Volledig scherm
Vera Andreas: 'Van kinds af aan speelde ik al winkeltje in de toko.' © Milan Rinck

Vera Andreas: 'Door het verdriet zijn we samen sterker'

In de spiegelElke week houden we een stadgenoot een spiegel voor. Deze week Vera Andreas, eigenaar Toko Y-von, initiatiefnemer Pasar Malam en oprichter Stichting Indisch Dordrecht.

Wat ziet u als u in de spiegel kijkt?
,,Ik zie een doorzetter, een ondernemend type. En iemand die begaan is met de medemens.''

U runt nu dertig jaar Toko Y-von in de Dordtse wijk Wielwijk. In die tijd bent u een spreekbuis voor de Indische gemeenschap geworden. Hoe is dat zo gekomen?
,,Het voelt niet alsof ik daar bewust voor gekozen heb, maar het is wel zo gegaan. Al van jongs af aan werkte ik in de zaak, die eerst van mijn vader was. Veel mensen uit de Indische gemeenschap in Dordrecht komen al tientallen jaren, generaties lang bij ons over de vloer. Ik groeide op met deze mensen en hun verhalen. In de winkel deelden en delen mensen hun verdriet, over dat zij noodgedwongen hun land moesten verlaten, hoe zij in Nederland terecht zijn gekomen en hoe er in Nederland met hen om is gegaan. Ik vond dat ik er iets mee moest doen.''

Vorige week introduceerde u, samen met de stichting Nusantara, het plan om een zorgvoorziening op te richten voor de Indische gemeenschap. Waarom is dat nodig?
,,De Indische gemeenschap verliet meer dan zestig jaar geleden het thuisland, noodgedwongen. Maar de Indische gemeenschap klaagt niet en we hebben keihard ons best gedaan. Er werd hard gewerkt, ingeburgerd. Daarbij bleef er geen ruimte over voor het verdriet en de emotie die bij het vertrek uit ons vaderland kwam kijken. Nu die eerste, maar ook tweede generatie ouder wordt, willen velen terug naar die roots. Wat ik met de stichting Nusantara heb willen doen, is peilen of er in Dordrecht behoefte is aan een voorziening die daaraan tegemoet komt. En dat die behoefte er is, is voor ons wel duidelijk geworden.''

Quote

Toen ik 15 werd, begon ik in de zaak te werken en nu ben ik al dertig jaar eigenares­se

U kwam zelf op uw 3de naar Nederland. Weet u nog wat uw eerste indrukken waren?
,,Mijn ouders zijn in Indonesië geboren en in de jaren 50 naar Nieuw-Guinea gegaan. In Dordrecht woonden we in een pension aan de Wolwevershaven. Ik heb altijd nog eens aan willen bellen bij het pension, om te kijken hoe het er nu uitziet. Dat ga ik doen, binnenkort, heb ik me voorgenomen. Ik weet dat mijn ouders zich enorm moesten aanpassen, dat het best lastig was. Wat ik me zelf vooral herinner is de koude, wat was het koud toen. Maar nog het meest herinner ik me de saamhorigheid. We zaten in het pension met meerdere gezinnen bij elkaar. De vrouwen kookten zelf, omdat ze maar niet konden wennen aan de Hollandse pot. De Indische gemeenschap in Dordrecht is heel hecht, omdat we allemaal op dezelfde manier hier zijn begonnen. Met de mensen die toen in dat pension zaten, heb ik nog steeds contact.''

Uw ouders begonnen Toko Y-von. Altijd gedacht in hun voetsporen te treden?
,,In Nieuw-Guinea had mijn familie bedrijven. We fabriceerden ketjap en hadden onder meer een varkensfokkerij. Mijn vader moest zich in Nederland omscholen, hij werkte voor onder meer Fokker en Victoria als monteur. Op een gegeven moment zei hij: ik begin wel voor mezelf. Al snel werd Toko Y-von een ontmoetingspunt voor de Indische gemeenschap.

,,Van jongs af aan liep ik in de winkel. Ik was ook altijd winkeltje aan het spelen als kind. Toen ik 15 werd, begon ik in de zaak te werken en nu ben ik al dertig jaar eigenaresse. Het was geen verplichting: mijn zus is bijvoorbeeld de mode ingegaan. Maar familie is wel heel belangrijk voor ons, dus zo kwam het dat toch veel familieleden wel iets met de winkel deden en doen. Mijn kinderen zijn ook allebei betrokken bij de winkel en mijn kleindochter speelt hier ook weer winkeltje, zoals ik dat ook deed vroeger. Daar geniet ik echt van.''

Is het lastig om werk en privé te scheiden in een familiebedrijf?
,,Vaak spreken we af: we gaan het nu níet over de toko hebben, maar het sluipt er vaak toch weer in. Geeft niet, het is een belangrijk onderdeel van ons leven. Ik praat ook graag met mijn zoon en dochter over de toekomst van de zaak, want ik vind het belangrijk om te luisteren naar de jongere generatie. Al voelen zij er veel voor om nog meer te focussen op catering, terwijl ik de toko - waar mensen nog altijd samenkomen - het allerbelangrijkste vind.''

Botst het wel eens?
,,Als familie zijn we haast 24 uur per dag bij elkaar, maar dat maakt niets uit: we zeggen álles tegen elkaar. Maar over heel veel dingen zijn we het gelukkig eens. Als ik mijn kinderen in de winkel zie, vervult me dat met trots. Ze spreken de klanten aan met dezelfde zorgvuldigheid en met hetzelfde respect als ik destijds heb geleerd van mijn ouders. Het geeft me een goed gevoel dat zij die positieve bagage uit hun opvoeding mee hebben gekregen. Trouwens, mijn ex-man werkt ook nog in de winkel.''

Quote

Je kunt wel mopperen, je kunt klagen, maar daar heb je niets aan

Is dat niet lastig?
,,Soms is het moeilijk, soms is het makkelijk. Het was natuurlijk heel lastig toen er na 25 jaar een einde aan onze relatie kwam, maar tegelijkertijd blijft hij familie. We hebben samen kinderen en een kleinkind, een tweede is er op komst. Wat voor voorbeeld zouden wij geven als we dan alleen maar ruzie gaan lopen maken? We kiezen er heel bewust voor om een hechte gezinsband te houden.''

Wat is het verhaal achter Yvon?
,,Yvon is mijn oudste zus. Toen mijn vader een naam voor de winkel zocht, heeft hij haar naam gekozen. Ze woonde in Haaften, best een stukje weg dus, maar was altijd enorm betrokken bij de winkel. Dat de zaak haar naam draagt, heeft extra betekenis gekregen toen ze overleed aan kanker. Ze was pas 39 jaar. We waren thuis met vijf kinderen, ook mijn jongste zusje is lang geleden op 5-jarige leeftijd overleden aan een hersenbloeding. Het had een enorme impact om mijn zusjes te verliezen. Tegelijkertijd is de band met mijn familie alleen maar hechter geworden door wat ons is overkomen. Door dat verdriet zijn we samen sterker.''

U haalt overal iets positiefs uit.
,,Ja, dat komt juist door alles wat ik al heb meegemaakt. Mijn motto is: pluk de dag. Je kunt wel mopperen, je kunt klagen, maar daar heb je niets aan. Draai het om: ik kan de wereld aan, hoewel het soms moeilijk is. Geniet van elkaar. Veel mensen zijn zoveel rijker dan ze denken, de rijkdom zit niet in geld, maar in hun omgeving, in de familie. Als je kunt genieten van de kleine dingen in het leven, ben je snel tevreden.''

In samenwerking met indebuurt Dordrecht

Dordrecht