Snoeihard rapport: veiligheidsrisico's Michael P. verkeerd ingeschat

Moord Anne FaberVerschillende organisaties hebben steken laten vallen rond Michael P., de latere moordenaar van de 25-jarige Anne Faber. Zo werden hem te vroeg verlof en vrijheden gegeven en is zijn zedenverleden te weinig meegenomen bij zijn behandeling. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid na langdurig onderzoek, ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid spreekt van ‘grove fouten’.

Quote

Veilig­heids­ri­si­co's voor de samenle­ving zijn onvoldoen­de ingeschat

Inspectie Justitie en Veiligheid

De rapporten zijn snoeihard: niet alleen rammelde er van alles rond de behandeling en de diagnose van P. Gevolg was dat ‘veiligheidsrisico's voor de samenleving onvoldoende waren ingeschat’, stellen de Inspecties van Justitie en Veiligheid en Jeugd en Gezondheidszorg. Bijna alles wat fout kon gaan is ook daadwerkelijk fout gegaan.

P., die in 2017 vastzat voor onder meer de verkrachting van twee minderjarige meisjes, kreeg door de reeks fouten te veel vrijheden en een te lichte behandeling. Tijdens zijn behandeling in de kliniek verkrachtte en doodde hij de 25-jarige Anne Faber. Zij werd na een zoektocht van bijna twee weken gevonden in Zeewolde, waar P. vandaan kwam.

Volledig scherm
© ANP

Foutenfestival

Het foutenfestival begon toen P. vastzat in de gevangenis in Vught. Daar was al ‘onvoldoende risicobewustzijn’ over het zedenverleden van P.. De risico's van plaatsing in de ggz-kliniek  die hem moest voorbereiden op een terugkeer naar de samenleving zijn vervolgens ‘onvoldoende gewogen'. De kliniek had namelijk ‘onvoldoende aandacht’ voor de psychiatrische problemen van P., de ‘mogelijk aanwezige zedenproblematiek’ en het ‘bijbehorende risico op recidive'. 

Toen P. in aanmerking kwam voor meer vrijheden heeft de instelling ook nog de risico's op recidive ‘onvoldoende gewogen’. Zo begaf Michael P. zich al kort na zijn komst naar Den Dolder in vrijheid buiten de kliniek, zonder extern toezicht en zonder dat vooraf een inschatting was gemaakt in hoeverre hij een gevaar zou kunnen vormen voor de omgeving, schrijft de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) in een aanvullend rapport.

P. verbleef na zijn veroordeling voor de gruwelijke verkrachting van twee vrouwen eerst in de gevangenis van Vught, op de psychiatrische afdeling. Vervolgens werd hij naar een ggz-kliniek overgeplaatst om hem voor te bereiden op terugkeer naar de samenleving. 

Uit het rapport rijst het beeld dat de gevangenis in Vught, waar P. op de psychiatrische afdeling verbleef, onvoldoende informatie doorgaf aan de kliniek. En dat de kliniek vervolgens allerlei vrijheden gaf, waaronder verlof, terwijl men eigenlijk niet wist hoe gevaarlijk P. was. Probleem daarbij was overigens dat P. weigerde dat zijn medisch dossier over zijn zedenachtergrond werd gedeeld tussen instanties. Dat kan een gevangene doen op grond van de privacywetgeving.

Quote

Deze conclusies zijn glashelder en schetsen een pijnlijk beeld. Dit moet enorm zwaar zijn voor de nabestaan­den van Anne Faber

Minister Sander Dekker
Volledig scherm
Verdachte Michael P. © AD

Het huidige kabinet heeft al wel wetgeving gemaakt om dit te bemoeilijken. Zo moeten behandelaars oudere medische informatie kunnen opvragen, om tot een vollediger beeld te komen. Zogenoemde tbs-weigeraars, moeten zo ook de pas worden afgesneden. Als zij, zoals P. niet meewerken met onderzoek naar hun psyche, kunnen rechters en behandelaars putten uit eerdere rapportages. 

Mede daardoor was de overdracht onvolledig en kregen de behandelaren in de ggz-kliniek Den Dolder een incompleet dossier dat vooral gericht was op de agressie- en drugsproblematiek van P. In de kliniek in Den Dolder bleek ook van alles mis te zijn. Zo waren drugs en alcohol makkelijk te verkrijgen. Daardoor viel P. snel terug in zijn drugsverslaving. Op de dag dat hij Anne doodde stond P. naar eigen zeggen strak van de drugs. In de dagen na de moord op Anne ging P. -onder invloed van cocaïne- naar prostituees in Amsterdam. Ook rende hij met een mes in de tuin van de kliniek, op jacht naar imaginaire ninja's

Volgens de rapporten gaat het om zowel systeemfouten als menselijke fouten. Menselijk, omdat informatie die de volgende behandelaar nodig had, niet werd doorgegeven. Maar ook om ‘hoe de praktijk’ is vormgegeven in regels. Het onderzoek van de OVV schetst een beeld van een sector ‘waarin de nadruk ligt op zorg voor de patiënt en veel minder op de taak om de samenleving te beschermen tegen de risico’s van terugkerende delinquenten’.

Minister: pijnlijk

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) erkent dat er grove fouten zijn gemaakt. ,,Deze conclusies zijn glashelder en schetsen een pijnlijk beeld. Dit moet enorm zwaar zijn voor de nabestaanden van Anne Faber. Geen enkele maatregel gaat hun verdriet wegnemen. Maar de opdracht is duidelijk: ik zal er alles aan doen om de samenleving zo goed mogelijk te beschermen en lessen te trekken uit gemaakte fouten’’, laat Dekker weten in een eerste reactie.

Reactie nabestaanden

De familie Faber laat in een reactie weten dat het 'bijzonder pijnlijk is te moeten vernemen dat professionals in de forensische zorg aan wie de verantwoordelijkheid over deze zedendelinquent is toevertrouwd, ernstig tekort zijn geschoten in de bescherming van de samenleving'. ,,De constatering dat de forensische zorg over de volle breedte nauwelijks oog heeft voor de risico's van gedetineerden met een ernstig zeden- en geweldsverleden, is onvoorstelbaar en schrijnend. Dat er, daarbovenop, binnen de gevangenis en in de kliniek zulke grote fouten gemaakt zijn, mag niet zonder gevolgen blijven.’’ De familie zegt het te waarderen dat minister Dekker de verantwoordelijkheid van de overheid heeft erkend en excuses heeft aangeboden. 

Bekijk hier hoe onze journalist Yelle Tieleman eind 2018 terugblikte op de periode na de vermissing:

  1. Ook buitenlandse aandacht voor nieuws over gezin dat jarenlang in Drentse schuilkelder verbleef

    Ook buitenland­se aandacht voor nieuws over gezin dat jarenlang in Drentse schuilkel­der verbleef

    Niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland is er inmiddels volop aandacht voor de ontdekking van een gezin dat minstens negen jaar in een Drentse schuilkelder verbleef. De BBC, de Süddeutsche Zeitung en Kronen Zeitung besteden onder andere aandacht aan de ‘uitzonderlijke situatie', zoals burgemeester Roger de Groot van de gemeente De Wolden het nieuws vanmiddag omschreef tijdens een persconferentie.