Volledig scherm
Mark Rutte komt aan op het Binnenhof waar de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie spreken met informateur Gerrit Zalm. © ANP

Formatie in eindfase: tijd om alles door te rekenen

De formatie is in een eindfase, maar dat wil niet zeggen dat alle kopzorgen voorbij zijn voor VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Achter de schermen wordt druk gerekend om te kijken of alle afspraken wel betaalbaar zijn.

Quote

Er is nog geen zekerheid over de gevolgen voor de 'groene maatregelen'

Weg van de formatietafel, op diverse fractiekamers elders aan het Binnenhof, vindt momenteel wérkelijk de eindsprint van de formatie plaats.

De financiële specialisten van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie moeten de geboorte van Rutte III de komende weken volmaken.

Aan de onderhandelingstafel zijn de veelbesproken 'hobbels' - zo goed als - genomen. De medisch-ethische hiaten tussen D66 en ChristenUnie zijn 'op een haar na gevuld', zegt een betrokkene. Over asiel, buitenlands beleid en klimaat lonken akkoorden. En er is zelfs al een voorwoord klaar voor het regeerakkoord, al moet een motto nog gekozen worden.

Daarmee lijkt de zaak beklonken, maar vrij van kopzorgen zijn Rutte (VVD), Buma (CDA), Pechtold (D66) en Segers (CU) nog niet. Ook op financieel-economisch gebied moeten nog harde noten worden gekraakt.

Korte kantooruren

Het is om die reden dat informateur Gerrit Zalm er korte kantooruren op na houdt met de partijleiders. De formatie brak afgelopen week meermaals eerder op dan gepland, in de avond werd niet vergaderd en vrijdagochtend werd zelfs helemaal niet onderhandeld. Ook vanavond is er geen overleg.

In plaats daarvan wordt op de fractiekamers de rekenmachine erbij gepakt. ,,Aan de formatietafel zijn een paar hoofdakkoorden gesloten, bijvoorbeeld over belastingdruk en inkomensverdeling'', zegt een ingewijde. ,,Dat moet nu worden uitgewerkt in groepjes, dan heeft het geen zin daar met de alle onderhandelaars op te gaan zitten wachten.''

Van de rekenaars wordt bovendien veel gevraagd. Al eerder werd duidelijk dat het komende kabinet de huidige economische groei mee heeft, maar dat er veel minder geld te verdelen is dan was gehoopt. Er is al een miljardenuitgave in de ouderenzorg ingeboekt, terwijl inkomsten uit gas juist gaan teruglopen.

Ook denken de partijen nogal verschillend over hoe onder meer belastingverlagingen verdeeld moeten worden. Segers sloeg in de campagne op de trom voor gezinnen met eenverdieners, terwijl Pechtold en Rutte ook heel nadrukkelijk pleitten voor belastingverlagingen voor bedrijven.

Daarnaast is er ook nog geen zekerheid over wat de financiële gevolgen zijn voor 'groene maatregelen' die het klimaat ten goede moeten komen, zegt een betrokkene. ,,Als je de ene grafiek optrekt, daalt de volgende juist in dezelfde mate. Alles grijpt in elkaar als het geld niet tegen de plinten klotst.''

Om die reden is de zogenoemde 'financiële plaat' nog (steeds) niet gereed. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft bovendien een volle week nodig om alle plannen door te rekenen, maar de ambtenaren daar staan nog steeds in de wachtstand.

Niet dat de partijen zich overigens laten opjagen. Sterker: ze dekken zich volop in. Elke partij moet regeringsdeelname aan haar achterban zien te verkopen. Dus bevechten alle onderhandelaars tot de laatste snik de eigen belangen. Volgens een betrokkene ligt er straks dan ook een 'heel dik regeerakkoord'.

Met vier partijen die zo verschillen, ligt een 'vechtkabinet' immers op de loer. Dan kun je vooraf maar beter veel afspraken maken. Een pittig gevecht om het spaarzame geld dat er is, hoort daar bij.