Zadkine is altijd het middelpunt van de herdenking van het Duitse bombardement op 14 mei 1940. Dit jaar zijn grote bijeenkomsten op Plein 1940 uit den boze.
Volledig scherm
Zadkine is altijd het middelpunt van de herdenking van het Duitse bombardement op 14 mei 1940. Dit jaar zijn grote bijeenkomsten op Plein 1940 uit den boze. © ANP

Streep door oorlogsherdenkingen: ‘Ik leg zelf maar een bloemetje bij het monument’

De grote oorlogsherdenkingen in Rotterdam zullen dit jaar een heel ander karakter krijgen. Door de verregaande coronamaatregelen tot 1 juni zijn alle grote bijeenkomsten geschrapt, en dat is een bittere pil voor iedereen die wil stilstaan bij het leed dat in WOII is aangericht én degenen die op 5 mei onze vrijheid willen vieren. Vier betrokken vertellen hoe er ondanks alle beperkingen toch aandacht kan worden besteed aan deze gebeurtenissen, die het gezicht van de Maasstad in belangrijke mate hebben bepaald.

Rotterdammer Jan Polet (80), veelvuldig initiatiefnemer van de herdenking van het Vergeten Bombardement, op 31 maart 1943 in Rotterdam-West

Quote

Ik leg samen met mijn vrouw een bloemetje

Jan Polet

,,De bedoeling was om met een groep mensen naar Park 1943 te gaan en met z’n allen bloemen bij het monument te leggen en stil te staan bij de 417 slachtoffers die bij dit bombardement (Amerikaanse bommen kwamen per ongeluk op woonwijken terecht – red.) zijn gevallen. Maar dat gaat nu niet, ondanks dat de interesse groot is. Bovendien komen veel mensen van buiten Rotterdam, en zijn op leeftijd. Heel erg, vooral voor de overlevenden en nabestaanden, die veel steun hebben aan dit soort herdenkingen.

Mijn plan is nu om samen met mijn vrouw een bloemetje te gaan leggen. En onze eigen minuut stilte houden. We zullen dan denken aan de vader van mijn vrouw, die bij dit bombardement om het leven is gekomen. Ze denkt nog altijd aan hem, elke dag. Vooral dat er nooit een spoor van hem in teruggevonden, doet nog erg veel pijn. En ik hoop dat we in het najaar alsnog een wandeling kunnen maken langs de brandgrens in Rotterdam-West. Om op die manier, zij het op een andere moment, alsnog de slachtoffers te herdenken.’’

Kees Vrijdag, oud-lid van de Initiatiefgroep 14 mei, in het verleden organisator van de herdenking van het Duitse bombardement op Plein 1940 bij het beeld ‘De Verwoeste Stad’

Quote

We kunnen het risico niet nemen, dus moet er een oplossing worden gezocht

Kees Vrijdag

,,We hadden sinds 2008 bij Zadkine een prachtige traditie opgebouwd met elk jaar een indrukwekkende herdenking. Met schoolkinderen van Het Landje erbij, mensen van de stichting ZangExpress, de Marinierskapel, de stadsdichter. Noem maar op. Echt Rotterdams bij dat iconische beeld en dan al die kerkklokken die luidden binnen de brandgrens. Echt kippenvel. En onvervangbaar. Maar we kunnen het risico natuurlijk niet nemen, dus er moet een oplossing worden gezocht.

Ik steun het idee van het bedrijf Mothership, dat net zoals in 2007 weer van die enorme schijnwerpers op de brandgrens wil neerzetten. Heel indrukwekkend, met dat magische schijnsel op het wolkendek. En wellicht is het mogelijk om Rotterdammers te vragen ook op de brandgrens te gaan staan, maar wel op anderhalve meter afstand van elkaar. Of dat kan en mág, daarover moet de burgemeester maar beslissen. Of anders bij elk brandgrenslampje één persoon, met Sterker door Strijd-vlaggen in de hand. Ik denk dat dit heel indrukwekkend kan zijn.’’

Directeur Johan Moerman van Rotterdam Festivals, koepelorganisatie voor festiviteiten in de stad

Quote

De vraag is nu hoe we hieruit gaan komen, dát is de eerste prioriteit

Johan Moerman

,,De organisatoren van het bevrijdingsfestival op 5 mei wilden echt gaan uitpakken, omdat het 75 jaar geleden is dat we werden bevrijd. Met sprekers, nog meer aandacht voor het belang van vrede, een groots Bevrijdingsfestival in Het Park. Met écht grote artiesten. We zaten natuurlijk met de Rotterdamse festivals enorm in de lift, we hebben zoveel talent in de stad. Het ging zo goed. Maar je ziet tegelijkertijd ook hoe kwetsbaar het leven is. De vraag is nu hoe we hieruit gaan komen, dát is de eerste prioriteit.

Het is heel simpel: er is nul ruimte om dingen te doen waar meer dan vijf mensen naast elkaar staan. De herdenkingen kunnen op een of andere manier wel doorgaan, met kransleggingen en dat soort dingen, maar feestjes zitten er niet in de komende maanden. We zijn alweer verder aan het kijken, in hoeverre we dingen naar het najaar kunnen verplaatsen. Maar ik vraag me af of je 5 mei in oktober moet gaan vieren. Het gevoel is er dan niet, de mensen zijn misschien nog lang niet in de stemming. Zoals de meeste evenementen, zal ook het Bevrijdingsfeest wellicht doorschuiven naar 2021. En zullen we het dan weer heel leuk hebben met elkaar.’’

Secretaris Melanie Post van het comité Nationale Belangen Rotterdam, organisator van de Dodenherdenking op 4 mei

Quote

Iedereen kan thuis twee minuten stilte houden en op die manier toch stilstaan bij de oorlogsdo­den

Melanie Post

,,Het programma stond eigenlijk nog in de steigers. Bijvoorbeeld welke hoogwaardigheidsbekleders er naar Rotterdam zouden komen. We zouden de plechtigheid niet houden op het Stadhuisplein, maar bij Zadkine, net zoals de herdenking van het bombardement op 14 mei. In de oorspronkelijke vorm, met veel publiek, kan dat nu niet gebeuren. Ik denk dat we in Rotterdam de nationale aanpak zullen volgen. Bij de herdenking op de Dam in Amsterdam zal de koning wél aanwezig zijn, maar geen toeschouwers.

Ik kan me voorstellen dat Rotterdammers zal worden gevraagd allemaal naar de toespraak van de koning te luisteren. En dat zelfs de kransleggingen dit jaar niet zullen plaatsvinden, juist om maximale aandacht voor de speech van Willem-Alexander te krijgen. Bovendien zou dit vallen onder het samenscholingsverbod tot 1 juni. Iedereen kan thuis twee minuten stilte houden en op die manier toch stilstaan bij de oorlogsdoden. En ofschoon hierover nog geen besluit is genomen, kunnen wij ons als comité hierin prima vinden.’’

In samenwerking met indebuurt Rotterdam

Rotterdam