van omwonenden om bij de nieuw te bouwen kerk aan de Zuidwende het klokkengelui te beperken tot twee keer vijf minuten voor aanvang van de diensten.

,,Ik denk wel dat je er aan went, maar is het wel van deze tijd?'', vraagt bewoner Rogier van Erk zich af, die het protest van bewoners leidt. Hun protest richt zich vooral tegen de verwachte parkeerdrukte en hoogte van de toren, maar ook het geluid van kerkklokken vinden ze allerminst prettig. ,,Als ik mijn radio elke keer op eenzelfde moment van de dag hard aanzet, dan vind ik dat ook niet echt netjes.''

Klagen over de kerkklokken blijkt echter volslagen zinloos. Waar je door het inschakelen van de politie of omgevingsdienst de buurman kunt dwingen zijn geluidsinstallatie zachter te zetten, omdat het maximaal aantal decibels steeds wordt overschreden, blijken kerken volgens de algemene plaatselijke verordening helemaal niet aan regels gebonden te zijn in geval van de 'oproeping van het gebed'. Kerken kunnen heel de dag door de klokken luiden.

Cultuur
Vreemd? Volgens de gemeente niet. ,,Kerkklokken produceren niet versterkt geluid. Er gelden dan geen geluidsvoorschriften. De klokken zijn onderdeel van de cultuur van de stad. En de gemeente koestert deze cultuur,'' zo legt woordvoerder Mark Benjamin namens de gemeente Dordrecht uit.

Die opvatting is terecht, zo oordelen kerkwacht Joop van de Sandt en organiste Wendeline Wilmink van de Antoniuskerk in het centrum van Dordrecht. ,,Klokken luiden is een beetje traditie. Het hoort erbij. Cultureel erfgoed dat je moet behouden. Je kunt ook oordopjes in doen,'' aldus Wilmink. ,,Dan moet je maar niet naast een kerk gaan wonen,'' vult Van der Sandt haar snel aan, terwijl om twaalf uur 's middags de kerkklokken klinken vanwege het angelusgebed.

Buurvrouw Belinda Schenk aan de Burgemeester de Raadtsingel schudt haar hoofd. ,,Ongelooflijk dat hier geen regels voor gelden,'' zegt ze. ,,Ik woon hier al vijftien jaar, maar word nog steeds elke zondag wakker van het klokgelui. Ik had niet verwacht dat het zoveel impact zou hebben. De klok produceert zoveel decibel voor dat handjevol mensen dat nog in de kerk zit,'' betoogt ze.

Ding-dong. Ding-dong. Bij de Oud Katholieke Kerk aan de Voorstraat in Dordrecht klinkt minutenlang het luiden van de klok. Langzaam stroomt de parochie H. Maria Maior vol. Een stuk of 40 gelovigen met een gemiddelde leeftijd van een jaar of 60 volgen de dienst.
,,We hebben de klok pas sinds 1980,'' vertelt Rina Homan namens het kerkbestuur. ,,De toenmalige pastoor Spaans vond dat er ook bij deze kerk een klok moest komen.''

Whatsapp
Homan benadrukt dat het luiden van de klokken niet alleen maar bedoeld is om te zeggen 'jongens, het is tijd om naar de kerk te gaan', zoals ze het zelf omschrijft. ,,Het luiden van de klok is, zoals pastoor Paans ook wilde, ter ere van de here. En die heeft geen Whatsapp,'' zegt ze om het argument van de tegenstanders van tafel te vegen, die zeggen dat het luiden van klokken niet meer nodig is om te vertellen dat het tijd is om naar de dienst te komen.

Homan beweert dat er nog nooit iemand uit de buurt heeft geklaagd. ,,Ik heb hier zelf 8 jaar gewoond met mijn man en er is nog nooit iemand aan de deur gekomen om te klagen over het geluid. Ik heb ook nog nooit negatieve geluiden gehoord. En als ze piepen over de kerkklokken dan moeten ze ook maar eens gaan kijken naar de minaret van de moskee aan de Vest...''

Toch zijn er ook kerken die gevoelig zijn voor de kritische geluiden. De Oud Gereformeerde Gemeente in Alblasserdam bijvoorbeeld. De kerk wilde de klokken gaan gebruiken en kreeg hiervoor middels een enquête in de wijk groen licht van een meerderheid van de omwonenden.

Uiteindelijk besloot de kerk er vanaf te zien. ,,Als er elke dag mensen zijn die het vervelend vinden, dan doen we het gewoon niet,'' stelt woordvoerder Jan Stuij. ,,We willen anderen niet tegen ons in het harnas jagen. Ook al heeft het luiden van de klokken een functie, het bewaren van de saamhorigheid in de wijk vinden wij belangrijker.''En in Ambacht? Daar moeten bewoners van de Heerenhof maar afwachten wat de Petrakerk straks brengt. ,,Joh, die paar minuten in de week. Wat heb je daar nou voor last van?'' zegt Carolien, moeder van een baby. ,,Misschien word je even wakker, maar dan val je daarna toch weer in slaap.''

In samenwerking met indebuurt Dordrecht

Dordrecht