Volledig scherm
Hebben Theresa May en Jean-Claude Juncker elkaar weer gevonden? © REUTERS

De brexit is weer even gered. Toch?

AnalyseGelukkig, er is weer een deal tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie? Toch? Of niet? Of toch wel? Het ligt er maar aan wie het zegt en wie wat wil horen.

Alle ingrediënten waren aanwezig voor een dramatische bekendmaking: telefoongesprekken, een haastige reis van Londen naar Straatsburg, nachtelijke onderhandelingen, naderende deadlines en zenuwen, zenuwen, zenuwen.

En toen, iets na middernacht, verschenen de Britse premier Theresa May en Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, met een gezamenlijke verklaring. Volgens May ligt er nu een ‘wettelijk bindende’ afspraak die de zogenaamde backstop, noodmaatregelen die ervoor moeten zorgen dat er geen harde grens komt tussen EU-lid Ierland en Noord-Ierland (onderdeel van het Verenigd Koninkrijk), een permanent karakter krijgt. En dat is fijn, want er zijn nog maar enkele uren te gaan tot een beslissende stemming in het Britse parlement. De brexiteers zijn bang dat de backstop ervoor gaat zorgen dat het VK tot in lengte der dagen binnen de invloedssfeer van de EU blijft. Dus, wilde May uitstralen, deze zorg is nu definitief weggenomen.

Grappig

Maar is dat ook zo? De ‘wettelijk bindende’ afspraak is nu dat het VK een formele procedure kan beginnen tegen de EU als het de indruk krijgt dat het vasteland die backstop wel prettig vindt zo. Een speciaal orgaan gaat dan oordelen of het VK gelijk heeft. Het grappige is dat dit allang is opgenomen in het brexitakkoord zoals dat er nu ligt. Door dit nog eens extra te benadrukken en het een ‘nieuwe deal’ te noemen, hoopt May de twijfelaars over de streep te trekken. Wat er gebeurt als het VK geen gelijk krijgt, is overigens niet helemaal duidelijk.

Verder is voor de zoveelste keer afgesproken dat beide partijen hun ‘uiterste best’ gaan doen om vóór 31 december 2020 een oplossing te vinden voor het grensprobleem. Wat dat precies betekent, is voor meerdere uitleg vatbaar. Wanneer doe je precies je uiterste best en hoe kan de ander dat beoordelen? Ook hier geldt: door het nogmaals uit te spreken, te benadrukken en te presenteren als iets nieuws wordt geprobeerd de discussie en de stemming in Londen te beïnvloeden. Over die oplossing zelf wordt inhoudelijk met geen woord gerept, waarschijnlijk omdat men nog geen idee heeft en de meningen kilometers uit elkaar liggen.

Tweede kans

May gelooft intussen ‘met heel mijn hart’ dat de bezwaren van haar opstandige parlement nu echt helemaal zijn weggenomen. De Britse advocaat-generaal oordeelde vanmorgen heel anders. Volgens Geoffrey Cox biedt de nieuwe deal geen mogelijkheden voor het land om zich eenzijdig terug te trekken uit afspraken rond de backstop.

Juncker presenteert deze laatste deal genereus als een ‘tweede kans’, en waarschuwt meteen dat er geen derde kans komt. Maar ook die tweede kans was tot voor kort onbespreekbaar. Het laat maar weer eens zien dat een Europese wetmatigheid nog steeds overeind blijft: er is geen akkoord totdat er wel een akkoord is.

Kijk hier naar de brexit uitgelegd: wat is de backstop: