Trump: VS staat niet toe dat Iran wereld bedreigt, maar plant geen tegenaanval

videoDonald Trump verandert van koers en reageerde vandaag terughoudend op de Iraanse aanvallen op Amerikaanse militairen. Hij kondigde economische sancties aan en wil onderhandelen, zei hij in een toespraak vanuit het Witte Huis. Nu ook Iran de toon matigt, lijken beide landen aan te sturen op vermindering van de spanning.

De VS wachtte met ingehouden adem de reactie van de president af. Trump had immers aangekondigd dat hij keihard terug zou slaan als Iran wraak zou nemen voor de dood van generaal Soleimani door Amerikaanse doelen aan te vallen. Zelfs cultureel erfgoed zou volgens hem doelwit worden; volgens het internationale recht een oorlogsmisdaad.

Maar Trump koos toch een heel andere aanpak, bleek uit zijn eerste gesproken woorden nadat in de nacht van dinsdag op woensdag Iraanse raketten neerregenden op militaire bases in Irak waar Amerikanen zijn gestationeerd. Hij zei een militair conflict uit de weg te gaan en kondigde extra economische strafmaatregelen aan. ,,Iran lijkt zich terug te trekken, en dat is goed voor alle betrokken partijen en de wereld”, observeerde Trump.

Stapje terug

Dat Iran met de raketaanvallen geen slachtoffers maakte, bood Trump de mogelijkheid zonder gezichtsverlies een stapje terug te doen en de oorlog waar velen in de wereld voor vreesden voorlopig te voorkomen, constateren veel analisten. Die kans greep hij. ,,Het Amerikaanse volk zou heel dankbaar en blij moeten zijn”, zei hij over het uitblijven van slachtoffers.

Trump sprak niet vanuit het Oval Office, waar de belangrijkste speeches van Amerikaanse presidenten worden opgenomen, maar vanuit de foyer van het Witte Huis. Hij werd geflankeerd door de hoogste generaals, zijn vice-president Mike Pence en de ministers van buitenlandse zaken Mike Pompeo en minister van defensie Mark Esper.

Nieuwe deal

Trump haalde uit naar zijn voorganger Barack Obama, die een deal sloot over een einde aan het Iraanse nucleaire programma. In ruil werden sancties verlicht en bevroren bankrekeningen weer vrijgegeven. Iran heeft dat geld gebruikt om geweld en terreur in het Midden-Oosten te financieren, suggereerde Trump. Hij stapte al uit de deal en wil dat Europa, China en Rusland die ook doodverklaren. ,,Deze raketten waren betaald met middelen die beschikbaar zijn gekomen dankzij de vorige regering.”

Maar hij stelde ook voor om met Europa, China en Rusland opnieuw te gaan onderhandelen met Iran. ,,We moeten samenwerken aan een overeenkomst met Iran die de wereld veiliger maakt”, zei Trump verzoenend. ,,De Verenigde Staten zijn klaar om vrede te omarmen met iedereen die het nastreeft.”

Grote opluchting

Dat de consequenties van de gedurfde eliminatie van Soleimani vooralsnog beperkt blijven, levert hem complimenten op. Ian Bremmer, een vooraanstaande Amerikaanse buitenland-analist, schrijft dat Trump de escalatie over zichzelf afgeroepen heeft door de nucleaire deal in de prullenbak te gooien en sancties op te leggen, maar dat het ‘onmogelijk’ is de uitkomst van de spanningen in de afgelopen dagen niet te zien als overwinning voor de Amerikaanse president.

‘Voor iedereen die dacht dat het doden van Soleimani tot oorlog zou leiden, nee. Het zorgde voor rode lijnen en afschrikking. Als de VS nu diplomatie wil bedrijven, is er echt een kans’, schrijft hij op Twitter.

Overigens kan Iran later nog steeds wraakacties uitvoeren. Maar dat verdere militaire actie uitblijft, is een grote opluchting voor de Amerikaanse bevolking. Na de onverwachte uitschakeling van de belangrijkste Iraanse generaal en oorlogsretoriek op het Twitter-account van Trump vreesden velen voor een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten. De meeste Amerikanen hebben daar geen trek in, na slechte ervaringen met aanvallen op Irak en Afghanistan.

De invasies leidden tot zoveel wanorde dat er bijna twee decennia later nog steeds Amerikaanse troepen zijn gelegerd, terwijl de regio alleen maar onveiliger werd. Trump voerde campagne met de belofte een einde te maken aan die eindeloze oorlogen. Zijn besluit om het conflict met Iran voorlopig niet te laten escaleren past daarin.

Volledig scherm
President Trump tijdens de persconferentie over de Iraanse raketaanval op Amerikaans bases © Getty Images