Afstandsvakken in Albert Heijn aan de Nachtegaalstraat in Utrecht.
Volledig scherm
Afstandsvakken in Albert Heijn aan de Nachtegaalstraat in Utrecht. © AD

Hoe houd je genoeg afstand zonder ruzie? Met deze tips van experts hou je het netjes

Veel mensen worstelen ermee; hoe houd je anderhalve meter afstand en maak je dat op een prettige manier duidelijk aan anderen die dat niet doen? Juist nu is dat niet moeilijk, zegt communicatie-expert Dr. Daniel Janssen van Universiteit Utrecht.

De afstand die mensen tot elkaar houden, verschilt per cultuur, zegt universitair hoofddocent  communicatie- en informatiewetenschappen Jansen. ,,Ik heb gewerkt aan een universiteit in Antwerpen. Als studenten daar vlak langs mij moesten lopen, zeiden ze direct excuseer mij, of sta me toe. In België zijn de sociale afstanden groter en daarmee ook de fysieke afstanden. In Nederland is de afstand kleiner, noem het gezellig. De studenten lopen er praktisch tegen je op.’’

De regel

Voor wie nu in coronatijd de deur uit moet, hoeft het desondanks niet moeilijk te zijn om de geadviseerde afstand van 1.5 meter te handhaven. ,,Eén van de manieren om slecht nieuws te brengen, is het beroepen op een regel. Bijvoorbeeld bij het afwijzen van sollicitatie: U heeft niet de juiste vooropleiding. Dus je kunt tijdens een gesprek gewoon lachend een afwerend gebaar maken en zeggen: haha, anderhalve meter hè .’’

Dat is helder en niets persoonlijks, legt Janssen uit. ,,Mensen kunnen een boodschap als iets persoonlijks opvatten. Maar nu wijs je op de regel.’’

Wijde boog

Hij houdt zich zelf ook strikt aan de voorschriften. ,,Tijdens het uitlaten van de hond, loop ik met een wijde boog om anderen heen. Je ziet het ongemak. Mensen maken een grimas, maar snappen het vaak wel.’’

Als er toch ingegrepen moet worden, adviseert de universitair docent om de woorden zorgvuldig te kiezen. ,,Zeg niet: houd afstand. Formuleer altijd de ik-boodschap: ik vind het plezierig als u... of ik vind het niet aangenaam... Dat levert de minste agressie op.’’

Het in acht nemen van eenvoudige regels, verkleint het risico op verspreiding van het coronavirus fors. Janssen legt uit waarom de ernst bij mensen niet altijd doordringt. ,,Er is tegenwoordig een andere opvatting van verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid wordt in z'n algemeenheid opgevat als: dat mag ik zelf weten. Maar dat is het niet. Je moet een heel goede reden hebben om het anders te doen. Door het individualisme en egocentrisme zij mensen gewend alleen verantwoordelijkheid voor zichzelf te nemen. Maar nu moet verantwoordelijkheid voor anderen genomen worden en dat vinden mensen niet leuk.’’

nieuwe normaal

Prof. dr. Denise de Ridder, hoogleraar psychologie aan Universiteit Utrecht, zegt dat gedragsverandering normaal gesproken drie maanden vergt. ,,Nu moeten we ons direct anders gedragen en de veranderingen volgen elkaar in hoog tempo op. Daarom moeten mensen er voortdurend aan herinnerd worden wat het nieuwe normaal is. Eén toespraak op tv van de minister-president is niet genoeg.  En we hebben hulpmiddelen nodig die het makkelijker maken.’’

Als goed voorbeeld van een hulpmiddel noemt ze de strepen voor de kassa die de aanbevolen afstand aangeven. ,,Ik las ook over een winkel die klanten verplicht om een winkelkarretje te nemen, ook al heb je maar één product. Daarmee creëer je automatisch afstand.’’

Volledig scherm
© Angeliek de Jonge

Lint

In de openbare ruimte, zoals op het strand of in het bos, zijn hulpmiddelen lastiger toe te passen. ,,Er kunnen bijvoorbeeld over bankjes in de natuur linten gespannen worden om de afstand aan te geven. Daarmee wordt het aanvaardbaarder.’’

In de supermarkt, waar veel mensen samenkomen, adviseert De Ridder om vriendelijk en kalm te blijven. ,,Als er er drie mensen voor het schap staan, wacht ik even tot dat ze weg zijn. En als mensen toch te dichtbij komen, vraag ik of ze zo vriendelijk willen zijn om afstand te bewaren. Ik ken mensen die niets zeggen en weglopen, maar daarmee beklijft het niet. We moeten er allemaal een bijdrage aan leveren.’’

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht